¶ Capitulum¶ Primum

predo ſine pudore. medicus exterminij. immanior furibꝰ. Nā fur laq̄os legis timet: h̓ qͥcqͥdfecerit legē vocat. Quis eo iniqͥor: qͥ verb̓ iuſticiā dānat. ⁊ armis innocētie ſpoliat. vulnerat. occidit innocētes. lege vtiqꝫ legē perimit: et dū alios vrget ad legē: a lege decibit.Publicanorū a maximo uſqꝫ ad minimū cōcuſſioni potiuſꝙͣ iuſticie vacant: ⁊ ita in populuꝫ debachātur: vt quod reliquit vnꝰ. alijnon morent̉ auferre. tanꝙͣ ad hmōi inſtitutiſint. vt reſiduū locuſte cōmedat brucus. Officiali ceſaris. niſi in omībꝰ acquieueris: ceſari contradices. ¶ De equitate in iudicādo inquit Pelinādꝰ. Equitas eſt. vt iuriſperiti aſſerūt. rerum cōuenientia: que cūcta coequatet in paribꝰ cauſis pia iura deſiderat: lex vero eiꝰ interpres eſt. In nulla re tātum hodieoffendūt ſeculi pt̄ates ſicut in iudicijs: cū tn̄ſcriptuꝫ ſit. Iuſte qd̓ iuſtum eſt exequeris .i.ſine acceptōe ꝑſonaꝝ vel mūerū. mox vt tibiliquebit: de cauſa iuſtā de vtraqꝫ parte ferasſententiam. Naꝫ dum cauſa anceps eſt: protelanda ē ſentētia: quia feſtinata iudicia pariunt penitentiaꝫ. Si igit̉ ī iudicando periculum vitari non pt̄. nihil vtiliuſꝙͣ differre.Si autē alterutriꝰ ꝑiclitatur vtilitas: et reidifficultas moram non exigit: iniquiſſimū ēiudicium protelari. ¶ De militibus videamqui manus appellantur: nullus eſt (vt ait vegetius renatus) queꝫ oporteat plura vl̓ meliora ſcire ꝙͣ principem. Criſtianus princepsmilites magis a fide ⁊ moribus ꝙͣ a viribꝰ debet eligere. Noſtri auteꝫ milites hodie ſic adbella quaſi ad nuptias dealbati procedunt.In caſtris ſermo eſt illis de conuiuijs. in cōuiuio de armis. Cato militem non dicit. niſiqui cum ſacramento ad militiam iam ꝯſecratus eſt. Eſt autem principis prouidere ī primis: ne miles ſuam ꝑdat innocentiā pro defenſiōe reipublice: ſine qua reſpublica ſaluaeſſe nō poteſt. Solus ille princeps eſt bonꝰ.iudex incorruptus: cuius ſententia ex contēplatione aſſidua imago eſt equitatis. Cuꝫ gͦmilites ſint manꝰ corporis publice poteſtatis: ⁊ illius principis manus ſanguine pleneſunt: cuius milites ⁊ officiales vel innocentum ſanguinem fundunt: vel innocentes opprimūt. Huiuſmōi principis oratio nūꝙͣ exaudienda eſt: elemoſina d̓o nūꝙͣ acceptāda.¶ Altimū eorū que habere iubet Plutarchꝰprincipem: eſt amor ſubditorū. Cōdrus enimAttenienſiū rex: ꝓ victoria populi ſui ſeip̄mtradidit. Nam mutato regis habitu ſarmenta colligens: caſtra hoſtium ingreſſus a muliere: quā falce in iurgio ꝑceſſerat. interfectꝰeſt. Un̄ ⁊ illud poeticū. Et iurgia Cōdri. Decij duce romanoꝝ ſe ꝓ ſuis exercitibus morti deuouiſſe ꝑcelebre eſt ¶ Iulius ceſar dicereſolitus erat. dux qui non laborat. vt militibꝰ

