¶ Capitulum¶ Diceſimum

Alij ſimpliciter dicunt ꝙ non eſt peccatum.Ricar. in. iiij. vtrāqꝫ ponit. et neutram p̄fertPe. vero d̓ pal̓. vbi ſupra per diſtinc. quandāvtrāqꝫ ꝯcordat ſeu ſoluat. aut .n. talis cognoſcit vxorē cā fornicatōnis vitande in ſe. ꝙͣuispoſſit alio modo vitare. mēti occurrente: ſedmagis vult iſto mō d̓lectabili vitare. ꝙͣ modonō delectabili. vt domādo carnē. fugiēdo ꝯſortia incitātia. et huiuſmōi. que poſſet facilitervitare: ſꝫ vult cū voluptate vitare. et ſic ē veniale. qꝛ p̄fert voluptatē carnis abſorbentemrōnem ei: qd̓ ꝯſeruat vſum rōnis. et attingitad finē. Et Augꝰ ponit int̓ pct̄a venialia vtꝯiugio nō debita intentōne. di. xxv. §. Aliasea. et ſic eſt vera pͥma opi. Aut ille exercet talem actū ad vitandā fornicatōem. nō qꝛ delectabilior: ſed quia tūc non p̄t alio mō meliuseā vitare. ita ꝙ voluptas nō mouet eum: ſedamor vitande fornicatōnis. quā ꝓtunc nō p̄tmelius vitare. puta qꝛ habet loqui in ſecretoalij mulieri. de qͣ exꝑtus ē ſe tēptari. et huiuſmōi. et tūc nullū ē pct̄m ſi ꝓles nō ſperat̉: qꝛtūc ſemꝑ illa eſſet p̄mittēda intentō. et ſic verificat̉ pͥma opinio: que dicit non eſſe pct̄m.¶ In tertio ſunt expli­ .§. xij.candi caſus. in quibꝰ actꝰ ꝯiugalis ē meritū.vel ſi nō eſt meritū: nullū pct̄m. Et Pe. d̓ palu. in. iiij. di. xxxij. q. iij. ponit in pͥncipio quatuor caſus. ī quibꝰ actꝰ ꝯiugalis ē meritoriꝰ.Et pͥmus ē. qn̄ quis hn̄s gr̄am. reddit debitū.qd̓ eſt actꝰ iuſticie. qꝛ reddit qd̓ debet. Scd̓useſt. qn̄ petit cā generande ꝓlis. et ad cultū deieducande tꝑe et mō debitis: et hic ē actꝰ latrieſeu religionis. Tertius ē. qn̄ hoc facit ad cōſeruandū ꝯꝑarē ſuū a fornicatōne: et hoc eſtactꝰ caritatis. Quartus. qn̄ facit cā vitandefornicatōnis in ſe. quā ꝓbabilit̓ credit nō alit̓vitandā. vt dictū eſt in p̄cedēti. §. ⁊ videt̉ actꝰprudētis vel caſtimonie. ¶ Qn̄qꝫ vero actusꝯiugalis ē indifferēs .i. nec meritoriꝰ. nec demeritorius. puta cū ꝯiunx vno de qͣtuor modis nūc dictis exercet illū. qꝛ oīs actus qui ēmeritorius hn̄ti gr̄am. eſt indifferēs nō hn̄tieā. Non .n. ē meritorius ꝓpt̓ carētiā gr̄e. que ēpͥncipiū merēdi: nec demeritorius ꝓpt̓ carētiāculpe. in tali actu cui ſolū debet̉ pena. Ꝙ poſſit ꝯiugiuꝫ eſſe ſine pct̄o ꝙͣtum ad actū eius.ꝓbat Inno. di. xxvj. Deinde. ꝑ hoc ꝙ deꝰ inſtituit et mādauit actū ꝯiugij. dicēs. Creſcite etmultiplicamī. et an̄ lapſū Gen̄. j. c. ⁊ poſt diluuiū Gen̄. viij. c. Etſi arguat̉ ꝙ hō erubeſcitde tali actu. gͦ eſt pct̄m: qꝛ erubeſcētia ē de turpi. qd̓ reſpicit culpā. Rn̄deo ꝙ erubeſcētia n̄ſolū eſt de turpitudine ꝑtinēte ad culpaꝫ: ſedetiā de ea que habet ſpēm culpe. talis autē eſtactus mr̄imonij. eo ꝙ eſt eiuſdē nature in ſpecie cum actu fornicationis: ſed excuſat̉ ꝓpterbona mr̄imonij. vt dicetur. Eſt etiā erubeſcētia nōſolum de malis culpe. et de habentibus

