¶ Citulus¶ Quart
eſt xp̄iano; Cur igit̉ p̄co ſaluatoris ꝯtētos fore ſtipēdijs ſuis militibꝰ īdixit: et nō potiuseis om̄em malitiā īdixit? Proinde diſſipent̉gētes: q̄ bella volūt: et abſcidāt̉ qͥ vos ꝯturbāt. Exerceat̉ gladiꝰ vt̓qꝫ fideliū in ceruicesinimicoꝝ: ad deſtruēdā om̄em altitudinē extollē tē ſe aduerſus deū: q̄ ē fides xp̄ianoꝝ: neforte aliqn̄ dicāt gētes: vbi ē deꝰ eoꝝ ⁊cͣ. Hecoīa Ber. ¶ Dicit helinādus. Cōſecratio militis hec ē: ꝯſuetudo ſolēnis ē: vt ea die qͣ qͥscingulo militari decorat̉. eccleſiaꝫ ſolēniteadeat. gladioqꝫ ſuꝑ altari poſito et oblato qͣicelebri ꝓfeſſione facta ſeip̄m altaris obſeqͥodeuoueat. et gladij .ſ. offitij ſui iugē deo ſpondeat famulatū. Eis gͦ ꝓ eccl̓ia plurimū: ꝯtraeccl̓iaꝫ licet nihil. Aut em̄ plus aut n̄ minꝰ īſua ꝓfeſſione faciūt ꝙͣ ep̄i vel abbates: qͥ ſcedula offerūt. Et ī qͥbuſdā locis moris ē militē ī craſtino ꝯſecrādū tota nocte in orōe ſtare. Et vt dicit vegētiꝰ. Iurāt milites ſtrēnueſe facturos oīa q̄ mādauerīt pͥncipes: ⁊ mortē nō recuſaturos ꝓ republica: cuiꝰ militieſūt aſcripti: et ſic obẜuare tenent̉.Ꝙͣtum adtercium..§. ixſcꝫ d̓ iuſtitia belli: ad quā debet attēdere miles ſeu ſtipēdiariꝰ. vt licite militet. Nota ẜmTho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xl. ad hoc vt bellū ſit iuſtūtria reqͥrūt̉. ¶ Primū ē cā iuſta. vt .ſ. illi ꝯtͣqͦs agit̉ bellū: aliqua culpa meruerīt: qͥa .ſ.pūire neglexerūt: qd̓ ab eis īprobe factū ē ꝑīiuriaꝫ. xxiij. q. ij. dn̄s. Ubi dīc Augꝰ. Iuſtabella diffiniri ſolēt: q̄ vlciſcūt̉ īiurias: ſic gēsvel ciuitas plectēda ē: q̄ vl̓ vīdicare neglexitqd̓ a ſuis īprobe factū ē. vel redde̓ qd̓ ꝑ īiuriam ablatū ē. ſꝫ et hoc genꝰ belli ſine dubio iuſtū ē: qd̓ beꝰ īꝑat: qͥ nouit qd̓ vnicuiqꝫ debeatfieri. In qͦ bello ductor exercitꝰ: vl̓ ip̄e ppl̓usnō tā actor belli ꝙͣ mīſter iudicādꝰ ē. Hec augꝰ ī dicto. c. dn̄s. Et ī. c. ſe. ait idē. Iuſta bellaagebant̉ a filijs iſrl̓ ꝯtͣ amorreos. qꝛ īnoxiustͣnſitꝰ negabat̉: qͥ iure ſocietatis hūane eqͥſſimo pate debebat. Scd̓m ē ītētō rct̄a. vt .ſ.fiat nō ex odio vel auiditate p̄de: ſꝫ zelo iuſtitie et caritatiue: vt bonū ꝓmoueat̉ et malū euitet̉. xxiij. q. j. qͥd culpat. Ubi Augꝰ dīcꝯtra manicheos. Quid culpat̉ ī bello: an qͥamoriūt̉ qn̄qꝫ meriti. vt dn̄ent̉ ī pace victuri; hoc rep̄hēdiſſe timidoꝝ ē: nō religioſorū.nocēdi cupiditas. vlciſcēdi crudelitas. īplacatus atqꝫ īplacabilis animꝰ. feritas r̄bellādi.dn̄andi libido et ſiqͣ ſil̓ia. Hec ſūt q̄ ī bellis iure culpāt̉: q̄ plerūqꝫ. vt etiā iure pūiant̉ aduerſus violētias reſiſtētiū ſiue deo ſiue aliqͦlegitimo iubēte gerēda ip̄a bella: ſuſcipiunt̉a bonis. Hec ī dct̄o. c. qͥd culpat̉. Nota tam̄hic. ꝙ cū habet qͥs al̓s iuſtū bellū ꝯtͣ aliquē:ꝙͣuis nō ſit iuſtū ex ītētōe .ſ. qꝛ ex odio ⁊ aīomalignādi facit. licet grauit̓ peccet: tn̄ d̓ dānis datis ⁊ rebꝰ ablatis ab eo: nō teneret̉ ad
