¶ Capitulum¶ Secundi

poſſit ⁊ debeat: dūmodo facultas aſſit. id̓o ⁊omēs idolatras pūire pt̄ ⁊ debet. Raturale eſtem̄ vnū ⁊ ſolū deū colere ⁊ nō creaturas. Inde eſt etiaꝫ ꝙ papa iudicat ⁊ punit iudeos: ſiꝯͣ legē faciant ī moralibꝰ. qn̄ p̄lati eoꝝ ipſosnō puniūt: et eo modo punit eos. ſi ꝯtͣ legemſuā hereſes inueniāt ⁊ obſeruāt. Et hac rōemoti papa Grego. et Inno. iiij. mandauerūtcomburi libꝝ: quē iudei vocāt Thalmuth. inquo multē hereſes ꝯtinētur: et pūiri illos qͥdocerēt illas hereſes vel ſeruarēt. De libro illo videre poteris ī diſputatōne Petri Alfōſiet hiſto. ſpec. li. xxvj. c. cxxviij. et ſequen. Dexp̄ianis nō eſt dubium ꝙ papa eos iudicarept̄ ⁊ punire: ſi ꝯͣ legem euāgelicā faciant: vl̓al̓ grauiter peccēt etiaꝫ tꝑaliter vt patꝫ ī eoꝙ no. in. c. licet. et de iudi. c. nouit. §. j. Et ꝙͣuis omittat papa aliqn̄ penas iuſtas ⁊ debitas: oībꝰ p̄dictis inferēdas: vel quia facultatem nō habꝫ coercendi: vel ꝓpter ꝑicula ⁊ ſcādala que incūbūt: vel euenire timent̉: vel qꝛmultitudini ꝑcit. de temp. ordi. c. ij. et de cle.excō. c. latores. Eſt tn̄ poteſtas faciendi hocapud deum. Ꝙ autē papa illis qui vadūt addefendēdum vel recuꝑandū terrā ſanctā datindulgētias: ⁊ etiā īfidelibꝰ terrā illā poſſidētibus bellum indicit licite facit papa ⁊ iuſtācauſam habet: cū illa terra cōſecrata ſit: natiuitate. conuerſatione. ⁊ morte dn̄i nr̄i Ih̓uXp̄i: ⁊ in qua nō colitur xp̄c: ſed Machometus. Unde ꝙͣuis infideles ip̄am poſſideāt: iuſte tn̄ exinde expellūtur: vt incolat̉ a xp̄iaīset ad ip̄oꝝ dn̄ium reuocetur. Nam ⁊ p̄dicatione apl̓oꝝ et iuſto bello victa fuit ⁊ acquiſita. et ab imꝑatore romano poſt morteꝫ xp̄iet iō papa rōne imꝑij romani qd̓ obtinet p̄tet debꝫ ip̄am ad ſuam iuriſdictiōem reuocare. qꝛ iniuſte ab illis qui de iure hoc non potuer̄t facere: noſcit̉ ſpoliatꝰ. Et hec rō ſufficit in omībus alijs terris: ī quibꝰ nōnūꝙͣ romani imꝑatores iuriſdictōem habuerūt. Necobſtat ſi dicas eccl̓ia nō habꝫ imꝑiū niſi ī occidēte. xcvj. diſ. Cōſtantinꝰ. qꝛ illud loquituqͦ ad ꝓpͥetateꝫ: ſecus qͦ ad tuitōeꝫ et defenſionem. Hoc em̄ certū eſt: ꝙ vbiqꝫ vnꝰ gladiꝰ alteri aſſiſtere debꝫ: p̄cedit tn̄ ſpūalis: vt pr̄ etmgr̄. Unde pt̄ ſupplere ⁊ punire tꝑaleꝫ negligentiam ⁊ delictum. xcvj. diſ. qͥs dubitet. Poteſt etiam papa aſſiſtere regi Hieruſalem adquem ſpectat de iure: ſicut credenduꝫ eſt exquo cōtrariū non apparet. quinīmo et cōtraalios infideles: etſi nō teneant terraꝫ in quāiuriſdictōneꝫ habuerūt principes xp̄iani. pt̄tamen papa iuſte facere p̄ceptum ⁊ ꝯſtitutōnem: ꝙ non moleſtent iniuſte xp̄ianos: quieoꝝ iuriſdictōi ſubſūt et etiaꝫ eos ī totū extinguere a iuriſdictōe ⁊ dn̄io qd̓ ſuꝑ eos habēt: ſꝫ hoc nō niſi ex magna cauſa. Debet eīeos ꝙͣtū pt̄ tolerare. dūmodo nō ſit ꝑiculum

