FIauteꝫ humana a uoluntate hominis rōne regulata. ſicut aūtratio ⁊ uoluntas hominis uerbo manifeſtat̉ in rebus agendis ita etiā ⁊ manifeſtat̉ facto. hoc eniꝫ uidet̉ unuſꝗſqꝫ eligere ut bonū quod opere cōpleat. manifeſtū autē eſt qd̓ uerbohumano pōt mutari lex ⁊ etiā exponi inquātū manifeſtat interiorē motū ⁊ conceptū rōnis humane. vnde etiā ⁊ ꝑ actusmaxime multiplicatos qui cōſuetudinē efficiunt pōt mutarilex ⁊ exponi ⁊ aliquid cauſari ꝙ legis uirtutem obtineat inquantū ſcꝫ ꝑ exteriores actus multiplicatos interior uolūtatis motus ⁊ rōnis cōceptus efficaciſſime declarat̉. cum eniꝫaliquid multotiēs fit uidet̉ ex deliberato rōnis iudicio prouenire. ⁊ ẜm hoc cōſuetudo habet viꝫ legis ⁊ legē abolet. eteſt legū interpretatrix. exͣ de cōſue. cū dilectus. Dicendū eſtergo ad id qd̓ sͣ. opponit̉ ꝙ leges humane in aliquibus caſibus deficiunt. vnde poſſibile eſt quādoqꝫ preter legē ager̄in caſu ſcꝫ in quo deficit lex ⁊ tamē actus nō erit malus ⁊ cūtales caſus multiplicant̉ ꝓpter aliquā mutationē hominuꝫtunc manifeſtat̉ per conſuetudineꝫ ꝙ lex ulterius nō eſt utilis. ſicut etiaꝫ manifeſtaret̉ ſi lex cōtrario uerbo ꝓmulgaret̉.ſi aūt adhuc manet ratio eadē ꝓpter quaꝫ prima lex utiliserat non cōſuetudo legē ſed lex cōſuetudinē vincit. niſi forte ꝓpter hoc ſolū inutilis lex uideat̉. quia nō eſt poſſibil̓ ẜmcōſuetudinē patrie que eſt una de cōditiōibus legis. iiij. di.erit aūt. difficile enī eſt conſuetudinē multitudinis remoue̓.Ad aliud quod obijcit̉ dicendū eſt ꝙ multitudo in qͣ conſuetudo introducit̉ duplicis cōditionis eſſe pōt. Si eniꝫ ſitlibera multitudo que poſſit ſibi legē facere plus eſt cōſēſusmultitudinis totius ad aliqd̓ obſeruandū quod cōſuetudomanifeſtat qͣꝫ auctoritas principis que nō habet poteſtatemcōdendi legē niſi inquātū gerit perſonā multitudinis. vndelicet ꝑſone ſingule nō poſſint cōdere legē tn̄ totus populꝰ legem cōdere pōt. Si uero multitudo nō habeat liberā poteteſtatē condēdi legē a ſuperiore poteſtatē poſitā remouendi.tamē ipſa cōſuetudo in tali multitudine p̄ualens obtinꝫ vimlegis inquātū per eos tollerat̉ ad quos pertinet multitudinilegē imponere. ex hoc euiꝫ ipſo uident̉ approbare ꝙ conſuetudo īduxit. Si iterū obijciat̉ ꝙ lex humana deriuat̉ a legenature ⁊ a lege diuina ⁊ cōſuetudo hominū non pōt immutare legē nature nec legē diuinā ergo cōſuetudo nō pōt obtinere vim legis. Ad hoc rn̄deo ẜm tho. ꝙ lex naturalis ⁊ lexdiuina ꝓcedit a uolūtate diuina. vnde nō pōt immutari percōſuetudinē ꝓcedentē a uolūtate homīs ſed ſolū per auctoritatē diuinā mutari pōt. ⁊ inde eſt ꝙ nulla cōſuetudo obtinere pōt vim cōtra legē diuinā uel legē naturalē. ut. sͣ. e. c. i.