¶ Titulus¶ Tercius

vtꝝ hoc iuſte occupauer̄t: ⁊ īdubio ſuppone̓debemꝰ. ꝙ vſi fuerunt iure ſuo recuperandoqd̓ prius ꝑ violentiam amiſerant vel forte ꝑmatrimonia vel donationes vel alios contctus licitos ad eos legitime ꝑuener̄t: lꝫ pꝰ eaī eis ml̓tos rebelles īuenerīt: et habuerūt qͦspicerūt. Et probatur hoc. C. de rei. ven. l. fi ⁊de peti. here. l. cogi. ⁊ d̓ offi. p̄to. affri. l. j. ⁊. ij.et in eo. qd̓ legit̉ īfra de cele. miſ. c. cum marthe. §. j. v̓. fi. De eccleſijs at̄ cōſtat ꝙ ea q̄ tenent iuſte poſſident: qꝛ non conſtat quis ante occupatōnem dn̄s fuerit. In quo caſu p̄lato eccleſie. ⁊ potiſſime pape: faciēda ē reſtitutio tāꝙͣ xp̄i vicario. Un̄ ⁊ eccl̓ie: q̄ ꝓpͥa poſſibent: iuſte poſſident ar. ff. de acqui. poſ. l. iuſte poſſidet: ⁊ in eo qd̓ legitur ⁊ nota. de vſuris. c. cū tu. §. j. ver. vel his nō ſuꝑſtitibꝰ ⁊ dep̄ſcrip. c. ad audiētiā. §. j. ⁊. c. j. ſeq̄. Talia .n.ſūt pauꝑibꝰ erogāda. vt ibi dicitur: ⁊ quicqͥdhn̄t clerici pauꝑꝝ ē xvj. q. j. qm̄ quicqͥd. Unde ⁊ pape et eccl̓ie bona q̄ habēt et tenēt: nontāꝙͣ ꝓpͥa ſed tāꝙͣ ꝯmūia poſſidēt. extͣ. de p̄bē.rō. vt ī omnibꝰ homībꝰ neceſſitatē habentibꝰſubueniāt. Bona at̄ hereticoꝝ ⁊ ſciſmaticoꝝauctoritate cōſtitutōnū prīcipū hoc ꝯcedētiūrecuꝑant̉. viij. diſ. qͦ iure. xxiij. q. vij. ꝑ totuꝫ.ẜm Inno. cuius eſt hec tota gloſa vel quaſi.Hoſti. tn̄ videt̉: ꝙ in aduentu xp̄i oīs honor⁊ oīs principatus ⁊ om̄e dn̄ium et iuriſditiode iure et ex cauſa iuſta: ⁊ ꝑ illū qui ſup̄maꝫmanū habet: nec errare pt̄. om̄i infideli ſubtracta fuerit ⁊ ad fideles tranſlata. ꝙ hec iuſta cā fuerit: ꝓbat̉ Eccl̓. x. Regnuꝫ a gente īgentē trāſfert̉ ꝓpter iniuſticias ⁊ iniurias ⁊ꝯtūelias. ⁊ diuerſos dolos. ꝙ hoc factū fuerit: ꝓbat̉ de ꝯſti. trāſlato. In hoc ī ꝑſonā xp̄ifilij dei viui: qꝛ nō ſolū ſacerdos fuit: ſꝫ ⁊ rexLuc .j. Ecce cōcipies et paries ⁊cͣ. uſqꝫ. et regni eius nō erit finis. Un̄ ⁊ ipſe dicit Math̓.xxj. Auferetur a vob̓ regnū: ⁊ dabitur gentifaciēti fructus eiꝰ. Huiuſmōi at̄ regni ⁊ ſac̄dotij principatū ꝑpetuū cōmiſit filiꝰ dei Petro ⁊ ſucceſſoribꝰ eiꝰ. vt ptꝫ ī eo qd̓ legit̉ ⁊ nōtet̉. extͣ de homi. c. ꝓ hūani. li. vj. et qͥ fil. ſintlegit. ꝑ venerabileꝫ. §. rōnibꝰ ꝑ totū. ⁊ maxīever. fi. Unde cōſtāter aſſerimus: ꝙ de iure īfideles debēt ſubijci fidelibꝰ: nō econuerſo. vtpatꝫ ꝑ id qd̓ notat̉ de iud̓is. c. j. ⁊. c. multoꝝet. c. et ſi iudeos. §. inhibemus. Cōcedit̉ tn̄ ꝙinfideles: qͥ dn̄iū eccleſie recognoſcūt: ſūt abeccleſia tolerādi: quia nec ad fideꝫ p̄ciſe cogēdi ſūt. vt ſupͣ dictū eſt. Tales em̄ pn̄t haberepoſſeſſiones ⁊ colonos xp̄ianos: ⁊ etiā iuriſditionē et ex tolerantia eccleſie. Etſi his ꝯtēti non ſūt vel abutūt̉ ſibi imputēt. ſi amittere coguntur ⁊cͣ. Suꝑ quo vide quod legiturde iudeis. c. multoꝝ. et ī talibꝰ .ſ. ab eccl̓ia tolęratis dicimus locū habere illud apl̓i Petripͥmi. c. ij. Serui obedite ī om̄i timore domīs

