¶ Citulus¶ Primus
de ſen. excō. Poſſet etiaꝫ dici ꝙ circūſcriptoetiaꝫ p̄cepto pape idē eſſet faciendū. qꝛ ſi aliqͥd eſt ita dubiū ꝙ vna ꝑs ē certa alia dubiaan ſit pct̄m: dꝫ tenere certū ⁊ dimitte̓ incertū. qꝛ qn̄cunqꝫ pt̄ ſe liberare a ꝑiculo pct̄i tenet̉. Un̄ manifeſta eſt ratō. qꝛ nō dꝫ pete̓. qꝛcertū eſt ꝙ nō pete̓ eſt licitū. Eſt aūt dubiumvtꝝ pete̓ ſit pct̄m. ſꝫ ī reddendo nō eſt ſic. qꝛvtrūqꝫ eſt dubiū. qꝛ ſi ē mr̄imoniū: negare ēīiuſticia. ſi nō ē mr̄imoniuꝫ: redde̓ eſt luxuria. ſꝫ nō eſt eqͣliter dubiū hincinde. qꝛ p̄ſumptio ē ꝓ mr̄imonio qͦuſqꝫ ꝯtrariuꝫ ꝓbet̉. vn̄redde̓ tenet̉ debitū. Si at̄ eſſꝫ eqͣlit̓ dubiumhincinde: puta qꝛ vna ſnīa eēt lata pro mr̄imonio alia ꝯͣ. ⁊ neutͣ tranſiſſet ī reꝫ iudicatāadhuc. qꝛ nullus dꝫ ſpoliari re ſua ſiue poſſeſſione. īmo ſpoliatꝰ an̄ oīa eſt reſtituendꝰniſi ꝓbatōes in ꝯͣrium ſint ī ꝓmptu. inde ē ꝙdꝫ redde̓ debitū etiāſi ſit gͣdus indiſpenſabilis. vt filie ⁊ pr̄is vel filij ⁊ mr̄is qn̄ petens ēin poſſeſſione vel cū eſt ſpoliatꝰ abſqꝫ auctoritate iudicis. Et nota ꝙ error hmōi .ſ. ꝯditionis impedit et dirimit ex ſtatuto eccleſie:que etiā poſſet ſtatuere ꝙ nō dirime̓t. ſicutpoſſet ſtatuere ꝙ error fortune dirime̓t cumtn̄ nō dirimat vt dictū ē ꝑ Pe. d̓ palu. ī. iiij.¶ De īpedimēto voti ſolēnis. Capl̓m qͣrtū.Ertium impedimentū eſt votū .ſ. ſolēne: nō aūt ſimplex. Si qͥs aūt vel ſi qͣ hꝫ ꝓfeſſionē tacitam vel exp̄ſſaꝫ alicui dereligionibꝰ approbatis tale potū īpedit mr̄imoniū ꝯtͣhendū ⁊ dirimit ꝯͣctuꝫ. vn̄ ꝯtͣhendonullū eſt. et īcurrit excōmuīcatōꝫ. extͣ de cōſanguini. ⁊ affini. eos. ī cle. Si at̄ feciſſet ꝓfeſſionē in aliqͣ regula nō approbata vel etiāin regula tercij ordinis ſiue bigothaꝝ beatidn̄ici vl̓ beati franciſci: nō videt̉ ꝙ illud habeat dirime̓ ꝯtractū. ꝙͣuis aūt ſimplex votūꝙͣtumcūqꝫ ſit publicū: non dirimat mr̄imoniū ꝯſumatū: impedit tn̄ ꝯtrahendū. et etiāꝯſumandū iā ꝯtractuꝫ. Un̄ talis ꝯͣhendo peccat mortalit̓. etiāſi intēde̓t nō ꝯſumare ſedreligionē ingredi qꝛ facit ꝯtͣ iura. diſ. xxvij.ſi vir. et qꝛ exponit ſe ꝑiculo frangēdi votū.pꝰ ꝯͣctum at̄ adhuc remanet obligatꝰ ad obẜuādū cū poſſit an̄ ꝯſumatōeꝫ. vn̄ ꝯſumādoiteꝝ peccat mortalit̓ Ricar. ī. iiij. diſ. xxxviijQuartu impedimetuꝫ eſt cognitō ⁊ qꝛ iſtud ē ꝓlixiꝰ ceteris: vltīo reẜuet̉.¶ De impedimento criminis. Capl̓m. d.Uintū auteꝫ quod ſequit̉ eſt crimen. vbi nota ꝙ triaſūt crimina q̄ īpediūt et dirimūt
