Druckschrift 
3 (1478)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secund Capitulum

cōmūes: ergo agros colere et ſemīare eſſetcōe. Sed patēti exꝑimēto videmꝰ de cōibusnullus curat niſi modicū valde. Itē aut om̄sſimul colerēt ſererēt. et hoc ſtatīm apparetimpoſſible incōueniēs. aut aliqui fructus debeant eſſe cōmūes: nullus inueniret̉ vellet ſibi appropriare laborē culture cumcōitate fructuū. eodē mīor ad ſcd̓m .ſ.hoc via aꝑiret̉ fraudibꝰ malitijs: qꝛ fortiores plus debito de boīs coībꝰ occuparēt. malitioſi etiā aſtuti eſſent oīa cōia. poſſent puniri: eo dicerēt ſe reciꝑe alienūſed tāto indigere. et hoc patꝫ ꝑs tercia .ſ.bonis eſſet peiꝰ: qͥa nollēt acciꝑe niſi neceſſaria ſibi: malis eſſꝫ meliꝰ. qꝛ non ſolū neceſſaria: ſed multa ſuꝑflua aggregarēt. Vtꝫet qͣrta ꝑs .ſ. talis coītas eſſꝫ efficax occaſio litigij dupliciter. Prīo qꝛ inducerēt occaſionaliter maximā ineqͣlitatē: vt patet ī p̄cedentibꝰ. Scd̓o qꝛ ꝯtingeret frequēter. eadērep. eodeꝫ equo vel domo ſic de alijs pluresvellēt ſimul vti. ſic quilibꝫ pari iuregeret̉: qꝛ res eſſꝫ coīs vellet qͥlibet obtinere. ſic litigiū eſſet briga. Sic igr̄ patꝫ: tl̓iscōmūitas nullo reipublice expedit. Quipult de iſta materia ample vide̓. videat in. ij.polit Areſt. vbi reprobat policiā pl̓onis: qͥaponebat oīa cōia. videāt etiaꝫ qd̓libꝫ quartūDenrici de gandauo.Circa ſecundum vtrūᵐ. §. ij.reruꝫ dn̄ia ſint diſtincta. pono tres ꝯcluſiones. Prīa eſt ī ſtatu nature lapſe reꝝ dn̄ia ſūt diſtincta iure naturali: iſtā ꝓbo. Impoſſibile eſt naturā ad oppoſita inclinare: ſꝫī ſtatu innocentie de iure naturali oīa erantcoīa. poſt lapſuꝫ: eadeꝫ ſit. Maior ptꝫ.mīor ꝓbatur: qꝛ eodeꝫ modo fuiſſꝫ vſus rerum ī ſtatu innocētie: quo plus valuiſſꝫad nature ſuſtentationem: pacificaꝫ ꝯuerſationē. Sed ſtatu pͥmo plus valuiſſetmūitas oīm: quilibꝫ eſſet rectus. occuparet de cōibus. niſi ꝙͣtū indiguiſſꝫ. ⁊cͣ.Secūdo ideꝫ ꝓbatur illud decretū diſ. viij.c. quo iure. Nam iure nature ſūt oīa cōiabus. Scd̓a ꝯcluſio ē iſta. iure diuinoſūt dn̄ia diſtincta. Iſta ꝓbat̉ ar. p̄dicti canonis. Quo iure defendūt hoīes .ſ. villas diuino aut humano. Unde quilibet penſat: qd̓poſſidet eſt humana volūtate. Naꝫ iure diuino. Dn̄i ē terra et plenitudo eiꝰ Terciacluſio. reꝝ dn̄ia ſūt diſtincta iure poſitiuohumano. Iſta patet locū a diuiſione. quiaex quo ſūt diſtīcta iure naturali: nec diuino. iure humano. Prima ꝓbatur illuddecretū quo iure. diſ. viij. Iure regū poſſidentur poſſeſſiones. Et ibidem tolle iura imꝑatorum: quis diceret. hec villa mea eſt;