ſatiſfactōꝫ: ſaltē vſqꝫ ad illā ꝙͣtitatem: ī quaſibi ille tenebat̉ ſeu qͦuſqꝫ ſe ad iuſtitiā faciēdā offerat. ¶ Tertiuꝫ ē auctoritas pͥncipis.Un̄ augꝰ ī dct̄o. c. qͥd culpat̉: ait. Ordo ille natural̓ mortaliū paci accomodatꝰ hoc poſcat:vt ſuſcipiēdi belli aucͣtoritas atqꝫ ꝯſiliuꝫ penes pͥncipes ſit. ſꝫ ſi hūana cupiditate belluꝫgerit̉: nō nocet ſāctis ī qͦs nō habet qͥs pt̄atēniſi deſuꝑ datā. Nō em̄ ē pt̄as niſi a deo iubēte vel ſinēte. gͦ vir iuſtꝰ. ſi forte ſub r̄ge hoīeſacrilego militet: recte pt̄ illo iubēte bellare.ſ. ſi bellū ē iuſtū vel ſaltē dubiū. vt ibi ī finedr̄. Hec Augꝰ. Et dr̄ pͥnceps hic papa vel imꝑator et alie dignitates īferiores hn̄tes tn̄ iuriſdictōꝫ ſuꝑ eo cui mouet̉ bellū: et hoc ꝙͣtūad īferēdū bellū. ſꝫ ad reſiſtendū ſeu defēdendū ſe ꝯtͣ īiuſte mouētē: nō reqͥrit̉ aucͣtoritaspͥncipis: qꝛ de iure nature vī vi repelle̓ licet aſe et ſotijs: cū moderamīe tn̄ īculpate tuteleet īcōtinēti. extͣ de homi. c. ſignificaſti. ⁊. xxiij. q. iij. nō īferēda. Inno. et Hoſti. addūt. ꝙex int̓uallo n̄ licꝫ: īmo dꝫ adiri iudex captoris et eiꝰ auctoritate recuꝑari. Nā ſi qͥs ꝓpriaauctoritate violēter caꝑet. etiā rē ſuā: cadita iure ſuo .ſ. ī foro ꝯtētōſo et ꝑdit eā. Et hocniſi forte n̄ poſſet eā ꝯſeqͥ ꝑ iudicem. vt notadiſ. j. ius gentiū.¶ De ſtipendiarijs et de bellis iuſtis vel iniuſtis.Capitulū ſecundū.Ciendū quod ſūt duopppl̓i .ſ. ppl̓us romanꝰ et ppl̓us extͣneus. De ppl̓o romano ſt̄ primoom̄es: qui obediūt ppl̓o romano.Nā ppl̓s accipit̉ ꝓ toto imꝑio. vt. l. romana.ff. ad. l. muīci. Quidā nō obediūt ī totū ſꝫ inaliqͥbus. vt qꝛ viuūt legibꝰ imꝑij: et fatenturip̄m dn̄m orbis. vt ſūt ciuitates Lombardieet ſimiles: et iſti ſūt de ppl̓o ro. Nā cū ī aliqͥbus iuriſdictōꝫ exerceat: ip̄am retinēt. vt. l.ſi pͥus de aqua plu. Quidā ſūt ppl̓i: qui nullomō obediūt īꝑatori: nec viuūt imꝑij legibꝰ:ſed dicūt hec facere ſe ex priuilegio. vt veneti: et iſti etiā ſt̄ d̓ ppl̓o ro. qꝛ p̄cario hec tenētab imꝑatore: et ip̄e reuocare pt̄ qn̄cūqꝫ volūerit. vt. l. ſiquis ī principio. C. de leg. Preterea illud priuilegiuꝫ illis ꝯceſſum: debet eſſeaccōmodatū: vt non priuent̉ ciuilitate rom.Quidā ſūt ppl̓i qui nō obediūt imꝑatori: ⁊ aſſerūt ſibi hoc ꝯpetere ex ꝯtractu. vt ſūt ꝓuītie ſubdite romane eccleſie: q̄ aſſerūt ſibi hocꝯpetere ex donatōne ꝯſtantini et alioruꝫ imꝑatorū: et iſti etiā ſūt de ppl̓o romano. Nameccleſia exercet ibi iuriſdictōꝫ: quā habebatimꝑiū. Un̄ nō deſinunt ꝓpterea eſſe ciues romani. Etſi quis diceret imꝑatorē nō eſſe dominū: diceret ꝯtͣ textū euāgelij. Ubi dicitur.Exijt edictum a ceſare auguſto ⁊cͣ. ¶ Populi aūt extͣnei ſūt: qͥ n̄ fatent̉ īꝑatorē dn̄m eē.