xp̄ianis: nec exinde gͣue ſcādalū generet̉ licꝫetiā infideles p̄ciſe nō cogāt̉ ad fidē. qꝛ omēsſūt libero arbitrio relinquēdi et ſola dei gr̄avocēt̉ ad fidē. xlv. diſ. de iudeis. xxiij. q. v. adfidē. Pt̄ tn̄ papa mādare īfidelibꝰ. ꝙ in terrisſuis ſue iuriſdictōis euāgelij p̄dicatores admittant. Nā cū oīs creatura rōnabilis factaſit ad deū laudādum. iuxta illd̓ p̄s. Laudatedn̄m oēs gētes. ⁊ iteꝝ. Oīs ſpūs laudet dn̄m.Certū ē. ꝙ ſi pagani p̄dicatores ꝓhibeant p̄dicare peccāt. ⁊ iō a papa ſūt pūiendi. vt ſupra no. In omībꝰ aūt p̄dictis caſibꝰ ⁊ in oībꝰalijs ī quibꝰ pape licꝫ aliquid mādare infidelibus ⁊ compellere ſiue punire: ſi nō obediātpapa ſolus et nullus aliꝰ niſi de iure ſuo cōtēderet: bellū eis indice̓: ⁊ ꝯtra ip̄os ſecularebrachiū inuocare ¶ Sꝫ ꝯͣ qꝛ ſicut dicit apl̓usj. ad Corin. v. c. Nihil ad nos de his qͥ foris ſiij. q. j. Aulti. So. verū eſt excōicando vel adfidem p̄ciſe cōpellendo: cū ſola gr̄a dei vocādi ſūt. xlv. diſ. de iudeis. Al̓ aūt ſi nos vel nōſtros ꝑturbēt ſeu inquietēt ſeu bona nr̄a occupēt: multū ad nos. qd̓ dic vt legit̉ ⁊ notat̉de diuortijs. c. gaudemus. §. j. ⁊ ī p̄miſſis gradibꝰ. ¶ Sed dicēs exqͦ licꝫ nob̓ repetere terrāſct̄aꝫ ⁊ alias regiones qͣs imꝑatores olim acquiſiuerūt ⁊ ſibi ſubiugauerūt. ꝓ eo ꝙ imꝑatores ſemel ī eis dn̄ati ſūt: qͣre nō licꝫ eo modo infidelibꝰ repetere totam Italiaꝫ ⁊ Piſpaniam ī quibꝰ olim dn̄iuꝫ habuerūt: Rn̄deo ꝙdn̄i haꝝ terraꝝ cū ppl̓is ſuis ꝯuerſi ſūt. fatemur tn̄: ꝙ ſi ppl̓us alicuiꝰ magni principis īfidelis cōuerteretur: ſed dn̄s ī īfidelitate ſuaꝑmaneret: bn̄ poſſꝫ papa ſuꝑ fideles iuriſdictiōem et dn̄iū relinquere dn̄o infideli. ar. j.ad Thi. vj. in prin. Sed ſi xp̄ianos grauaretiniuſte poſſꝫ ip̄m compeſcere vt dictum eſt.ſed ⁊ ꝓpter periculum fidei vel etiam eorūdēfidelium poſſit cogi dominus ad recipiendūprecium vel cōmutatōnem. infra de iud̓is. c.fi. Nam ſepe quis amittit res ſuas ſine culpaſua. licꝫ non ſine cauſa. puta fauore libertatis. C. ꝓ qui. ca. ſer. accipi. lib̓. l. j. et ꝑ totū.et multo fortius fauore fidei ⁊ religionis: qͥaſūma eſt ratō que ꝓ ip̄a facit. ff. de religi. ſūtperſone ¶ Diximus ꝙ infideles tenentur p̄dicatores fidei admittere: nūquid ergo et eodem modo xp̄iani tenentur recipere predicatores Machomēti; vtiqꝫ nūꝙͣ eodem mō. īmonec vllo modo: cum eī ip̄i in errore et inuioet nos ī veritate ⁊ in via neceſſe eſt ꝙ ad imparia iudicemur. ar. in eo qd̓ legitur ⁊ notatur de diuortio. c. ꝙͣto. §. ſi em̄ alter ¶ Sꝫ q̄res quomodo poteſt eccleſia romana: ⁊ alie⁊ etiā alij xp̄iani licite tenere ea. que tenēt īoccidente et alubi: cuꝫ imꝑatores romani ibioīa cum armis ꝑ biolentiaꝫ occupauer̄t. Etita ꝯſtat: ꝙ mala fide tenuerūt: ī qua et hi qͥtenent videntur ſucceſſiſſe? Rn̄deo: neſcimꝰ