PſalmusCXVIII
Pcit: legē nō habētes: ſine lege peccauerūt:ſine lege peribūt: ẜm id vero qd̓ ait: ipſi ſibi ſunt lex: nō immerito p̄uaricatores eſtimant̉ om̄es pctōres terre. Nullus enī eſtqui faciat alteri iniuriā: niſi qui fieri ſibi nolit: ⁊ in hoc trāſgredit̉ nature legē: quā nōſinit̉ ignorare duꝫ id qd̓ facit nō vult pati.Nūqͥd aūt lex iſta naturalis nō erat in populo iſrael? Erat plane: quoniā et ipſi homines erāt. Sine lege aūt naturali eſſent:ſi preter naturam humani generis eſſe potuiſſent. Multomagis ergo p̄uaricatoresfacti ſunt lege diuina: qua naturalis illa ſiue inſtaurata: ſiue aucta: ſiue firmata ſit.Iam vero ſi in om̄ibꝰ peccatoribꝰ terre nōincōgrue deputātur et paruuli ꝓpter originalis vincula peccati: etiā ipſi in ſimilitudine preuaricatiōis Ade: ad illā preuaricationē pertinere mōſtrant̉: que data lege in paradiſo pͥma cōmiſſa eſt: ac per hocrecte nullo prorſus excepto p̄uaricatoreseſtimant̉ omēs peccatores terre. Omnesautē peccauerūt et egent gloriā dei. Omnes igit̉ preuaricātes gratia ſaluatoris inuenit: alios maius: alios minꝰ. Quāto enīlegis maior in quocūqꝫ cognitio: tāto minor peccati excuſatio: quāto minor peccati excuſatio: tanto manifeſtior p̄uaricatio.Reſtabat ergo vt om̄ibꝰ non ſua ſed dei:id ē a deo donata iuſticia ſubueniret. Un̄ait apoſtolus: Per legē cognitio peccati.Non ergo ablatio ſed cognitio. Nunc aūtſine lege inqͥt iuſticia dei manifeſtata eſt: teſtificata per legē ⁊ ꝓphetas. Proinde etiāiſte ſubiunxit: Propterea inquit: dilexi teſtimonia tua. Tāqͣꝫ diceret. Quoniā lex: ſiue in paradiſo data: ſiue naturaliter inſita: ſiue litteris ꝓmulgata: p̄uaricatores fecit omnes peccatores terre: ꝓpterea dilexi teſtimonia tua: que ſunt in legetua de gratiā tua: vt non ſit in me iuſticiamea ſed tua. Lex enī ad hoc prodeſt vt mittat ad gratiā: nō ſolū enī quod atteſtat̉ manifeſtāde iuſticie dei que ſine lege eſt: verūetiam hoc ipſo ꝙ preuaricantes fecit: itavt etiā quos littera occidit ad viuificantēſpiritū cōfugere timore cōpellat: per queꝫpeccatorū deleat̉ vniuerſitas: et recte factoruꝫ caritas inſpiret̉. Propterea inquitdilexi teſtimonia tua. Quidā codices habēt ſꝑ: quidā nō habēt. Sꝫ ſi eſt ſic: accipiēdū eſt ſꝑ: vt ſic intelligat̉: qͣꝫdiu hic viuit̉.Hic ſūt enī teſtimonia neceſſaria de lege etꝓphetis atteſtātia iuſticie dei qua iuſtifica
mur gratis: hic ſūt ⁊ nr̄a teſtimonia neceſſaria: pro quibꝰ ipſam que hic agitur vitāmartyres finierunt. Cognita itaqꝫ dei gr̄aque ſola liberat a p̄uaricatōe: que legis cognitiōe cōmittit̉: orando dicit: ¶ Confi Age clauisᶠ a timore tuo carnes me fias. Sic enī expreſſius interp̄tati ſunt quidam noſtri: qd̓ grece vno verbo dici potuit: id eſt χάρηλοσoν: Hoc alij cōfige dicere voluerūt: nec addiderūt clauis: atqꝫita dum volūt vno verbo greco vnū latinum interp̄tando reddere ſentētiā minusexplicauerūt: qm̄ in eo quod eſt cōfige nōſonant claui: χάρήλοσον autē ſine clauisintelligi nō pōt: nec niſi duobꝰ verbis latine dici pōt: ſicut dictum eſt: cōfige clauis.Ubi quid vult intelligi: niſi qd̓ ait apoſtolus: Mihi autē abſit gloriari niſi in crucedn̄i nr̄i Ieſu chriſti: per quē mihi mūduscrucifixus eſt: ⁊ ego mundo? Et iterū chriſto inquit confixus ſum cruci: Uiuo autēiam nō ego: viuit vero in me chriſtus. Ꝙd̓qͥd eſt aliud: niſi nō eſt in me iuſticia mea:que ex lege eſt: in qua p̄uaricator effectusſum: ſed iuſticia dei: id eſt que mihi ex deoeſt: non ex me? Sic quippe in me viuit nonego ſꝫ chriſtus: qui factus eſt nobis ſapiētia a deo: et iuſticia: ⁊ ſanctificatio: ⁊ redēptio: vt quēadmodū ſcriptū eſt: qui gloriatur in dn̄o glorietur. Item dicit: Qui autēſunt Ieſu chriſti: carnē ſuā crucifixerūt cūpaſſionibꝰ et concupiſcētijs. Cum hic dictum ſit ꝙ ipſi crucifixerunt carneꝫ ſuam:in iſto tn̄ pſalmo deus rogat̉ vt id faciat:cui dicit̉: Confige clauis a timore tuo carnes meas: vt intelligamꝰ etiaꝫ id qd̓ rectefacimꝰ gratie dei eſſe attribuenduꝫ: qui innobis operat̉ et velle et operari pro bonavolūtate. Sed quid ſibi vult quod cū dixiſſet: Confige clauis a timore tuo carnesmeas: Addidit: A iudicijs enī tuis timui? Quid ē cōfige a timore tuo? Timuienim. Si enī iaꝫ timuerat vel timebat: curadhuc vt a timore ſuo deꝰ crucifigeret carnes ſuas orabat? An addi ſibi volebat timorem: vt tantū timeret: quantū ſufficeretcrucifigēdis ſuis carnibꝰ: id eſt cōcupiſcētijs: affectibuſqꝫ carnalibꝰ? Tanqͣꝫ dicēs:Perfice in me timorē tuū: timui enī a iudicijs tuis. Sꝫ ē hic aliꝰ altior ſenſus quātūdeꝰ donat ſcrutato ſinu ſcripture huiꝰ eruēdus. Cōfige inquit clauis a timore tuo carnes meas: a iudicijs enī tuis timui: hoc eſta timore tuo caſto: qui ꝑmanet in ſcl̓m ſe-
12 4
ſalſcj.deo.
Alia lr̄a.t nō habet.