¶ Capitulum¶ Cercium
hꝫ vſufructū. gͦ habꝫ vſū. Sꝫ nō ꝯuertitur.habet vſū. gͦ hꝫ vſufructuꝫ. immo eſt fallatiaꝯſequētis. arguendo a ſuꝑiori ad inferius affirmādo ſic. eſt aīal. gͦ eſt homo. Sic gͦ patetquid eſt vſufructꝰ. Iuriſte at̄ diſtinguūt duplicem vſufructū .ſ. cauſalem et formalē. Sꝫiſta ſufficiāt ad pn̄s de vſufructu nob̓ theologis: qͥ paꝝ habemus de iſta materia.Vſus aūt ẜm iuriſtas.§. j.eſt ius vtēdi alienis rebus. ſalua reꝝ ſubſtātia. Et quia ponit̉ alienis rebꝰ. ptꝫ ẜm eos:ꝙ vſus nō ꝯſtituitur in rebus: q̄ vſu ꝯſumūtur: quia ī talibꝰ nō pt̄ reꝝ ſub̓a ſalua remanere poſt vſum. Itē quia non ponit̉ fruendidiſtinguit̉ vſus ab vſufructu. vt ſupͣ declaratum eſt. ſed ꝙͣtū mihi videt̉ LLegiſte iſto modo pſū accipiūt nimis ſtricte .ſ. ꝓ vſu ꝓ quocompetit ſeruitus. Ideo accipiēdo vſum ẜmnaturā rei ⁊ magis large ⁊ ẜm iura canoīcacū ẜm reiveritatem aliquis vtatur re ſua ſicut aliena. Iteꝝ vtatur pane cū eum ꝯſumitet comedit. al̓ nō conſumeret vſu: niſi poſſꝫcirca comeſtioneꝫ panis habere vſus. Sic gͦaccipiēdo vſū videtur mihi. ꝙ vſū nudum facti. de quo loquūt̉ ꝯſtitutōes Io. xxij. editeªfraticellos poſſumus imaginari qͣdruplicit̓.Primo modo pt̄ dici vſus nūdꝰ facti: ꝓpteromīs iuris nudatōem. Scd̓o ꝓpter ꝓpͥetatisexcluſionem. Tercio ꝓpter omnis vtilitatispͥuationē. Quarto ꝓpter actōis ī iudicio abdicationē. Exēplū oīm iſtoꝝ. De prīo ſi egoequitarem equuꝫ: cuiꝰ ego nō eſſem dn̄s: nechaberē aliquod ius equitādi equū. tūc habereꝫ vſū nudū equitatōis equi ꝑ oīs iuris nudatōem. Et iſto modo fur et latro habet vſūnudum facti ī re furtiua: qꝛ ht̄ vſum benudatū facti ꝓpͥetate: qꝛ ꝓpͥetas nō eſt in eo: ſed alterius. ſimiliter de equo: ⁊ tūc poſſū dici habere vſū nudum facti ꝑ ꝓpͥetatis excluſionē.Et econtͣ: ille non hr̄et nūdū ꝑſum: qui hr̄etꝓprietateꝫ .ſ. rei. Exemplū de tercio qn̄ aliqͥshabet vſum alicuiꝰ rei vel circa aliquā rem ⁊tn̄ caret om̄i fructu ⁊ vtilitate: que poſſꝫ ſibiex tali vſu ꝓuenire. Sicut ſi ſeruꝰ vteret̉ aliquibꝰ inſtrumentis ad colēdū terrā dn̄i ſui:talis vſus poſſet dici nudus: ꝙͣtū ad fructūvel vtilitatem ſerui: quia ex tali vſu vel oꝑenullus fructus vl̓ cōmoditas acquirit̉ ẜuo:ſed dn̄o. Sil̓r famulꝰ campſoris tota die ꝯpitat monetā dn̄i: ⁊ vtilitas non applicat̉ ſibiſed dn̄o. Talis poſſet dici nūdꝰ pſurarius ꝓpter oīs vtilitatis pͥuatōeꝫ. Exemplū de qͣrto. Si aliqͥs hr̄et aliquā rē: ⁊ cū auferret̉ ſibinō poſſet ꝯtͣ illū in iudicio agere: vl̓ ex votovel ex alia qͣcūqꝫ cā. tūc poſſet dici hr̄e nudūpſū ꝑ actōis ī iudicio abdicatōꝫ. Et hec ſufficiant ad pn̄s de vſu.¶ Tercium autem eſt .§. ij.
