Dhoſte quia fortior in dextra qͣꝫ in ſiniſtra eſt prius capit dextram qͣꝫ ſiniſtrā ad ligandū ẜm hu. Eſt aūt ſignum crucis tribus digitis exprimendū. quia ſub inuocatiōe trinitatis imprimit̉. de qua dicit ꝓpheta. qui appendit tribus digitꝭ molem terre itaqꝫ a ſuperiori deſcendat̉ inferius ⁊ a dextera trāſeat̉ in ſiniſtram. ẜm innoc̄. iij. de hoc de conſe. di. v. nunꝗd.uel que v̓ .ſ. ſcriptura. cōmendauit .i. tradidit hu. non modoideſt non ſolū. in euāgelio luc̄. ij. apoſtolo de cōſe. di. i. iacobus. plura ut ſanctorū noīa. vim .i. auctoritatē. cōmendantiaideſt tribuentia. miſterijs .i. ſacramētis. que orientē v̓. bn̄dicimus hoc eſt benedictū cōſignamus ⁊ ꝑfūdimus. h. oleo. i.criſmate. h. hinc v̓ .i. p̄dictis. exemplis addit̉. baptizamus .i.baptizare uolumus. informamus .ſ. quos baptizamus. decōſe. di. iiij. poſtqͣꝫ. ⁊. c. prima. alia .ſ. eleuatis oculis in celuꝫ.exͣ de cele. miſ. cū marthe. vnde v̓. ordo. pauca ſunt in miſterijs obſeruata .i. officijs eccleſiaſticis. a patribus eccleſiaſticomore. ac reuerentiori diligētia .i. traditione earū que aliquidſignificāt non tacita. q. ſine ſcripto. ac miſtica traditione .i. ſignantia alicuius traditionis. magis ſilentio qͣꝫ publicata .i.ita conſuetudine ꝙ nō ſcripto ut magis teneat̉ electiue ẜꝫ. h.⁊ io. de fan. ⁊ repete obſeruata ſcripto .i. conſtitutione. ¶ ingl. de quo. adde .ſ. ritu. .i. obſeruantia. h. ¶ in glo. noui uelueteris teſtamenti ibi nunqͣꝫ. adde. iſte cōcordantie non erātſcripte tēpore Augu. ⁊ ideo ipſe ſic loquit̉. nam hodie ſecusẜm io. de. f. ¶ in. e. gl. ibi ex ueteri teſtamento. adde. uel dicut noͣ. in predic. c. nunquid. ¶ in. e. gl. ibi poſtem liniri. adde. exod̓. xij. ¶ in. e. gl. ibi ⁊ dicit̉. adde. gen̄. xliij. ¶ in. ea.glo. ibi in ezechiele. adde. ix. c. ¶ in glo. illa dicunt̉ ibi īmaculatam. adde. dicit hu. ꝙ hoc nō eſt uerū. quia illa uerba īſecretis nō dicunt̉ niſi ſemel qui dicit. triphadigeſta .i. tribuſmodis dicta ⁊ recitata. ut ibi multipharie multiſqꝫ modis.⁊cͣ. In miſſa enī ſiue cōſecratione euchariſtie quedā cantant̉quedā alte legunt̉. quedā ſecrete dicunt̉. uel dic ut ſequit̉ ẜmhu. ¶ in gl. ue. ⁊ noͣ. ibi in ſalomone. adde. ſapientie. xvi. ſꝫiſte liber inter apocrifa. deputat̉ ẜm. h. ⁊ noͣ. xvi. di. c. i. ¶ inea. glo. in fi. adde. pōt dici ẜm io. damaſ. ꝙ octo ſunt cauſe qͣre eccleſie ſic ſunt ordinate. ⁊ fideles orant uerſus orientem.Prima eſt ꝗa ex ꝑte eſt nobis inicialis admīſtratio lucis q̄omībus grata eſt ⁊ dulcis. eccleſi. xi. dulce lumē ⁊ delectabile uidere ſolē. Secūda eſt quia ex hac ꝑte plātata eſt ꝑadiſꝰ.a qua excepti ⁊ captiuati ſumus ⁊ ad illū locū aſpiramuſ pena ſeruitutis grauati. gen̄. ij. plātauit eniꝫ dn̄s paradiſum inedom .i. in delicijs ad ortū. Alia eſt ꝗa tribꝰ iuda ceteris honorabilior ex hac ꝑte circa tabernaculi defenſiuū