nō tm̄ bonis et modeſtis: ſed etiā diſcolis. etinfra ad Thimo. vj. in pͥn. Quicūqꝫ ſunt ſubiugo ſerui: dn̄os ſuos om̄i honore dignos arbitrentur ⁊cͣ. et omēs ꝯſimiles autoritates.Alios autem infideles: qui nec poteſtatē eccleſie romane: nec dn̄iū recognoſcūt: nec obediunt: indignos regno. principatū. iuriſdition. ⁊ om̄i dn̄io iudicamus. et illos qui terram ſanctaꝫ vel alias ꝑtes xp̄ianiʰ acquiſiuerūt occupant vel occupata detinent: debe̓ autoritate eccl̓ie impugnari: ⁊ multo fortiꝰ hereticos ⁊ ſciſmaticos ꝙͣ paganos. ſuꝑ quo videquod notat̉ ī ſūma de here. in. c. excōicamꝰ.Et in. §. qualiter detinetur. Alios autē infideles in pace degentes et etiaꝫ illos qͦs ẜuostenemus: nō ꝑ bellū nō ꝑ violentiā aliquaꝫ:ſed tm̄ ꝑ p̄dicationē dicimus ꝯuerti debere:etſi p̄dicatores nō admittāt eos poſſe ꝯpeſciꝑ papam. vt dictum eſt ſupͣ. in glo Inno. ſedvbi xp̄iani ſub dn̄io infideliū habitant: quibus nec reſiſtere poſſunt: neceſſe eſt ꝙ patiētiam habeant: ⁊ de facto ip̄orū dn̄ium recognoſcant: ⁊ ſic pt̄ intelligi dictū apl̓i de quono. et cū hoc moderamīe determīa et intellige: qͥcquid ẜm Inno. ī ſuꝑioribꝰ eſt notatuꝫ.Sed cuꝫ hodie pͥncipes xp̄iani inter ſe bellaet guerras ꝓpͥa temeritate moueāt. ⁊ qd̓ vnꝰiuſte ⁊ pacifice poſſidet ⁊ ab antiquo poſſedit: alius de nouo violenter occupet et vſurpet. ⁊ nihilominꝰ a ſuis ꝯfeſſoribꝰ ⁊ eoꝝ peccata: ꝙͣuis notoria palpitātibꝰ et diſſimulātibꝰ⁊ ab eiſdeꝫ caſtra poſſeſſiones ⁊ alias elemoſinas ſcienter recipientibꝰ abſoluātur: ⁊ perꝯn̄s p̄ſcribi nequeūt. vt patet ī eo qd̓ legitur⁊ notat̉ ſupͣ. de preſcrip. c. fi. Quis excuſabitiſta? Neſcio rn̄dere. Caueant ip̄i ſibi. ⁊ ꝯſulātalioquin timendū eſt: ne cateruatim ad īfernos innūerabiles ppl̓os ſecum trahāt. xl. diſ.ſi papa. Peniteant gͦ. ⁊ quod ſciūt alienū eēreſtituāt. Nec em̄ dimittit̉ peccatū: niſi reſtituatur ablatū. xiiij. q. v. ꝑ totuꝫ. Poſſunt tn̄ꝑ veram penitētiam reꝑari. de ſūma trini. c.j. §. ſacramentum. hec omīa ibi.¶ Circa dominium aūt.§. j.reꝝ ⁊ vſū. Nota ꝙ Io. de rip. or. mīo. in qͦdaꝫſuo tractatu hoc poīt. Dicit em̄ ꝙ tria circahoc videnda ſūt. Primū. ꝙ nullo modo expedit oīa eē cōia ꝓ ſtatu nature lapſe. Scd̓m.vidēdū eſt vnde reꝝ dn̄ia diſtincta ſint. Tercium. quomō iſta diuiſio fuit iuſta. ¶ Primū ꝓbat̉ ſic. illd̓ nullo mō expedit reipublice ꝑ qd̓ terre ī ſolitudinē verterēt̉ per quodbia aꝑiretur fraudibꝰ ⁊ malitijs: et per quodboni ſemꝑ haberent peius ⁊ mali melius etꝙ eſſet efficax occaſio nūꝙͣ habendi pacem.Sed cōitas oīm in rep. iſta induceret. gͦ ⁊cͣ.maior ptꝫ ex termīs. mīor ꝓbatur qͦ ad oēsſui ꝑtes. Primo quo ad hoc: ꝙ terre in ſolitudinē verterentur. Si em̄ agri omībꝰ eſſent