poſſeſſio. que ſic deſcribit̉. Poſſeſſio eſt corporalis rei detētio corꝑis et animi iuris adminiculo interueniēte. ſic deſcribit Hoſti. inſum. de cau. poſ. ⁊ ꝓpe. Dicit̉ at̄ corꝑalis rei.qꝛ ẜm iuriſtas incorꝑalia non poſſidēt̉: ſꝫ qͣi.Dicit̉ at̄ detētio: qꝛ poſſeſſio ẜm iura diciturqͣi pedū ſeſſio: aliter nō acqͥrit̉ niſi corpore ⁊aīo interueniēte. Un̄ ſi alteꝝ deficit: non eſtpoſſeſſio. Itē dr̄ iuris admīculo ⁊cͣ. quia dr̄ꝙͣuis aliquis alicui rei corꝑe et aīo inſiſtat:cū nō habeat iuris admīculū. nō dr̄ ꝓpͥe poſſidere. Unde ẜm eos poſſeſſio aliqn̄ habet pl̓imum iuris: vt qn̄ acquirit̉ ꝑ ſeruū dn̄o ī rebus peculiaribꝰ. Naꝫ ſine actu dn̄i acquirit̉ſibi poſſeſſio: etiaꝫ ip̄o ignorāte: et vſucapioꝓcedit ex ea. Qn̄qꝫ habꝫ multū iuris. ſed minuſꝙͣ pͥma. ſicut illa que mihi ꝑ ꝓcura. acqͥritur etiā ignorāti: ſed ex illa bſucapio nō ꝓcedit. Qn̄qꝫ ht̄ paꝝ iuris: ſꝫ plurimū facti ī acquirendo: vt illa quā mihi ꝑ meip̄m acquiroſed iſta in retinēdo ht̄ multū iuris ⁊ paꝝ facti: qꝛ ſolo aīo retinet̉: ſed nō acqͥrit̉ niſi aīo⁊ corꝑe interueniēte. vt hec oīa notāt̉ diffuſiꝰ ꝑ Bar. gloſatorē. extͣ de ꝯceſ. p̄bē. c. cū noſtris. Semꝑ gͦ poſſeſſio habet iuris admīculum. Sed cōtͣ hoc videtur: quia fur ⁊ raptorhabēt poſſeſſionē rei furate et raptē. et tamēnullū hn̄t iuris admīculū. vnde ſint reſtituēdi. vt ꝓbat̉ extͣ de reſti. ſpol. c. in lr̄is. ⁊. ff. devi ⁊ vi ar. l. j. §. qui a me. gͦ nō ſemꝑ ī poſſeſſione interuenit iuris admīculum. Reſpondeo et dico. ꝙ fur ⁊ raptor non dicūtur ꝓpriepoſſidere ſed ſolū iniuſte detine̓: ſꝫ ſūt reſtituendi ex alia cā forte: et ſine forte hoc ſtatutum eſt ita in odiū ſpoliantiū et auferentiuꝫviolenter res ſuas homībꝰ. Un̄ ẜm qd̓ diē illa decret. in lr̄is. hoc fuit introductū ẜm iuris rigorem. contra iuriſcōis equitatem: queqn̄qꝫ p̄fertur rigori vt ibi dicit glo. Et iō dicit Inno. in eadem decret. ẜm opi. ꝓbabilemmultoꝝ. ſi ꝯſtaret tūc ꝑ ſuam ꝯfeſſioneꝫ ip̄meſſe p̄donem: vel ꝯſtaret de ꝓpͥetate rei: eēt p̄doni reſtitutio deneganda: ⁊ hoc ideo: qꝛ nūꝙͣ vere poſſedit: nec naturaliter nec ciuiliterſed ſolum detentionē hūit iniuſtā: quia etiānemo pt̄ eſſe iudex in cauſa ſua: ⁊ id̓o rē furtiuā non debeo a fure acciꝑe. niſi autoritateiudicis corā qͦ on̄daꝫ rē eē furtiuā. qͣre ⁊cͣ.Quartū quod inue .§. iij.nit̉ circa aliquā rē. eſt ꝓpͥetas: q̄ ſic deſcribit̉ab eodē Hoſti. ibidē. Proprietas eſt dn̄iū reiiuſtis modis queſit um. Acquirtur auteꝫ dominiū iure gentiū et iure ciuili. Iure gentiūꝑ occupatōꝫ: ſicut ī his q̄ nō ſūt ī bōis alicꝰhoīs: qͥ occupāti cōcedūt̉ ſic̄ ſūt fere. beſtie.aues. ⁊ piſces: q̄ ī terra. ī mari. ⁊ ī aere capiunt̉. ⁊ ī his q̄ cōia ſt̄. vt ī mari. ⁊ ī littore maris ⁊ lapillis ⁊ gēmis q̄ ſūt ibi. vt patet inſti.