locū habuit ſue manſionis. nume. ij. c. ad orientē. Iudas figet tabernaculū ita ⁊ nos ad defenſionē tabernaculi noſtri .i. corporiſ ⁊anime ex hac ꝑte deū adorare debemus. Alia eſt ratio noīationis xp̄i cuius nomen unū eſt oriens. zach. vi. oriens ē nomen eius. Alia eſt rōe eius crucifixionis. qꝛ ex ꝑte oriētis fuit crucifixus. vnde populus uerſus orientē orat. Item ratiōeeius aſcēſionis quia aſcendit in montē oliueti ⁊ ad orienteꝫ.zach. vi. ſtabant pedes eius ſuꝑ montē oliueti ad orientem.Itē alia rōe aduentus eius ad iudiciū. quia ſic ueniet ad iudiciū .ſ. uerſus orientē. act .i. ſic ueniet quēadmoduꝫ uidiſtiseuntē illū. math̓. xxiiij. ſicut enī fulgur exit ab oriente ⁊ apparet uſqꝫ in occidenteꝫ ſic erit aduentus filij hominis. Itē ſicerat exordiū apoſtolice ordinationis qui orauerūt uerſꝰ oriētem cum poſt aſcenſionē domini redierunt in ieruſalē ⁊ adorauerunt ad orientē uſqꝫ ad penthecoſt.Onſuetudinē. pone exemplū exͣ de cōſue. c. ij. nilIuſurpare ⁊ alias nō ſit oneroſa. exͣ de ꝯſue. c. i.N his ſcripturā uete. ⁊ no. teſtamē. h. mos. sͣ. i. di.mos. ⁊ ſicut v̓. contēptores conſuetudinū. parificat̉cōſuetudo legi in multis articulis. Primo ī nouoiure cōſtituendo in his in ꝗbus ius nō eſt cōſtitutū ⁊ cōſuetudo introducta. ff. de iuſti. ⁊ iure. l. oēs populi. inſti. de iurenatu. gen. ⁊ ciuili. §. ex non ſcripto. ff. de legi. diuturna. Iteꝫparificat̉ in interp̄tatione. quia ſicut una lex interp̄tat̉ aliamita cōſuetudo interp̄tatur legē. ut. ff. de legi. l. ſi de interp̄tation. ⁊. l. minime. exͣ de cōſue. cū dilectus filius. exͣ de ſepult.certificari. Itē ſicut in iure ſcripto ꝓceditur de ſimilibus adſimilia ita etiā in iure cōſuetudinario. ff. de legi. de quibus.exͣ de cenſi. ſuper eo. C. que ſit lon. cōſue. l. i. de edi. pre. l. iij.Item ſicut lex facit aliquē iudicē ordinariū ita ⁊ cōſuetudo.C. de eman. l. vlti. exͣ de foro cōpe. cū contingat. exͣ de offi. archi. c. cū dilecto. ⁊ de exceſ. p̄la. c. ij. Itē ſicut lex informat iuriſditionē ⁊ iudicē ita ⁊ cōſuetudo. ff. de offi. ꝓcon. ⁊ leg. ſolent. §. i. ⁊. l. ſi in aliquo. §. ferias. C. de ſenten. ⁊ interloc. om.iudi. l. prolatā. ff. de iuſti. ⁊ iure. l. penl̓. Itē ſicut lex dat certisꝑſonis poteſtatē eligēdi ita ⁊ conſuetudo. exͣ de poſtu. bonememorie. ⁊ de elec. uenerabilē. cumana. ⁊. c. querelā. Item ſicut ius canonicū ⁊ ciuile in electiōibus attendit̉ ita ⁊ conſuetudo. exͣ de cōceſ. p̄bend̓. ⁊ eccle. nō uacan̄. ex parte aſtē. īmoplus ualet cōſuetudo qꝛ tollit ius eligēdi ei cui de iure cōpetit. ff. ꝙ cuiuſqꝫ vniuerſi. l. itē eorū. exͣ de his q̄ fi. a p̄la. ſi. cō.capi. c. ea noſcit̉. Itē ſicut forma iuris attendit̉ in penis emoliendis ⁊ exaſperādis ita ⁊ forma cōſuetudinis. exͣ de ſimo.