¶ in glo. no. ꝙ ibi nec cōſuetudini. adde. antique cōſuetudinis ordo ſub decreto mandat̉ obſeruari. ut. x. q. i. decernim̓. in pͥn. ¶ in. e. gl. ī fi. adde. ad idē exͣ de iureiū. ſicut nr̄m.Atholica .i. vniuerſalis uel generalis. de hoc dicāi. q. i. extra catholicā ibi uideas. per orbeꝫ. vij. q. i.nouacianus. in prin. xxxiiij. q. i. loquit̉. exiſtere .i.regi ⁊ gubernari. ſcriptura .i. canonica ſcriptura utriuſqꝫ teſtamēti uel conciliorū. iof. traditio ſiue ſcriptura. h. vniuerſal̓.ideſt generalis omniū eccleſiarū cōſuetudo. ioſ. inſtructio. i.cōſuetudo. ad hoc. xciij. di. ꝑuenit ad ſanctū. ſed auctoritate.v̓. cōſtitutionibus. ſub. de cōſenſu epiſcopi factis. nam nullūſtatutū pōt facere eccleſia ſiue cathedralis ſiue alia ſine ꝯſenſu epiſcopi. exͣ de cōſue. cū cōſuetudinis. ⁊ de his q̄ fi. a p̄la.ſine ꝯſen. capi. nouit. niſi ſint aliqua minima. arg. ad hoc ꝗaepiſcopus eſt caput cathedralis eccleſie ⁊ etiā aliaruꝫ. exͣ deteſta. requiſiſti. ⁊ ſine capite nihil faciendū eſt. ẜm innoc̄. quiſic no. ex de conſti. cū acceſſiſſent. ⁊ adde quod dicā de ꝯſe.di. iij. c. i. ⁊ quod no. iij. di. §. porro. Sed uidet̉ cōtradicer̄ p̄dicta decre. cū acceſſiſſent. ⁊. eo. ti. cū omēs. ⁊. eo. ti. cū. M.ferrarien̄. ⁊ de cleri. nō reſi. cū dilectus. Sed dic ꝙ iſta iurapn̄t intelligi quādo conſtitutio facta fuit auctoritate epiſcopiuel nō erat qui ipſam īpugnaret alias non ualeret niſi papaex certa ſcientia ipſaꝫ cōfirmaret. ẜm ber. cōpo. qui ita no. inpre. c. cū omēs. Item cōtra exͣ de reſcrip. cōſtitutus. in fi. ſeddic cum Innocen. ꝙ ibi nō dicitur non ſtatutum ualere eosnō cogendos ꝓpter iuramentum de quo in lr̄is mētio nonhabet̉. uel reſpōde ut p̄dixi .ſ. ꝙ illa cōſtitutio fuit cōfirmataa papa. cōtra manicheos iſti dicebāt ꝙ aucto. ro. eccle. in redubia nō debebat induci ad fidem faciendam.Alam eſt. In his tribus. c. agit̉ de generali cōſuetudine ro. eccle. ſcꝫ quā ſibi ⁊ in oībus alijs eccleſijs ſtatuit generaliter. hu. tamen uidet̉ loqui de decretis ab ea factis. lau. ad idem ſcꝫ aſtruendā. io. q. d. ad ꝓbationē ⁊ certitudinē faciendā ordo. que firmat̉ ſcꝫ auctoritas. hu. ab ipſis fundatiſſimis ſedibus apoſtoloruꝫ uſqꝫ adhodiernū diē .i. a tēpore apoſtolorū qui fuerunt fundamētūeccleſie. ẜm io. de fan. ⁊ epiſcoporū ſerie ſuccedentiū ſibimetfirmat̉ dico ⁊ tot populoꝝ ꝯfeſſiōe al̓s ꝯſenſiōe. ¶ in gl. ar.qd̓ in fi. adde. ar. cōtra exͣ de peni. ⁊ remiſ. li. vi. c. indulgētie.Oc ueſtre apoſtolicis .i. apoſtolorū negligendasideſt contēnendas. ſic eniꝫ ſtatuta apoſtolorū ſuntſeruāda ut ſtatuta Petri. vnde nulli licet ea contēnere uel cōt̓ra ea agere. xix. di. ſic omēs. ⁊. c. enīuero. ⁊. c. nulli. hu. ⁊ no. sͣ. c. proximo.Uis neſciat ſuꝑduci. ſuꝑeſt qd̓ eminet. ẜm pap. vn̄ſuperduci quaſi in quandā eminentiā cuiuſdā obſeruātie induci. ⁊ ꝓut no. hu. in deriuatiōe v̓bi duco. induco hoc idē quod introduco. auctoritatē generalem.