¶ Titulus¶ Primu
§. hijs ita. Error vero nobilitatis vel dignitatis ſi redūdat ī errore ꝑſone: īpedit matrimoniū alr̄ nō. Exemplū ī filio regis vl̓ pͥmogenito cū qͦ aliqͣ intendit ꝯtrahe̓ ⁊ pn̄tat̉ ſibiciuis loco p̄dicti. vn̄ n̄ tꝫ Tho. ī. iiij. diſ. xxx.Idē Ricar. dicēs ꝙ ſi errat̉ circa ſubiectū nobilitatis: n̄ tꝫ. vt cū qͥs ītendit ꝯtͣhe̓ cuꝫ filiaregis et ſibi pn̄tat̉ loco eiꝰ filia ciuis. Sꝫ ſierrat̉ circa nobilitatē ſubiecti tꝫ. vt cū ꝯtͣhitcū ꝑſona ſibi nota quā putat regalē habe̓ dignitatē. et n̄ hꝫ Pe. de pal̓. ī. iiij. diſtīguit deerrore ꝑſone qͦ ad fortunā vel qͣlitatē. et dīc.ꝙ ſi error ē abſolutꝰ qꝛ tal̓ error nō cadit ſuper aliqͦ qd̓ ſit de eſſētia mrīonij iō nō īpeditnec dirimit: nec iure diuino. qꝛ cōcurrūt eſſēcialia: nec iure hūano. quia n̄ inuenit̉ ſtatutū. vt ꝯtrahens cū pauꝑe quā credit diuitē et hmōi habeat impedire. Sed ſi ſit errorꝯditionatus .i. cōtrahit cum ꝯditōe que ē honeſta et poſſibilis. ea exiſtente: ſtaret. nō ſtāte: nō ſtaret. puta cōtraho tecū ſi tu es diuesvt ego vel ita vt dictū ē mihi. vel ſi dabis mihi tantam dotem.¶ De impedimēto ꝯditōis ẜuilis. Ca. iij.Ecundum impedimētū ē error circa ꝯditionē ꝑſone.vtrū .ſ. ẜuilis vel libe̓ ꝯditōis ſit.Circa qd̓ tria ſt̄ notāda. Primūqꝛ ſi error ſit paris ꝯditionis vel etiā melioris ꝙͣ ſua. puta ẜuꝰ ꝯtͣhit cuꝫ ẜua quā putabat liberā. vel ꝯtͣhit cū libera quaꝫ putabatẜuā: tal̓ error nō dirimit mrīoniū qꝛ nō decipit̉. xxix. q. ij. ſi qͥs liber Ray. tho. pe. goff.et Inno. Si tn̄ ml̓ier ignoraſſet ẜuitutē viri n̄ eēt mrīoniū. ¶ Secūdū ē ꝙ ſi liber vl̓ libera ꝯtͣhit mrīoniū cū ẜua vel ẜuo ignorāt̉id ē neſciēs ꝯditōꝫ ẜuitutis: nullū eſt matrimoniū niſi poſtꝙͣ ſciuit ꝯditōꝫ eiꝰ ꝯſenſit ī eovel v̓bo vel facto .ſ. carnaliter ꝯgͦſcēdo. xxix.q. ij. ſi quis īgenuꝰ: vel niſi ī aīo teneat ꝙ etiam cū illa ꝯtͣheret ſi eēt ācilla ẜm Richar. ſiv̓o nō certitudinalit̓ ſciuit ſꝫ ex hijs q̄ audiuit: habuit ꝓbabilē opinionē d̓ ẜuitute et cōgnouit eā nō pt̄ eā relinq̄re. ſi v̓o habuit leuē et temerariā nō obſtante ꝙ poſtea exegerit debitū ſi certius ſciuerit de ẜuitute: poterit petere ſuā ſeꝑatōꝫ. Itē ſi tal̓ poſtꝙͣ ſciuitẜuitutē eiꝰ cuꝫ qͦ vel cū qͣ cōtrahit cōſentit ineū: debet ꝑ eccleſiā cogi aliꝰ qͥ .ſ. ē ẜuꝰ ad aſſēciendum. ſi tn̄ anteꝙͣ cōſentiret alter eoꝝ cōtraheret cū alio vel cū alia: teneret iſtud vltimū Vilh. hoſti. et Ricar. in. iiij. diſ. xxxvj.dīc ꝙ nō ē ibi matrimoniū: ſed tenet̉ ratione ꝓmiſſionis facte. et iō eccleſia compelletcū illa remanere vt d̓ nouo cōtrahat ſi videlicet nōdum ꝯtraxit cū alia d̓ p̄ſenti. ¶ Tertiū ē ꝙ ſi liber vel libera ſcienter cōtrahit cū