Tercio videndum.§. iij.qūo iſta diuiſio fieri potuit aliqͣ lege poſitiua. Circa qd̓ ſciēdū. lex ad hoc vt ſit iuſtarequirit in legiſlatore prudētiā autoritatē.Prudētiam ad hoc. vt lex bene ferat̉. Autoritateꝫ. ad hoc vt liget. Lex em̄ dicit̉ a ligādo.Sn̄ia aūt cuiuſcūqꝫ prudētis ſiue ſtatutūliget aliquē: ſuꝑ quem nullam habꝫ autoritateꝫ. Qūo aūt in legiſlatore prudētia poſſiteſſe: ſatis patꝫ. Sed qūo poſſit autoritatē ligandi ſuꝑ alios habere: natura omēs homines equales genuerit: eſt dubiū. ꝓpter qd̓eſt ſciendū: ẜm Areſto. j. politicoꝝ duplexeſt principatus. paternus .ſ. politicus. Paternus ortū habꝫ a naturali generatōne. Eſtem̄ pr̄nus pͥncipatus ille: quo pr̄ prīcipat̉ filijs. Et iſte cum ſit de lege naturali. ptꝫ ſitiuſtus. Principatus aūt politicus eſt duplexUel: quia reſidet ī vna ꝑſona. ſicut in regnoFrācie: vel reſidet ī vna cōitate. ſicut ī Italia. vbi vtplurimū ciuitates pͥncipātur. Ptꝫaūt iſtoꝝ quilibet pt̄ eſſe iuſtus: ſi ſponteſe velint aliqͥ ſubijcere dn̄io alicuiꝰ prudentisvl̓ alicuiꝰ cōitatis. Iuſtū eſt em̄. vt qui ſe regere neſciūt vel poſſūt ſine auxilio vel directione alicuiꝰ ꝑſone vel alicuius coītatis:illi ſe ſubijciāt ad regimē et gub̓natōeꝫ.ueniētes ab initio aliqui ad conſtruendaꝫaliquam ciuitatē iuſte potuerunt eligere aliqueꝫ virtuoſū vel aliquos ad principandumeis. Et hoc vel ꝯferentes ei pͥncipatum ſe heredibus ſuis: vel ſe tm̄. vel ſucceſſores eius eligerēt̉. ſicut fuit ī rep. romanorū.His p̄miſſis patet. dici pt̄ iuſtam eſſe diuiſionem dn̄iorū: vl̓ quia a patre diuidēte (ſiēforte fecit Nōe filijs ſuis pꝰ diluuiū) vel a prīcipe hoc ſtatuente. in quem cōis cōſēſus populi trāſtulerat hāc pt̄ateꝫ. Potuit etiā tercio modo iuſta eſſe diuiſiod̓ cōi ꝯſenſu eoꝝ:qui cōiter poſſidebāt (ſicut legitur ī Gen̄. deAbraham Loth) Et ſic patēt tria declarāda in iſta q̄ſtione. Ad ar. ī oppoſitū rn̄deo:dicit̉. coītas talis ⁊cͣ. ptꝫ oppoſitum inſecūdo ar. huiꝰ queſtionis.Conſequēter quero .§. iiij.an dn̄ia rerū ab initio iuſte diuiſa iuſte poſſint ī alios a primis dn̄is vel dominijs tranſferri. Argu. primo non: quia qui iuſte poſſidet non poteſt ceſſare a iuſta poſſeſſiōe. niſi iniuſte: ſed ſi dominia trāſferrētur. iſte ceſſaret poſſidere illa: iuſte poſſidebat. ergo⁊cͣ. Contra: multi contractus. quibus tranſferuntur dominia iuſti reputantur. ergo ⁊cͣ. In iſta queſtiōe ita ꝓcedam. primo ponāduas diſtinctōes. ſcd̓o tractabo moduꝫ iuſtetrāſlatiōis ẜm vtrūqꝫ mēbrū. Prima diſtinctio eſt iſta. tranſlatio dn̄ij poteſt eſſe quo