¶ Capitulum¶ Viceſimum

Etſi hoc haberet vim voti ſolennis: nec etiaꝫpoſſet reddere abſqꝫ mortali niſi ſecū diſpenſetur a papa. Sꝫ de hoc vide diffuſe in ſecundaꝑte. ti. de voto. et plenius infra. ti. xvj. huiustertie ꝑtis. de ſtatu religioſoꝝ. ¶ Dicit etiamVil. ꝙ in illis locis vbi ꝯſuetū eſt ꝙ pͥus adhibeatur bn̄dictio nuptialis ante ꝯſūmatōnemmr̄imonij. ſi abſqꝫ diſpenſatōne hoc vtat̉ ꝯiugio ante ip̄am bn̄dictōem et ſine iuſta cauſa:peccat mortalit̓. Sꝫ Ricar. in. iiij. magis declarās dicit ꝙ ꝙͣuis actus ꝯiugalis regularit̓ſit licitus. tn̄ aliquo modo vel tꝑe ꝑ accidēs p̄teſſe illicitus. et hoc ꝓpter ſcandalū ppl̓i. vt inclandeſtino mr̄imonio anteꝙͣ eccleſie innoteſcat. vel ꝓpter eccleſie ꝓhibitōem que alicui ꝓhibet ꝯiuges carnaliter ꝯmiſceri ante ſolēnitatem mr̄imonij. quā tn̄ ſolēnitatem quidā dicunt obſeruandam. et ꝯtrariū faciens ꝓhiberi reſpectu actus petendi debitum non reſpectu reddendi. vn̄ peccaret tunc exigens ⁊ nonreddens. Et licet ante bn̄dictōnem huiuſmodiexigens mortaliter peccet: tn̄ poſtꝙͣ ſemel exegit. non peccabit vlterius ẜm quoſdam. niſinouo exigat ꝯtemptū. Etiam Tho. in. iiij. dicit. ꝙ ſi ſponſa admittat ſponſuꝫ ad actū cōiugalem ante bn̄dictōnem credens eum vellemr̄imonium cōſūmare. non peccat. niſi ſignaappareant fraudis expreſſa. vt ſi ſit ꝯditō multum diſtans ꝓpter nobilitateꝫ vel diuitias. tn̄non tenetur reddere de neceſſitate..§. viiij.Nonus caſus eſtqn̄ alter ꝯiugum manet in adulterio manifeſto tunc alius hoc ſciens certe non p̄t exigerenec reddere debitū in adulterio ꝑmanenti. dūſ. eſt incorrigibilis. Preſumit̉ aūt incorrigibilis ẜm Ricar. qn̄ ꝑtinaci animo corrigi rennuit. aut qn̄ correctōem ꝓmittens ex ꝯſuetudine relabit̉. al̓ exigendo vel reddendo mortaliter peccat: qꝛ facit ꝯtra ꝯſtitutōnem eccleſieẜm Pug. xxxj. q. ij. Siqͥs vxorem. ⁊ in alijs. c.Quidam tn̄ excipiunt hūc caſum qn̄ .ſ. exige̓tqui eſt innocēs timore incontinētie. ne incurreret in ip̄am. qꝛ tunc non peccat ẜm Archi.poſt Ber. qd̓ etiam recitat Io. in ſūma cōfeſ.Adulterans aūt. qꝛ peccando in lege mr̄imonij actui ꝯiugali indignum ſe reddit. nō debetexigere niſi purgata culpa: al̓ peccat. reddere tn̄ tenetur exactus ẜm Ray. ¶ Circa hācmateriā humanius loquit̉ Pe. de pal̓. in. iiij.ſic dicens. ꝙ ſunt quinqꝫ caſus in quibꝰ innocens tenetur dimitte̓ adulterātem ꝯiugem lꝫpoſſit. Primo .ſ. qn̄ eſt occultum: qꝛ ceſſat rōde ſcandalo. ¶ Secundo qn̄ correcta eſt vel eſtſpēs de correctōne ¶ Tertio qn̄ incorrigibilemanimo p̄t ꝯpeſcere includendo. et ſic cohibendo ne exeat: ⁊ ꝙ nullus intret niſi ip̄e. Quarto qn̄ plus cohibet̉ ſaltem ꝓpter hoc. ꝙ retinetur ꝙͣ expoſita: que eoip̄o ꝓſtituet. Quintoqn̄ timet ſibi de incontinentia: quia nō tenet̉