carus ſit: militē neſcit amare: neſcit hūanitatē ducis ī exercitu. Idē em̄ piſtorē ī vincl̓aꝯiecit: eo ꝙ meliorem panē ſibi ꝙͣ militibꝰ inmēſa poſuerat. Hec oīa Helinādus: qui etiāde moribꝰ principū ait. Dn̄s ꝯſtituendo regēfaciēs ſermonē ppl̓o ſuo Deūt. xvij. c. ait. Cūfuerit rex nō multiplicabit ſibi equos: quorū .ſ. nūeroſitate ſit ſubditis oneroſus. Eqͦsmultiplicare eſt pl̓es ꝙͣ neceſſitas exigat: vane glorie cauſa vel errore alterius cōgregare. Aultominꝰ gͦ lꝫ ei ml̓tiplicare canes. autvolucres rapaces. aut beſtias truces. aut q̄libet portenta nature. De hiſtrionibꝰ at̄ mimis. ſcurris. lenonibꝰ ⁊ meretricibus. ⁊ hmōiꝓdigijs hoīm que princeps potiꝰ extermīaredebet: non erat in lege mentio faciēda. Et ſequitur ibi .ſ. deut. xvij. Nec populū reducet īegiptum .i. inferiores nō corrumpat exēplo:qꝛ ꝯponit̉ ordinatio orbis regis ad exēplumnec ſic inflectere valēt ſenſus hūanos edictavt vita regentis: mobile ſemꝑ mutat̉ cū principe vulgus. Et ſequitur ibi. Nec habebit vxores plurimas: que alliciāt animū eius cū īalijs pl̓es vxores eē vnius licitū fuerit. vt inAbraham ⁊ Iacob: gratia ꝓpagande prolis:et fidelem populū dilatandi ī regibus perpetuo obtinet: vt ſit vna vnius. Aultominuslicet ei fornicari vel adulterari. vel quelibetſtupra cōmittere. Quomodo em̄ hec crimīapuniet in alijs ſubiectus eiſdeꝫ? Et ſequituribi. Nec habebit auri immēſa pondera. Quidhic dicūt: qui dn̄o prohibente: auꝝ ⁊ argētūſibi thezauriſant: queſtum ex calumnia facientes: ⁊ querētes abundantiam ſingularemde multorū inopia: nec mirū ſi regi non licethabere pͥuata fiſcalia. cū nec ip̄e ſuus ſit: ſꝫſubditorū? Et ſequit̉ ibi. Poſtꝙͣ ſederit in ſolio regni ſui deſcribet ſibi deuteronomiū legis in volumīe. Princeps iuris nō debet eſſeignarus. licꝫ multis gaudeat priuilegijs: necp̄textu militie legem domini ꝑmittitur ignorare. Sed et princeps xp̄ianiſſimus legibusindicit: nec dedignetur prīceps ſacros canones imitari ¶ Inutilis em̄ eſt om̄is conſtitutio principis: ſi non eſt eccleſiaſtice diſciplīeconformis. Et ſequitur. Leget in ea omībusdiebus vite ſue. Eſt ergo principi neceſſariaperitia literarū: quā die dei legem nō legeritnō ei dies vite eſt: ſed dies mortis. Et ſequitur ibi. Non eleuetur cor eius in ſuꝑbiaꝫ ſuꝑfratres ſuos. Nūꝙͣ humilitas ſatis videt̉ cōmendari principibus: quia difficilimū eſt vtgradus honoris non pariat tumorem in aīop̄ſidētis. Tarquiniū a regno ſuꝑbia deiecit.In iure romano cautū eſt: vt quiuis ſe facilem in adeundo ſe p̄beat: contemni aūt nō ſepatiatur. Principes. vt medici nūqͣ debēt gͣuibus vti remedijs: niſi cum leuium benefitio deſiderata ſanitas deſꝑatur. Unde Clau-