X Iſufficit tp̄s lōgiſſimuꝫ ſicut dicit̉ in ſeruitutē quia non habetperpetuā ⁊ ꝯtinuā cām. ff. de ꝓba. ſi arbiter. ff. de ſerui. l. ſeruitutes. ẜꝫ cano. ſufficit tp̄s p̄ſcriptū. exͣ de ꝯſue. c. vlti. ⁊ d̓ cāpoſ. cū eccl̓ia. ẜm vin. ꝗ ita noͣ. exͣ de ꝯſue. cū cōſuetudinis n̄uilis auctoritas qꝛ tenet uicē legis .i. di. ꝯſuetudo. ⁊ hoc adde qd̓ ibi dixi ī gl. puta qꝛ ⁊cͣ. ibi uideas. Et noͣ ꝙ cū cōſuetudo dicat̉ tacitus ꝯſenſus. ff. de legi. de ꝗbus. equiꝑat̉ pacto. ut ubi pactū pōt ualere ꝯͣ legē ualeat ꝯſuetudo ꝯͣ legē. ff.coīa pre. l. uēditor. §. ſi ꝯſtat. vn̄ cū nō ualeat ꝯſenſus uel pactū ꝯtra legē ut clericus rn̄deat in alterius foro exͣ de fo. cōpe. ſignificaſti. ⁊. c. ſi diligēti. nec ualebit ibi ꝯſuetudo nec etiam ꝓrogatio. ut. e. ti. ſignificaſti. ⁊ de of. dele. p. ⁊. g. nec ualet ibi ꝯſuetudo ut clericus uerberādus ſubijciat ſe laico ſuaſpōte. exͣ de ſen. ex. ꝯtingit. ẜm vin. ꝗ ita no. exͣ de ꝯſue. cū cōſuetudīs. ſꝫ certe hoc nō uidet̉ ueꝝ qꝛ ẜm hoc furioſis ⁊ īfantibus ꝗ ꝯſentire n̄ pn̄t nō obeſſet. ff. loca. qꝛ certū. ſꝫ forte dices ⁊ male qꝛ cū maior ꝑs ꝯſenſerit oēs ꝯſenſiſſe uident̉. ff.ad municip. ꝙ maior. ſꝫ illa regula uera ē in obligationibuſ⁊ ut uniuerſitas poſſit cōueniri. talis aūt ꝯſuetudo inducit̉ n̄tm̄ ad hoc ſed etiā detrahit ſinguloꝝ pr̄imonio ⁊ ꝑ eā etiamſinguli ꝯueniunt̉ qd̓ ꝑ pactū eſſe non pōt. nā ſi milleſies paciſcent̉ extranei ꝙ cōueniat uel aliud nō obeſt mihi. ff. de v̓.obli. ſtipulatio iſta. §. alteri. ⁊. §. ſi ſtipuler. ẜm inno. ꝗ ita no.exͣ de ꝯſue. c. vlti. alias penl̓. ⁊ no. ꝑ accur. in hac. l. ꝯſuetudīſmomento .i. firmitate ⁊ robore h. rōe hoc ſemꝑ eſt ueꝝ. viij.di. fruſtra. io. de fan. ⁊ expone rōnē .i. ius naturale ẜm hu. legē .i. ius ciuile ſcriptū. h. ¶ in. i. gl. ibi uicit. adde. ſub. īmoequiꝑatur ei. jͣ. e. in his. ¶ in. e. gl. ibi que dixi. adde. idemſentit io. de f. h̓. ¶ in. e. gl. in fi. adde. dic ẜm go. ꝙ hic loquitur de bona ꝯſuetudine q̄ cōſuetudo in ꝑte qua uiget derogat iuri ſcripto nō abrogat generaliter ubi n̄ uiget. ff. de uer.ſig. l. derogare. derogati qͣꝫ ſi fuerit rōnabilis ⁊ p̄ſcripta. exͣ d̓cōſue. c. vlti. ⁊ de hac materia no. copioſe in pre. c. sͣ. fruſtra.ẜm goſ. ꝗ ita no. in pre. c. exͣ de ꝯſue. c. vlti. uel dic ẜm ber. cōpo. ꝙ prin. huius. c. loquit̉ de bona cōſuetudine nō p̄ſcriptacui ius aliqd̓ nō obuiat directe īmo eſt iuri cōſona ⁊ hec dꝫſeruare etiā ſi p̄ſcripta nō ſit. Secūda ꝑs loquit̉ de ꝯſuetudine iuri ꝯͣria ⁊ in tali requirit̉ p̄ſcriptio ad hoc ꝙ iuri p̄iudicꝫpoſitiuo. exͣ de cōſue. c. vlti. ⁊ de elec. cumana. ⁊ de cā poſ. cūeccl̓ia. ẜm ber. cōpo. ꝗ dicit ꝙ ꝯſuetudo uincit legē ſi legē inſequat̉. ſꝫ ſi p̄cedet uincit̉ a lege. ff. de ſepul. uio. l. iij. requirit̉tn̄ ꝙ nō ſit a lege ꝓhibita. C. de uſuris. eos. §. penl̓. extra deelec. c. maſſana. ⁊ exͣ de