noīm qꝛ grammaticus ⁊ logicus nō ꝯſiderāt cās. ſꝫ phyſicus ⁊ meta-phyſicus. Et qꝛ quatuor ſunt cauſe iō ponit qͣtuor regl̓as de nomini-bꝰ cauſarum. Cauſa materialis eſt ex qua aliquid fit. Formalis eſt q̄dat eſſe rei. Cauſa efficiens a qua fit motus Finalis ꝓpter quam ali-quid fit. Quædam res hn̄t has om̄s quatuor cauſas vt homo. q̄damres nō hn̄t ſcꝫ nō hn̄t materialem ſed homo habet quatuor. vt corpuseſt cauſa materialis. aīa eſt cauſa formalis. cauſa efficiēs eſt deus me-diate. immediate pater. Finalis cauſa homīs eſt habitudo vel fruitiodiuina. vt in ſentēcijs Homo factꝰ eſt vt deum intelligat. ⁊ deum ītelgendo diligat. ⁊ diligēdo vita fruat̉ ¶ Prima regl̓a Dictio ẜns effectum .i. rem ſeu opus ꝑ ꝑtem fcām regit gtm̄ ẜntem cām efficiētem id ēopificem vel factorem. vt epl̓a pauli. ẜt em̄ epl̓a rem factam ⁊ paulusfactorem. qͥnqꝫ libri moyſi euāgelium mathei / Homoliæ bede. expōbeati gregorij. ſummule petri hiſpani. bucolica georgica æneis ꝟgilij.buccolica georca ſunt tm̄ pl̓is numeri. ſed in ntō ſingl̓ari d̓r eneis ⁊ inaccō æneiden vel a. ⁊ nō eſt dicendum iſta ſunt æneida ꝟgilij. ſꝫ æneisvel æneides ꝟgilij. Item orōnes huius lrē ſunt amphibologice .i. faciunt duplicem ſenſum vt ſupra dictum eſt. Poteſt em̄ dictio regēs ſig-nificare vel effectū ꝑ hanc regulā. vel rem poſſeſſam ꝑ regimē poſſeſſiouis. ⁊ gͦ logici faciūt ꝑalogiſmum. qͥcquid eſt ariſtotelis eſt poſſeſſumab ariſtotele. liber eſt ariſtotelis. ergo liber eſt poſſeſſus ab ariſtotele.¶ Nota ꝙ cauſa efficiēs eſt duplex. ſcꝫ pͥncipalis ⁊ tūc gͣtūs ẜt hoīēmvel opificem. ⁊ inſtrumentalis. vt ſcriptura penne. ſcriptura manus.econtra d̓r calamus ſcribentis. Et communiter ibi Effectus nomē ⁊c̄Qd̓ nomē ẜns effectum cauſe naturalis regit gtm̄ cauſę. vt pudor culpæ. pena reatus. rubor em̄ faciei ꝓueīt nōnūqͣꝫ ex culpa. vt heu qͣꝫ dif-ficile eſt crimen nō prodere vultū. Sic pallor ſtudij Un̄ d̓t aliꝰ autor.heu qͣꝫ difficile eſt ſtudium nō ꝓdere vultū Pona reatus qꝛ reatui debetur pena. vel p̄t intelligi pena reatus .i. dolor ſeu ip̄m penitere qd̓ ſequitur deliqͥſſe ⁊ ſemꝑ ſeqͥtur in damnatꝭ. qꝛ ſcribitur vermis eoꝝ nōmorietur. Sic rubor verecūdiæ: pallor timoris. Item pudor eſt equocum. vno mō eſt caſtitas corꝑis. ⁊ ſic canit eccl̓a de btā maria ꝟgine.peꝑit ẜuato pudore Scd̓o modo idem eſt qd̓ erubeſcētia tꝭ ſchaemte.vt in lrā pudor culpe. In̄ pudet imꝑſonale vt me pudet pigetqꝫ. depudere teutꝭ vt ſchamen. ¶ Scd̓a regula Dictio ſignificans effectumregit genitiuum ſignificantem cauſam finalem. vt ara victoriæ. fit eīara hoc eſt ſacrificium are ob victoriam conſequendam. vt rex balachſtruxit aras victoriæ. Et eſt exemplum autoris ara triumphi improprie poſitum. quia ara non fit propter triumphum. ſed propter victoriam. quia triumphus eſt honor qui exhibetur victori reuertenti ſiueredeunti. ⁊ dicitur triumphus de magna ⁊ ſolemni victoria. ⁊ ouatiode minori victoria. ⁊ dicimus per verbum triumphat de hoſtibus qd̓regit ablatiuum. vt Ceſar triumphauit de gallis ſic. ouauit de illis ſicQuare non ſignificat ꝓprie gaudere. ſed affici tali honore.¶ Notandum ꝙ vnus effectus ⁊ idem poteſt fieri ob varias cauſasvt ieiuniū ſanitatis. alij ob aliam cām ieiunāt. fletꝰ fraudis doli mali