plus vir corrigere vxorem ꝙͣ dn̄s famulum.Nam ẜuum excōmunicatū non tenetur expellere: ſed licite p̄t ab eo debitum ẜuitium expetere et tn̄ eſt minus debitum dn̄o ꝙͣ ab vxoreviro. Sic ergo vir cum detrimēto iuris ſui etpericulo non tenet̉ expellere. Sꝫ quia hic timetur ſcandalū. et ꝓpter ſcandalum phariſeorum non tenet̉ homo dimitte̓ ius ſuum pͥusdebet exponere illis qui ſciūt illaꝫ fornicariāꝙ nō. vt foueāt illaꝫ in crimine: ſed magis vteā melius cohibeat a peccato iuxta ſe retinetet cū hoc ſit veriſimile. Siqͥs ex hoc ſcandalizatur non eſt ſcandalū puſilloꝝ. et cū non p̄tdimittere ſine periculo ſuo. licite p̄t retinere.Auctoritates igit̉: que dicūt. ꝙ nō licet eā retinere: loquūtur. qn̄ non p̄t ſine ſcandalo. velꝓpter hoc ꝙ retinet̉ deterior efficit̉. vel qn̄ nōꝓpter ſui ꝑiculum hoc facit. ¶ De muliere dicit idem Pe. ꝙ non ſic ip̄a tenet̉ virum dimittere qꝛ nō habet ſic corrigere facto. et eſt veriſimile. ꝙ qn̄ accedens ad vxorem. tantominusaccedens ad fornicariam. vn̄ cum iſto caſu licet viro adulteram retinere. multomagis ecōuerſo et plus. qꝛ cum ip̄a non habeat viꝝ corrigere facto ſed verbo. non tenet̉ eū dimittereniſi qn̄ nollet eā ꝯgnoſcere. niſi innaturalit̓tunc .n. ꝓpter hanc fornicatōem innaturalemtenet̉ dimitte̓ quo ad thoꝝ. ſic ꝙ pͥus ꝑmittatſe occidi. ꝙͣ ꝙ ꝯſentiat ſe ſic abuti. Itē ꝓpt̓ fornicatōnem ſpūalem. ſi timet ne cohabitandoip̄am ꝑuertat. etiā quo ad domum tenetur eūdimittere. al̓ ſi non timeret de hoc ius ſuū petere n̄ ꝓhibet̉: maxime ꝓpt̓ ꝑiculū incōtinētie.Caſus autem in quibꝰ .§. x.ꝯiunx non tenet̉ reddere debitū alteri petentinec peccat nō reddendo. Vonit De. de palu. iniiij. di. xxxij. eſſe qͣtuor. ¶ Et primus eſt (licetip̄e ponat in ſecundo loco) cum ex hoc ſequit̉ꝑiculum ꝑſone reddenti debitū. Nā non tenet̉ad hoc niſi ſalua ꝯſiſtētia ſubiecti. ſicut natura pͥmo retinet nutritiue et augmētatiue gr̄aſubiecti quam mīſtret generatiue gr̄a ſpeciei.Imminet aūt ex multo coītu ꝑiculū. Un̄ ph̓sde longitudine ⁊ breuitate vite. c. fi. §. Propt̓dicit ꝙ ſperma ſepius (al̓ amplius emiſſū) d̓ſiccat et ſeneſcit cito: ꝓpter qd̓ mulus longioris vite eſt equo et azino: ex quibꝰ genitus ē.Et femelle maſculis ſi maſculi ſint cōitiui ꝓpt̓quod paſſeres maſculi breuioris vite ſunt femellis. Si autem infirmus vel vulneratus eſſet: coitus ſibi mortalis eſſe poſſet. Et idem dicitur in balneis vel a balneis aliquibꝰ ſubitoreuertenti. vnde tunc reddere nō tenetur. Exiſto principio dicunt etiam aliqui probabiliter. ꝙ ſi vir eſt fur et incorrigibilis: ꝓpter qd̓pxor cum eo quotidie periclitatur ad mortemper iuſticiam rectorum. ꝙ poteſt fugere et eūrelinquere: ne moriatur cum eo. ¶ Secūdus