ꝑ tuas. Itē ſicut de iure cōcedit̉ edificare in loco publico ita⁊ de cōſuetudine. ff. ꝙ vi aut claꝫ. l. iij. §. plane. Iteꝫ ſicut dat̉emunitas a lege ita ⁊ a cōſuetudine alicuius officij uel collegij. ff. de iure īmu. l. ſemꝑ. §. legem. Itē ſicut lex derogat conſuetudini ita cōſuetudo legi. ff. de ſepul. uio. l. iij. §. diuuſ. ff.de legi. l. de ꝗbus. §. vlti. in fi. C. de ue. iu. enu. l. i. §. ſed ⁊ ſi q̄leges. qd̓ intelligo quādo prīceps per ſuū ſtatutū uel reſcriptuꝫ intēdit tollere cōſuetudinē. ⁊ ſic debet intelligi pre. §. diuus. ꝓut noͣ. io. phi. goſ. ⁊ ber. exͣ de fi. inſtru. paſtoralis. al̓scōtra exͣ li. vi. de conſti. licꝫ. in fi. Et hāc ſnīam uiſus ē tenereinnoc̄. ꝓut noͣ. exͣ de reſcrip. c. i. in glo. ⁊ hoc teneas quicꝗdalias notatū inuenies in hoc caſu. de hoc etiā dicā. xix. di. īprin. Itē ſicut lex dat formā teſtādi ita ⁊ cōſuetudo. C. de teſta. ſi nō ſpeciali. Itē ſicut antiqui canones determināt iuriſditionē archiepiſcopalē ī ſuffraganeos ⁊ ſubditos eoꝝ ita ⁊ꝯſuetudo. ix. q. iij. cōqueſtus. exͣ de of. or. c. duo. Itē ſicut canones in certis caſibus ꝓhibent cōtrahere ⁊ ꝑmittunt ita etcōſuetudo in certis caſibus inſpiciēda eſt. exͣ de cog. ſpi. ſuꝑeo. ⁊ de cōſang. ⁊ affi. qd̓ dilectio. Itē ſicut ſnīa prīcipis ītendentis facere legē facit ius. C. de le. l. vlti. exͣ de re. iu. in cauẜ.ita ſnīa lata ſuꝑ cōſuetudine dūmodo plures ſint fac̄ ius. utff. de legi. cū de cōſuetudine. de hoc articulo ſatis dixi ſupraviij. di. fruſtra. dic ut ibi. Itē ſicut lex eſt inſpiciēda ⁊ attēdenda in teſtibus euocādis ita ⁊ cōſuetudo. ff. de teſti. l. iij. Iteꝫſicut lex adiuuat cōſuetudinē ita ⁊ cōſuetudo legē. exͣ de cenſi. ſopite. Itē nota ꝙ ſi aliqua poteſtas eſt q̄ſita cōſuetudineuel ius etiā ſi nullū dubiū ibi eſſet. ut ſi cōſuetudine ītroductū eſſet ꝙ in eccleſia nulli aſſumerent̉ in canonicoſ niſi eēntin ſacris ordinibus cōſtituti nō uidet̉ ꝙ ſi aliquē eligant ī inferioribus cōſtitutū ordinibus ꝙ ꝓpter hoc uideant̉ renunciare cōſuetudini in qua diutius ꝑſeuerauerūt. ⁊ eſt rō quiaut hic dicit nō licet cōſuetudines bonas infringere. ſic etiamin hoc caſu ſentit innoc̄. ꝓut noͣ. exͣ de priuil̓. accedentibus.cohercēdi ſunt. Cōtra hoc ſi opponit̉. planuꝫ ē ꝙ ex multismalis nō pōt fieri unū bonū. ſed ille qui incipit cōtra eccl̓iaꝫagere male facit. ergo multiplicatis actibus ſimilibꝰ nō efficietur aliqd̓ bonū. lex auteꝫ eſt quoddā bonū cū ſit regula humanorū actuū. ar. ad hoc. iiij. di. facte. ergo ꝑ cōſuetudinemnon pōt amoueri lex ut ipſa cōſuetudo viꝫ legis obtineat.Preterea ferre legē ꝑtinet ad publicas ꝑſonas ad quas ꝑtinet regere ciuitatē. unde priuate ꝑſone legē facere non pn̄t.ſed cōſuetudo inualeſcit ꝑ actus priuatarū ꝑſonarū ergo cōſuetudo nō pōt habere viꝫ legis ꝑ quā lex amoueatur. Adhoc rn̄. ẜm tho. omīs lex ꝓficiſcit̉ a rōne ⁊ uolūtate legiſlatoris. lex quidē diuina ⁊ naturalis a rōnali dei uoluntate. lex