ꝯſue. e. quāto. ẜm ber. cōpo. ꝗ ita no.exͣ de cōſue. c. vlti. ubi etiā notat phi. ꝙ ſi ꝯſuetudo iuri cōi n̄eſt ꝯͣria tūc ſufficit cōſuetudo. x. an. ꝗa dicit lex ꝙ longa conſuetudo uicē legis obtinet. C. q̄ ſit lon. cōſue. l. i. ⁊ ea p̄ſcriptōdr̄ longa q̄ eſt. x. an. inſti. de uſucap. §. i. quidā tn̄ dicunt illāconſuetudinē eſſe longā tm̄ que excedit hominū memoriaꝫff. de aqͣ plu. ar. l. ij. ff. de aqͣ co. ⁊ eſti. hoc iure. §. ductus aq̄.qd̓ nō placꝫ ẜm cano. phi. ⁊ hoc ꝓbat̉. jͣ. xij. di. ꝯſuetudo. ingl. ij. ⁊ qd̓ dictū eſt sͣ. proxime de bona conſuetudine non p̄ſcripta ſeruāda obtinuit in cā Mediol̓. ubi ꝓbatum fueritobſeruatū fuiſſe ꝑ. xxv. annos in eccl̓ia mediol̓. qd̓ prior canonicus poſſit optare domū uacantē dimiſſa ſua ⁊ papa ſecutus eſt hāc conſuetudinē. lꝫ non ꝑueniſſet ad legitimaꝫ p̄ſcriptionē. xl. an. ⁊cͣ. laudabilis enī erat conſuetudo ⁊ iuri cōſona cū in bn̄ficijs ratio ꝓlixioris tēporis ſit habenda. C. deof. ma. offi. l. nemo. exͣ de ma. ⁊ obe. ſtatuimus. ẜm ber. ꝯpo.qui hoc etiā no. exͣ de ꝯſue. c. vlti. ⁊ talis cōſuetudo approbatur exͣ li. vi. de conſue. cū in tua. dic ut ibi cū diuerſi ⁊ uarij intellectus tā ꝑ legiſtas qͣꝫ ꝑ canoniſtas ponant̉ circa legē iſtāut ex his q̄ no. ſuꝑ ea per accur. ⁊ azo. ⁊ alios legū doc. patꝫ⁊ etiā ex p̄dictis colligo qͣꝫ breuius poſſum uerū intellectumipſius. ſicut pꝫ sͣ. in prin. di. huius magiſter vult ꝓbare ꝙ cōſuetudo cedat legibus. ⁊ hoc ꝓbauit ꝑ. c. p̄cedentia. ⁊ ꝙ ſicintellexerit legē iſtā pꝫ ꝗa eā inducit ad illud cōprobanduꝫſic etiam patet ex littera rubea iſtius legis. cuius intellectusplanus eſt. dicit inquā ſic ꝙ non eſt uilis auctoritas cōſuetudinis ſiue uſus longeui. ⁊ tu ſupple. īmo eſt magna auctoritas ſiue potētia ipſius. ſed lꝫ ſit ita magna non tn̄ ualet ſiuepōt intantū ut legē ſcriptā uincat ſiue rationē. ⁊ hoc etiā probat̉ ex. §. ꝓxi. ſe. ⁊ ut hoc melius patere poſſit pono in exemplo. dicit mihi aliquis ⁊ q̄rit. eſt ne marchio magne potentieſiue auctoritatis? de plano reſpōdebo ꝙ ſic. ſi ultra querat⁊ dicat. eſt ne tāte potentie ut poſſit vincere Bononiaꝫ. tuncreſpōdebo nō eſt. ſic dico in ꝓpoſito caſu conſuetudīs. quelꝫ ſit magne potētie ipſa ſua potentia ſiue auctoritas non ꝓcedit adeo ꝙ legē ſcriptam uincat. Et eſt ſciendū ꝙ uictorianon eſt niſi cōtra inimicū ⁊ reſiſtentē. ut pꝫ. xxij. q. i. noli. ī fi.⁊. c. ſequenti. ubi ergo conſuetudo ponit ſe contrariam legi.ipſam uincere non pōt. ut clare colligit̉. sͣ. e. c. ij. ⁊ not. sͣ. e. inſumma. ⁊ conſtat hoc. xij. di. ſit ſancta. ubi etiā dicam. xx. di.