⁊ ſic nō obſtat. jͣ. di. ꝓxi. nouit. lau. inſulas hoc uidet̉ ſuꝑfluere. nam dicit lex ꝙ inſule italie pars italie ſunt. ff. de iudic̄.inſule. lauren. habes ſimile. xij. q. ij. c. vlti. inſtituiſſe .i. inſtruiſſe. b. y. romana. jͣ. xij. di. nouit. cōtra ſo. ibi. ⁊ dic ut le. ⁊ noͣ.sͣ. e. nolite. peregrinis .i. nō canonicis non a romana eccleſiaapprobatis. hu. ſepe v̓. ordo. ⁊ ſatis certū haberē agnouiſſetuā dilectionē. io. morē alias ordinē. ẜm hu. in conſecrādismiſterijs. uel ceteris. ſub. in agendis archanis teneat ipſa romana eccleſia. uel. teneat .i. tenere debeat ſcꝫ ipſa tua dilectioquod ſufficere arbitrarer ad informationem quo ad ea quenunqͣꝫ ibi fuerunt ſtatuta. vn̄ ſequit̉ ſi alius ⁊cͣ. reformationēquātū ad ea que ibi ſtatuta fuerāt ſed p̄termiſſa erāt. Undeſequit̉ ſi minus ⁊cͣ. dico ſatis certū haberē. niſi ⁊cͣ. hu. de aliquibus capitulis. h. duxiſſet. .i. utile iudicaſſet. hu. iccirco rn̄.in hoc. c. nō habet̉. b. y. inſtitutiōibus .i. cōſtitutionibus. b.errant .i. errādo cōtemnunt. b. aut nobis. ſub. ⁊ ſi cōmoniticeſſare uoluerint. b. y. iudicare denūciando non accuſando.quia nō fit p̄ſcripta accuſatio. ij. q. vlt. p̄ſcripta. nouitates ar.cōtra magiſtros nouitates inducētes ſi p̄ter rationē hoc faciant. ar. xxx. di. hoc autē. euidēs enim debet eſſe utilitas cumnouū quid inducit̉. ff. de cōſti. prin. l. in rebus. la. ¶ in gl.prima ei cōtrarius. adde. nō uidet̉ hec bona expoſitio. quianullus apoſtolus fuit Petro cōtrarius. ⁊ ideo alij ſubandiunt pͥmo. ex. xij. nullus niſi petrus uel ab eo miſſus. NamPaulus nō fuit de duodecī licet ī italia p̄dicauerit uſqꝫ adiliricū mare. ſicut ⁊ ipſe teſtat̉. ⁊ paulo petrus dedit auctoritatem predicādi. vnde ipſe Paulus dixit de petro. Deditmihi dexteras. ⁊ ita fuit inſtitutus a Petro. ⁊ auctoritatē ⁊confirmationē dicendorū accepit a Petro. ut in actibꝰ apoſtolorū habet̉. uel forte ẜm io. idē apoſtolus ualet dici petrꝰ.⁊ paulus nō perſonarū vnitate ſed p̄dicandi ⁊ inſtruēdi idētitate. vnde in romana eccleſia eodeꝫ ſigillo effigies utriuſqꝫimprimit̉. ⁊ idem no. hic hu. ⁊ ꝙ paulus fuerit a petro inſtitutus. ⁊ auctoritate domini illū ad p̄dicandū miſerit ſatis patꝫper hoc quod dictū eſt ei ⁊ alijs apoſtolis per ſpiritū ſanctūaggregate mihi paulū ⁊ barnabaꝫ. ut. lxxv. di. quod dic ẜmhu. ⁊ hoc etiā tangit hic glo. ¶ in. e. glo. in fi. adde. ibi dicitſubaudi alia ſentētia. ⁊cͣ. i. prime ſentētie cōtraria. ſic etiaꝫ exponit̉. xxiiij. q. i. cū beatiſſimus. ¶ in glo. h̓ iudicat. in fi. adde. ſub. quod eſt repugnās. ſed dic ꝙ loquit̉ vulgariter ſicut