ꝯtͣctū ¶ Primū ſiqͣ ml̓r machīata fuerit inmortē vxoris alicꝰ: ⁊ ip̄aꝫ cū effectu occiderit aīo hn̄di viꝝ illius in ſuū. ⁊ ſil̓r ſi qͥs machinatus fuerit. ⁊ cū effectu occiderit virumalicuiꝰ ml̓ieris vt habeat eaꝫ in vxorē: talesſi ꝯͣxerint ſūt penitꝰ ſeꝑandi qꝛ ī fornicatōneſūt. xxxj. q. j. ſi qͥs viuēte. Et licꝫ aliqͥ vt Ricar. in. iiij. diſ. xxxv. hoc ītelligant cū fueratint̓ eos ꝯmiſſū adulteriū dū primum ſtabatꝯiugiū. verior tn̄ eſt opinio Inno. et Hoſti.dicentiū. ꝙ ſola machinatō mortis cū effectuetiam abſqꝫ adulterio dirimit vel ſufficit addirimendū. Idē etiā ſi p̄cepit vel mādauit vl̓ꝯſuluit int̓fici eo .ſ. aīo. vt hr̄et vxorē illiꝰ inſuā vel viꝝ in ſuū viꝝ. ẜm Vilh. ⁊ Pug. etiāſi hoc facet ꝓpt̓ infideleꝫ quē poſtea induce̓tad fidē ⁊ ꝯuerteret̉ Ricar. Sed ſi qͥs occiditmarituꝫ alicuiꝰ ml̓ieris nō eo aīo vt habeatvxorē eiꝰ in ſuā vxorē ſed ex odio vel ī bellohoc non hꝫ dirime̓ vel impedire mr̄imoniū.extͣ de ꝯuer. infide. c. laudabileꝫ. Et ſil̓r ſi qͥsvel ſiqͣ nō mandauit nec cōſuluit nec p̄cepitint̓fici aliquē tn̄ int̓fectū illū ratū hꝫ vt habeat ī viꝝ ſuū vl̓ ī ſuā vxorē: talis ratihabitio nō ꝯꝑatur mādato. et ſic hoc nō hꝫ dirimere mr̄imoniū ſequēs. ¶ Secundū crimēeſt adulteriū. ⁊ hoc .ſ. qn̄ adulterātes p̄ſtantſibi fidē ꝓmittēdo vel dando ſiue iurādo ꝙ cōtrahent. et hoc ſiue ip̄a adulterina ꝯmixtiofuerit int̓ eos an̄ p̄dictam ꝓmiſſiōꝫ ſiue poſtea dūmō ſtante pͥmo mr̄imonio. xxxj. q. j.relatū. qn̄ at̄ int̓uenit nuda ꝓmiſſio: nec fide nec iuramēto firmata. ſꝫ ſimplr̄ ⁊ adulterina ꝯmixtio an̄ vel poſt. vtꝝ hoc habeat dirime̓ ꝯtractū poſtea mr̄imoniū ſuꝑ quo fuitꝓmiſſio. Ricar. in. iiij. diſ. xxxv. dīc aliqͦs tenere ꝙ dirimat ⁊ aliqͦs tenere ꝙ n̄ dirimat.et nullā alteri p̄fert. Un̄ in hoc caſu videt̉ ꝙeſſet dn̄s papa ꝯſulendꝰ vel petenda diſpenſatio ad cautelā nec faciliter dirimendū. Siaūt adulterina pollutō pͥus vl̓ poſtea n̄ int̓uenerit: ꝙͣuis dederint ſibi fidē de ꝯtͣhendo ꝑhoc nō impedit̉ mr̄imoniū ſequēs int̓ illosſoluto pͥmo. extͣ de eo qͥ dux. in ma. quā. pol.ꝑ adul. c. vlt̓. gͣuiter tn̄ peccauerūt ẜm Ricar. Iteꝫ ſi qͣ ꝯiugata. puta berta ꝑmittit ſecognoſci ab aliquo hac ꝓmiſſione fide fallata exacta et recepta ꝙ pꝰ mortē viri ſui: illeadulter ducet in vxorē eā quam ſibi cōſuletquedā ꝑſona ip̄i berte cōiugate familiaris etꝓpinqua intendens et ꝓbabiliter credens ꝙcōſulet d̓ ip̄a berta mortuo viro berte ſi adulteratꝰ cū ea. poſtea cōtrahat cuꝫ ip̄a ex eoꝙ illa cōſuluit et ſic ille ꝓmiſerat: nullum ēmatrimonium ſed dirimendū qꝛ in fraudemfactum et fraus et dolus nemini debet pr̄ocinari. extͣ de immu. ec. aduerſus. ſecus ſi aliaintentione faceret Ricar. in. iiij. diſtī. xxxv.¶ Tertiū crimē ē qn̄ durāte mr̄imonio con