¶ Titulus¶ Tercius

eiuſdeꝫ ciuitatis. Et ep̄i dicunt̉ dn̄i reſpectuſubditoꝝ ſue dioceſis: ꝙͣuis ꝓprius deberēt dici patres. Scd̓o modo dicit̉ quis ſeruus alicuius reſpectu alicꝰ ſpālis obligatōis ī ſeruiendo illi ī aliqͥbꝰ. Et iſti dicūt̉ coius vaſalli.Si aūt ad tp̄s ſeruiāt menſatim vel annuatim: dicūt̉ mercēnarij. Et d̓ vtriſqꝫ dictū eſtſupra. Tercio modo dicit̉ ſeruus ꝓprie ⁊ ſtricte: qui non eſt ſui iuris: ſed ſeruilis conditionis: et de hac ſeruitute nūc agit̉. Hec ſeruitus eſt introducta. ẜm Raÿ. nō ſolum de iure gentiū. vt diſ. j. ius gentium. ⁊ cōfirmataꝑ ius canonicum. vt. xij. q. ij. Eccl̓iaꝝ. et iusciuile: ſed etiam inchoata ꝑ ius diuinū .ſ. qn̄Noe maledixit Cham filium: qui eum deriſerat denudatū vidēs in verēdis dicēs. Maledictus Eham ſeruꝰ ſeruoꝝ erit fr̄ibꝰ ſuis Gen̄.ix. Ubi dicit Ambro. An̄ꝙͣ inueniret̉ vinummanebat oībꝰ incōcuſſa libertas. Neſciebathō a ꝯſorte nature ſue obſeqͥa ſeruitutis exigere. Non eſſꝫ hodie ſeruitus: ſi ebrietas nonfuiſſꝫ. diſ. xxxv. Sexto. Et hinc eſt ꝙ ſi paganus vel iudeꝰ xp̄iani ſeruus: efficiat̉ xp̄ianꝰnō ꝓpterea liberat̉ a ſeruitute: qꝛ ī baptiſmotollūtur crimīa: nō obligatōes hoīm aut cōditōes. Con. Goff Poſti. et Tho. Addit tamēRaÿͣ. ꝙ vbi de ꝯſuetudīe eſſꝫ: ꝙ xp̄iani nō eſſent ſerui: ꝯſulerē. ꝙ dn̄s eius in remiſſionēpct̄oꝝ ſuoꝝ manumitteret eū .i. libeꝝ face̓t:vel ſaltē pecuīa mēdicata: vel ſeruito ad tp̄sp̄ſtito ad arbitriū boni viri ſe redimeret. arxij. q. ij. Cū redēptor. bonū ⁊ piū ꝯſilium ē: ſꝫqꝛ cōſilium eſt non tenet̉ quis de neceſſitatead illud. xiiij. q. j. §. qd̓ p̄cipitur.¶ Notandum quibus .§. iiij.modis qͥs ꝯtrahat ſeruituteꝫ. ⁊ pt̄ reduci adtres modos. ex iure. emptione. ⁊ natiuitate.Ex iure quidē multipliciter. Et pͥmo de iuregentiū ſūt captiuitates ⁊ ſeruitutes vt dicitur diſ. j. c. ius gētiū. Ubi dicit glo. ꝙ ſi bellum eſt iuſtū: captꝰ ī eo ſeruus efficit̉ capientis. xxiij. q. v. Dicat. ⁊ peccaret talis ſeruusfugiens a dn̄o: qd̓ intelligo: niſi eū ad malūcogeret vel induceret et talis ad eccl̓iā fugiens reſtitui debꝫ dn̄o ſuo ꝓmiſſa tn̄ impūitate: nō tn̄ ꝑ violentiaꝫ pt̄ inde extrahi vt. xvij.q. iiij. §. Ueꝝ ne reuerētia. cū. c. ſeqn̄ti. Sꝫ ſibellū eſt iniuſtū licitū eſt ei fugere ſi pt̄. ff. decapti. l. Nihil. Adde ꝙ qꝛ bellū īfideliū vt ſarracenoꝝ cōtͣ fideles eſt iniuſtū. iō qͦs capiūtex fidelibꝰ nō ſūt vere ſerui: ⁊ fuge̓ licite pn̄t:nec ī ſeruos vendi poſſūt: ſed redimi vt liberētur d̓ manibꝰ eoꝝ. In bellis aūt q̄ ſūt interxp̄ianos ſiue iuſta ſiue iniuſta ſint non ſeruatur hoc de facto: vt capti ſerui efficiāt̉ capientiū: ſed ablatis armis ⁊ equis dimittūt̉cū certa conuentōe: vel ſi ſint barones. nobiles vel dn̄i ⁊ hmōi faciunt eos redimere. etſibellū eſt iuſtū hoc nō eſt illicitum: ſecꝰ ex ꝑte