ſpeciem mali: ſed etiam de omnibꝰ defectibusnaturalibus. vt egeſtione ⁊ huiuſmodi.Notādum eſt etiamᵐ. §. xiij.qūo actus ꝯiugalis dr̄ excuſari a pct̄o. ꝓptertria bona mr̄ionij: q̄ ſunt fides. ꝓles. ⁊ ſacrm.Un̄ Augꝰ dicit. Om̄e nuptiaꝝ bonum fuit inꝑntibꝰ xp̄i. fides. ꝓles. et ſacr̄m. Proleꝫ ꝯgnouimus dn̄m xp̄m: fidē. qꝛ nullū adulteriū. ſacramentū. qꝛ nullū ibi diuortiū. Solū ibi illecarnalis ꝯcubitus nō fuit. xxvij. q. ij. Omne.¶ Pro cuius declaratōne dicit Pe. de pal̓. iniiij. di. xxxj. q. j. ꝙ cū actuū hūanorum ſit triplex dr̄a. qꝛ quidā ſunt boni in ſe. vt deū cole̓.honorare ꝑentes. et huiuſmōi. quidā mali exſe. vt blaſphemare. peierare. ⁊ huiuſmōi. quidā indifferētes. vt ꝯmedere. leuare feſtucā. ethuiuſmōi. Boni actus de ſe n̄ indigēt excuſatōne. qꝛ n̄ ſunt mali: nec hn̄t in ſe ſpēm mali.mali actꝰ de ſe nō capiūt excuſatōeꝫ: qꝛ exquomali ẜm ſe ſūt. excuſari a malo n̄ pn̄t. Reſtatigit̉ ꝙ actus indifferētes. qui .ſ. pn̄t bn̄ ⁊ male fieri. indigent excuſatōne cū hn̄t ſpēm mali: ex eo ꝙ ẜm ſpēm nature ſūt idem cū actibꝰmalis. Et ea que talē actum excuſāt. ſunt circūſtantie finis et obiecti. et huiuſmōi: q̄ tͣhūtactū talem ad mediū virtutis. Sꝫ ſciendū. ꝙē indifferēs aliquis actus duplicit̓. Uno mōꝑ omnimodā equalitatē abſtrahēdi a bono ⁊malo. et tali actui nō aſſignant̉ bona excuſātia. ſicut leuare feſtucā. vel ꝯmede̓. ita .n. pn̄tbene fieri ſicut male. Alio mō ſic eſt aliquisactus indifferens. ꝙ ꝙͣuis poſſit bene et malefieri. magis tn̄ d̓ ſe tēdit ad malū ꝙͣ ad bonū.et ſibi relictū eſt malū. niſi aliquo addito trahatur ad bonū. ſicut in ſomno et dormitōne:que p̄t bene ⁊ male eligi. tn̄ qꝛ in eo ligat̉ liberum arbitriū. vt nō poſſit dormiēdo bn̄ cogitare. vel male velle: hꝫ detrimētū boni rōnisannexū. Un̄ ẜm ſomnū in ſe ꝯſideratum. nondiffert felix a miſero. ẜm ph̓m. ij. ethicoꝝ. Un̄non p̄t ſomnus eligi niſi male. niſi ꝓpter aliquod bonū recōpenſans illud tꝑale damnumrōnis aſſumat̉. puta qꝛ poſt ſomnū hō promptior ſurgit ad bonū virtutis. quia nimia vigilia etiam vſum rōnis perdit. Et ideo ſōnusex hoc ſpāliter de ſui natura r̄quirit bona excuſantia ip̄m. puta conſeruatōne indiuidui.quietatōnem virium naturalium. fortificatōnē digeſtionis. et huiuſmodi. Et ſic eſt in cōiugio. quia vacans ꝯiugio. cogitat que mūdi ſūt. et diuiſus eſt. et in illo actu nihil p̄t intelligere. ideo talis actꝰ indiget bonis p̄dictisexcuſantibꝰ a pct̄o. Un̄ Hieroꝰ ſuꝑ Math̓m.Connubia legitima carēt quidem pct̄o. nō tn̄illo tꝑe quo carnales actus gerūtur: dabiturpn̄tia ſpūſſancti. etiam ſi ꝓpheta ille videaturqui obſequitur generatōnis offitio. xxxij. q. ij.Cōnubia. et ibi vt dicit glo. non intelligit̉ ꝙgr̄a ſpirituſſancti in illo actu amittat̉: ſed qꝛ