Titulus¶ Terciū.
ad dn̄ium reꝝ vel qͦ ad vſū tm̄ dūmodo penesip̄m totaliter remanēte ⁊ vtͣqꝫ trāſlatō alias⁊ alias regulas ht̄. Secūda diſtinctio ē iſta.ꝙ trāſlatio dn̄ij pt̄ fieri vel autoritate publica prīcipis. vel autoritate priuata dn̄i immediate ip̄ius rei. Si prīo fiat trāſlatio dn̄ij .ſ.autoritate publica. ſic do h̓ vnā regl̓aꝫ generalem: ꝙ trāſlatio dn̄ij autoritate legis iuſtaeſt. Iſta ptꝫ qꝛ ſicut lex iuſte potuit ab initōdiſtingue̓ dn̄ia. vt patꝫ. q. p̄cedēti: ita pot̄ diſtincta dn̄ia iuſte trāſferre. Ex iſta at̄ regl̓aſeqͥt̉. ꝙ p̄ſcriptio ī immobilibꝰ: ⁊ ꝑſucapio inmobilibꝰ ē iuſta trāſlatio. ꝓbatur autoritateextͣ de p̄ſcrip. c. vigilāti. ī glo. ſuꝑ illud abiecit. Uel aliter ꝓbat̉ etiā rōe ſic. Ild̓ pt̄ a prīcipe iuſte ſtatui: qd̓ ē neceſſariū ad pacificaꝫſubditoꝝ ꝯuerſatōꝫ: ſꝫ dn̄ia tꝑaliū reꝝ q̄ tāto tꝑe negligūt̉: tranſferri videt̉ oīo neceſſariū ad pacificā ſubditoꝝ gub̓natōeꝫ. gͦ ⁊cͣ.Maior ptꝫ cū pax ſit illud. qd̓ maxīe expediens ⁊ neceſſariū reip. iudicat̉. Aīor ꝓbat̉. ſiem̄ nō trāſferret̉ dn̄iū ī occupātē: ſꝫ ſēꝑ poſtꝙͣtūcūqꝫ tp̄s remaneret dn̄iū apd̓ pͥmū litesfierēt īnūerabiles. Poſſꝫ em̄ pͥmꝰ dn̄s ptꝰ ꝙͣtūcūqꝫ tp̄s repete̓ rem illā vel heres ſuus: etbalde difficile immo qͣi impoſſibile eſſꝫ ꝓbatōnes ſufficiētes ad talia habere: ⁊ ꝑ ꝯn̄s neclites diſcindere: ⁊ ſic generarēt̉ odīa et ml̓taalia mala. Preterea pͥnceps iuſte poſſet legētrāſgredientē pūire. cuiꝰ trāſgreſſio vertit̉ indamnuꝫ reip. nō ſolū ī rebꝰ: īmo ī ꝑſona: ſedtāto tꝑe dimitte̓ rem ſuam eſſꝫ negligētia ettranſgreſſio valde nocitiua reip. gͦ ⁊cͣ. Maiorptꝫ. mīor ꝓbat̉. tū qͥa pacis impedimētū: tūqꝛ ex cultura terraꝝ germināt̉ ea. qͥbꝰ reſpu.ſuſtētat̉: igr̄ negligens multū trāſgredit̉. Exhis patet tercio. ꝙ poſſidens aliqͥd iure p̄ſcriptioīs iuſte poſſibet: qꝛ autoritate legis iuſtepoſſidet. Et ideo rem legitīe p̄ſcripta vl̓ ꝑſucaptaꝫ reſtituere potiꝰ ē ſuꝑerogatōis ꝙͣ neceſſitatis. Si aūt fiat tranſlatio dn̄ij a ꝑſōapͥuata: puta a dn̄o rei immediate: hoc poſſefieri dicit̉: vel liberali trāſlatione puta illa īqͣ nihil ex hoc expectat̉: ⁊ cōiter vocat̉ datōvel donatio. Uel ex trāſlatiōe illiberali putaꝑ emptōnem ⁊ vēditōeꝫ ꝑ mutationeꝫ et hꝰmodi. Sed de his dicet̉ infra ī ti. de mercatoribus ⁊ artificibus.¶ Capi. Terciū. de declaratōne termīoꝝ vſufrct̄ꝰ. vſus. poſſeſſioīs. ꝓpͥetatis. dn̄ij ⁊ iuris.Irca aliquam rempoſſūt iſta ꝯcurrere vſufructus.vſus. poſſeſſio. ꝓpͥetas. dn̄iū ⁊ ius.Uſufructus auteꝫ ẜm Iuriſtas deſcribit̉ ſic.Uſufructus eſt ius vtendi fruendi alienisʸ rebus: ſalua reꝝ ſub̓a. vt patꝫ. ff. de vſufru. l. j.Ponit̉ auteꝫ in iſta deſcriptōne alienis rebꝰ