illoꝝ qͥ iuſticiā nō habēt. Hi aūt dicti ſt̄ ſerui qꝛ cū victi ī p̄lio occiderēt̉: tales ſeruabātur in vita .ſ. ad ſeruiendū. ¶ Iure aūt canonico efficit̉ qͥs ſeruꝰ: cū videlicꝫ qͥs rapit mulierem. nā raptor efficit̉ ſeruꝰ rapte. vel oportet ꝙ ſe redimat: et ſi ꝓpter pauꝑtatē ſe nonpt̄ redimere: erit eiꝰ ſeruus ad tp̄s ẜm arbitriū boni viri. vt habet̉. xxxvj. q. j. de raptoribꝰ cū glo. ſua: que pena vid̓r intelligēdū. ꝙſit imponēda ī foro indiciali qn̄ .ſ. res ad iudiciū deferret̉: nō at̄ ſeruāda in foro pn̄iali.¶ Iteꝫ ꝑ ius canoīcū: qui defert Sarracenisarma. vel lignamīa. vel fauēt eis ꝯͣ xp̄ianos.ſi capiāt̉ tales xp̄iani efficiūt̉ ſerui capiētiūeos etiā xp̄ianoꝝ. vt extͣ de iudeis. Ita quorūdaꝫ. Et hec pena extēditur cū pluribꝰ alijspenis ad portates victualia ⁊ q̄cunqꝫ mercimonia ad eos vel ad terras Solbano ſubiectas. ꝑ extrauag. Nico. iiij. renouatam ꝑ Honifaciū. viij. ⁊ Clemētē. v ¶ Itē ſi exiſtēs ī ſacris cōtrahit mr̄imoniū. vxor eius ſi hoc nouit: ſi libe̓a eſt redigenda eſt ī ſeruitutē. diſxxxij. Eos qͥ. ⁊ filij qͥ inde nati eſſēt: debēt etiam fieri ſerui eccl̓ie. xv. q. fi. Cū multe ¶ Iure ciuili efficit̉ ſeruus. videlicet cū libertꝰ .i.ille qͥ erat liberatꝰ a ſeruitute ingratitudinēerga pr̄onū ſuū ht̄: qͥ .ſ. eū a ſeruitute abſoluerat. ita videlicꝫ ꝙ manus ī patronū iniecitvel atrocem īiuriā aut graue damnū vl̓ viteꝑiculum ei inferre p̄ſumpſit. in hoc caſu pot̄patronus eū reuocare in ſeruitutē. nō tn̄ videtur: ꝙ eoip̄o efficiat̉ ſeruus ip̄ius.¶ Emptione qūo quis .§. v.efficiatur ſeruus. Et hoc qꝛ vel ip̄e ſeip̄m patit̉ venūdari: vel qꝛ venditur ab alio eo īuito. et qn̄ patit̉ ſe venūdari ad hoc ꝙ fiat ſeruus ſex reqͥrūtur. Primū ꝙ ſit maior annis.xx. C. de lib̓. ca. Si miniſteriū. Scd̓m eſt ꝙintēdat p̄ciū ꝑticipare. C. de lib. ca. nō id̓o.Terciuꝫ eſt ꝙ ī veritate ꝑticipet. ff. qͥ ad lib.ꝓclama. l. j. Quartū ꝙ emptor credat ip̄m ẜuū. ff. de lib̓. cā liberis. §. ſiqͥs ſciēs. Quītū vtille qͥ vēdit ſciat ꝯditōeꝫ ſuā. ff. qͥ ad lib̓. proclama. liberi qͥ. ſe. Sextū ꝙ venditor ſciat eūeſſe libeꝝ. ff. qui ad lib̓. ꝓclama. l. iiij. Si aliquid iſtoꝝ deficiat iure cōi ad ingenuitateꝫreuocat̉. ſed ſi nihil deficiat eorum: etiāſi poſtea manumittatur nō fit ingenuꝰ: ſꝫ libertus. ff. de ſta. ho. l. homo liber. niſi reddat domino preciū. ff. ſi ingenuus manumit. l. ij. qd̓tn̄ p̄ciū dn̄s nō cogat̉ inuitus reciꝑe. Et ſeruus quidē ꝯiugatus pt̄ ꝑmittere ſe venūdarimodo dicto inuita vxore: ſꝫ ancilla ꝯiugatahoc nō pt̄ nō aſſētiēte viro eiꝰ: nec tn̄ ī pͥmocāu diſſoluit̉ mr̄imoniū. vt hēs ſupͣ tit. jͣ. c. d̓impedimēto ſeruitutis. Cuꝫ v̓o vēdit̉ ab aliotūc diſtinguēdū: qꝛ ſi eſt iudeus vel paganꝰ⁊ emit iudeuꝫ vel paganum: aut emit ad ſeruiendum: ⁊ tunc ſi ille vult effici xp̄ianus et