ẜua vel ſeruo tꝫ matrimoniū. xxix. q. ij. ſi qͥsliber. Et in hoc caſu ꝓles ſequitur matreꝫ deiure ꝯn̄i ꝙͣtū ad ꝯditionē ſeruitutis vl̓ libertatis. extͣ de naͣ. ex li. vē. c. j. ẜm pe. et ricar. ī.iiij. diſ. xxxvj. Petrus de pal̓. dicit in. iiij. hoceſſe verū de iure ſi tn̄ ſit ꝯſuetudo ī ꝯtͣriū tꝫꝯſuetudo. Et Ioh̓. an. dīc. ꝙ de cōſuetudinept̄ īduci ꝙ ī hec filiꝰ ſeqͣt̉ patrē .ſ. qͦ ad libertatē et ide ſi eēt lex mūicipal̓ et hec vr̄ eſſe inꝑtibꝰ italie. Naꝫ nati ex ancillis et liberis viris fornicarie: ſūt liberi ꝙͣtū ad honores ⁊ dignitates ſequūt̉ patrē rationeꝫ huiꝰ ibi vide.De cōſuetudine tn̄ ſpeciali aliquaꝝ terrarūꝑtus ſequit̉ deterioris ꝯditōis ꝑentē ſiue ſitpr̄ ſiue mater. ſed ſi pater pꝰ ꝑactū mr̄imonium ſe vēdiderit nolēte vxore qd̓ facere pt̄ ẜmRicar. tūc ꝑtus ſeqͥtur matrē ſi ipſa eſt libera. ſi vterqꝫ eſt ſeruus et diuerſoꝝ dn̄orū: fiet diuiſio liberorū ẜm numerū. etſi ē vnꝰ tm̄:ille penes quē remanebit recōpenſabit alteridn̄o iuſtū ptium. Item nota ꝙ ſerui inuitisdn̄is poſſūt cōtrahere matrimoniū. extͣ de cōiugio ſeruorū. c. j. et ꝙͣuis dn̄i eoꝝ poſſūt tales vende̓ qꝛ ex ꝯtractu mr̄imonij nō amiſerūt ius ſuū ſuꝑ eos n̄ tn̄ in ꝑtibus ita remotis debēt mittere vel vende̓ ꝙ impediat̉ vſusmr̄imonij cū ꝯiuge ſua. Si aūt ſerui de volūtate dn̄oꝝ ꝯtraxerūt. tūc nō poſſūt dn̄i p̄cipere aliqͥd in p̄iuditiū redditōis debiti. Undemagis obediet ꝯiugi debitum exigēti ꝙͣ dn̄otunc aliud imperāti Ricar. vbi ſupͣ.¶ De ſeruitute ſequentiᵐ. §. j.matrimoniū ꝯtractū ꝑ verba de p̄ſenti. Naꝫq̄ dicta ſūt ſupͣ vident̉ habere locū qn̄ ſeruitus ip̄a p̄uenit ꝯtractū mr̄imoniū altero cōiugū libero et ignorāte ẜuitutē cōſortis. Sciendū igit̉ ꝙ ꝯtracto mr̄imonio de pn̄ti ⁊ multomagis ꝯſumato: nō pt̄ vxor ſe facere ſeruāalteriꝰ inſcio et īuito viro vel ignorāte iurediuīo qͦ dr̄ Gen̄. iij. Sub viri poteſtate eris:et ip̄e dn̄abitur tui. Secus aūt ē ī iure ciuili qꝛ ē ſocia et nō ſubiecta īmo ſui iuris. Un̄ſecūdū ius ciuile vr̄ ꝙ ſe vxor pt̄ face̓ ancillāalteriꝰ. theologi tn̄ dicūt oppoſitū. Et ſiquidem illa ſubiectio quā ſcriptura ponit: eſſettantum iudicial̓ abolita eēt ꝑ xp̄m et ius ciuile oppoſitū: ſed qꝛ naturalis ē et moral̓ rationi recte ꝯcordās repetita ī nouo teſtamēto: ideo verius eſt qd̓ dicūt theologi. Maritꝰaūt pt̄ ſe ſeruū facere: tenet̉ tn̄ reddere debitū vxori talis. et pt̄ exigere etiā dn̄o ſuo ꝓhibēte. Ubi etiā attendendū ꝙ cū dicitur ęaliqͥs pt̄ ſe in ſeruumdare. intelligit̉ dare .i.penūdare ſe ad pretium ꝑticipandum al̓ donatio nō valeret qꝛ donatio excellēs quingētos ſolidos id eſt aureos reputatur immenſa iure ciuili. et qͣtenus ē vltra: eatenus nō ēvalida. ꝙ ſi eſſet res indiuiſibilis: forte totuꝫvitiaretur. C. de dona. l. ſi quis. ſed libertas ē