ſi decreta. ubi dicit̉ ꝙ illi qui habent decreta romanoꝝ pontificū ⁊ non obſeruāt ſunt de temeritate arguendi ſiue corripiendi. at ubi non ponit ſe cōſuetudo contra legeꝫ. tunc pōtuti ſua potētia ⁊ uirtute ⁊ ſic ītellexit tho. ut colligo ex eo qd̓no. jͣ. di. ꝓxi. conſuetudo. in prin. ⁊ etiam ibi dicā ibi uideaſEx his collige ꝙ pro uano turbant̉ alij contra intellectū huius legis ſeꝑantes caput a cauda. dic ergo ſic in ſumma ubiconſuetudo obuiat omni iuri ita ꝙ ipſa conſuetudo nō tollerat̉ ab aliquo iure tunc indiſtincte ſuccumbit conſuetudo.⁊ hoc ꝓpter bonū obedientie. xij. di. c. ij. in princi. ⁊ quia decreta romanorū pontificū nō ſunt in aliquo uiolanda ⁊ hocponit̉ ſub ſtatuto. lxi. di. ſtatuimus. in prin. ⁊ contrariuꝫ faciens peccat grauiter. ut patꝫ. lxiiij. di. quia per. ſed nō ſic ubiconcordat ſeu tolerat̉ ab aliquo iure quāuis alijs iuribꝰ cōtradicere uideat̉. quia multa fieri non debēt facta tn̄ tenēt. exͣde regula. ad apoſtolicā. ij. q. vi. biduuꝫ. ⁊ h̓ adde quod ibidicā in addi. hic habet locū. ⁊ ſi hoc ītelligas multa ceſſāt q̄opponi ꝯſueuerūt. tūc aūt fit ꝯͣ. l. qn̄ fit contra ipſius ꝯſtitutuſiue mandatū. ut. xxvij. q. i. §. ex his itaqꝫ. in fi.Vm uero. Hic incipit. ij. pars huius di. in qua ꝓbat per. vij. c. ꝙ conſuetudo bona eſt amplectēda.Iio. de fan. legibus. xxv. q. i. ideo.Ccleſiaſticarū inſtitutionū uidet̉ loqui ſpecialit̓ deillis inſtitutionibus q̄ in officijs uel ſacramentiſ eccleſiaſticis obſeruant̉ hu. cōfirmata ſiue ſcriptis. h.quaſdā. ſed que eſt differētia inter ſecundū ⁊ tertiū membrūcū utrobiqꝫ deſit ſcriptura. dic ꝙ utrūqꝫ mēbruꝫ cōprehēdituniuerſales cōſuetudines diuerſarū eccleſiarū in diuinis officijs. ſicut ex ſequētibus pꝫ. ſed ſecundū membrū cōprehendit illas q̄ ab apoſtolis ſunt tradite. tertiū illas que ab alijsſunt tradite uel que ſolo uſu ſunt cōprobate ita ꝙ neſcitur aquo uel a ꝗbus ſunt tradite ẜm hu. ⁊ lau. ꝗbus v̓. p̄dictis inſtitutionibus. paritas uel ꝑitus .i. equalis cultura ⁊ obẜuantia. lꝫ non oīno eqͣlis ꝗa quedā diſtrictius ſunt obſeruandeqͣꝫ alie. idē .i. ꝯſimilis. h. utriuſqꝫ pietatis .i. utriuſqꝫ religiōisuel cōditionis .ſ. clericalis ⁊ laicalis .i. ab utraqꝫ .ſ. a clericisuel laicis. h. affectus .i. reuerētia. h. attēderimus .i. attēdendodixerimus. ꝑ ſcripturas ⁊cͣ. eſtimari in paſſiuo .i. nullius eſſeeſtimationis uel auctoritatis. alias attēptauerimus ⁊ tunc ſequit̉ in lr̄a eſtimare in actiuo .i. nullius eſtimationis eas reputare io. de fan. dicit. h. ꝙ uera lr̄a eſt. acceptauerimus chriſtianos. Que enī. ij. pars. crucis quāuis quidā faciāt cōtrarium. tn̄ in rep̄ſentatione crucifixionis chriſti debemꝰ ī frōtecrucē terminare in ſiniſtro noſtro latere. nā prius crucifixer̄tmanū dextrā qͣꝫ ſiniſtrā. nā habet̉ in epl̓a Pauli ad epheſeos ſuꝑ illū locū ut poſſitis cōprehēdere que ſit longitudo latitudo ſublimitas ⁊ profundū ⁊cͣ. ꝙ a dextra ad leuā fit progreſſus. ſicut enī ibi habet̉ crux xp̄i in latū tenſa eſt a dextrain ſiniſtrā qd̓ dictū eſt ẜm cōpoſitionē humani corporis quefuit ut sͣ. dictū eſt ut alludat̉ illi facto ꝙ cuꝫ quis capitur ab