ẜm iuriſtas. qꝛ ſua res nemini ſeruit. Et id̓oin re ꝓpria non habꝫ aliqͥs vſufructū. Scd̓meos em̄ in rebus ꝯſtituitur duplex ſeruitus.ꝑſonalis et realis. Realis qn̄ res inaīata ſeruit rei inaīate. vt ager agro. predium predio.Perſōalis qn̄ ſeruit rei aīate ſicut homini:quia ergo ī re ꝓpria nō poteſt ꝯſtitui ſeruitus. id̓o vſufructus ſemꝑ eſt in alienis rebꝰ.et ideo ſi habeo vſufructum in vno viridario ⁊ poſtea ad me perueīat ꝓprietas. habitaꝯprietate expirat vſufructus. Iteꝫ poniturſalua reꝝ ſubſtantia. ⁊ ideo ẜm iuriſtas: nūꝙͣ ī rebus vſu cōſumptibilibꝰ conſtituit̉ vſufructus ꝓprie. quia nō manēt poſt vſū. inſti.de vſufruc. §. conſtituit̉. Item ponit̉ ius vtēdi. ad differentiaꝫ vtilis dn̄ij. quod qn̄qꝫ ī rebus alienis habetur: ſicut emphiteota. ⁊ feudatarius habēt vtile dn̄ium rei: cuius dn̄iūdirecte ꝑtinet ad dn̄m ſuꝑiorē a quo res tenetur ī emphiteoſim vel in feudū. Iteꝫ ponitur fruendi ad differētiaꝫ nubi vſus. qꝛ minus eſt ī vſu. ꝙͣ ī pſufructu. vt dr̄ īſti. de vſufruc. et habi. §. minus. Sicut datur exēplū īgrege ad ſtercorādū agꝝ. ⁊ lac et lanam ⁊ fetus recipiendum ⁊ diſtrahendum ſicut volueris. Fetus em̄ ī iumentis ⁊ pecudibꝰ: et qd̓libet aīal irrōnale ꝯputatur ī fructu: ſed nōin ancillis. Unde ſi habes vſufructū in ancilla: partus ancille nō pertinet ad vſufructuarium. ſicut dicit. l. fi. ff. de vſufruc. l. veſtis.Et eſt rō legis optima. qꝛ abſurduꝫ extimauit natura hoīeꝫ ī fructu eſſe: cū oēs fructusgͣtia hoīs comꝑauerit. Aliud exemplū pot̄dari. Si vſus viridarij ſit tibi relictꝰ: rōſaset flores viridarij poteris ſumere ad vſū tuum: ſed alteri non poteris vendere aut dare:ſed ſi vſufructus ſit tibi relictus ⁊ vendere etdare et ad opus tuū retinere poteris. Sil̓it̓ſi in orto aliquo ſit tibi vſus legatus: vterisoleribus ad vſū tuū: ſed alij nō dabis aut vēdes. Si vero vſufructus et oēdes ⁊ dabis: etad opus tuuꝫ retinebis: ſicut iſta ꝓbantur ⁊ff. de vſufruc. l. ſi fundi. ⁊ inſti. de vſufruc. ethabi. §. ſꝫ minus. Patet gͦ: qͣre ponitur fruēdi. quia habens vſū ſolum pt̄ vti ꝓ ſe: ſed nōfrui. quia non pōt̄ dare alijs vel vendere. Etideo videt̉ mihi: ꝙ quicūqꝫ habet vſufructū:neceſſario habet vſum: ⁊ hoc etiaꝫ dicūt iuriſte: dicūt em̄ ꝙ ſi alicui legatur vſufructus:deducto vſu. nihil valet legatū: qͥa verba repugnātia reꝑiuntur ī legato. ſicut ꝓbat̉. ff.de vſufru. ⁊ habi. l. ꝑ ſeruū. §. fi. ſed ſi de vſufructu. Iſta auteꝫ repugnātia nō eſt ex alioniſi quia de neceſſitate ſequit̉: habet vſufructū. gͦ habꝫ vſum. Ueꝝ eſt ꝙ ſicut ip̄i dicunt.ꝙ aliquis ſimpliciter legauit ꝑſufructum: etpoſtea ademit ad vſuꝫ. valet legatū: quia habuit bonuꝫ initium ⁊ ademptio dicit̉ nulla:ſicut patet ī pallegatis iuribꝰ. Vnde gͦ ſequit̉