Liber

rauit ſe habiturū nō hꝫº. ¶ Sꝫ ⁊ ſinō totū euictū ſit: veꝝ aliꝗd minushꝫ qͣꝫ putauit: erit ei ſubueniēduꝫᵇ.¶ Si ẜuo vl̓ filio ſuo aliꝗd relictūpatronꝰ agnouerit: ꝑīde a ꝯͣ. ta. bo.poſ. repelletur atqꝫ ſi agnouiſſet ſibi relictūᵉ. ¶ Sꝫ ſi mortis cā donationē agnouerit: dicēdū ē repelli eūa cōtra ta. bo. poſ. ſic tn̄ ſi poſt mortē liberti agnouerit. ¶ Ceterū ſi eiviuꝰ libertꝰ dōauerit: ⁊ ille accepit:non iccirco erit repulſus a ꝯͣ ta. bo.poſ. qꝛ poteſt dicē̓ ſperaſſe ꝙ ī teſtōquoqꝫ gratusᵇ circa eū fieret: remittiqꝫ ei dꝫ ab eis diſcedereᵉ: vel eascōpēſare ī portōeꝫ ꝓ rata. ¶ Quare dicitur ⁊ ſi cōditōis īplēde cauſafuerit ꝗd datū patrono poſt mortēliberti: repelli eū a ꝯtra tab. bo. poſſeſſione quaſi agnouerit iudicium.Si patronꝰᶠ minor annis. xxv.liberti iudiciū agnouerit: in ītegruꝫreſtitui eū oporter̄ exiſtimamus: vtpoſſit ꝯͣ ta. accipere bo. poſſeſſionēUi in ẜuitutē libertū. Au.paternū petieritª: nec nomineliberorumʰ bonoruꝫ poſſeſ. accipeEpianus.re poteſt.Iex pr̄onis alicui ſatiſfactumn̄ erit: ita vt alij ſua āpliꝰ portione ex bōis liberti relinquat̉: ei cuiſatiſfactū nō erit ita actiodabit̉: vteius portio ſuppleat̉ ex eo qd̓ extraneo hr̄di ⁊ qd̓ patrono ſupra portionē ſuā relictū eſt. ¶ Eadem ratio⁊ in pluribus patronis libertoꝝ ſeruabit̉. ¶ Iulianꝰ ait: euꝫ ꝗ ab auoſuo exhr̄datꝰ eſt: a bonis libertorūeiꝰ ſūmoueri a patris v̓o ſui libtoꝝbonis non excludi. ¶ Ꝙ ſi a patreſit exhr̄datus: ab auo nō ſit: n̄ ſolūa libertoꝝ bonis paternorū: veruꝫetiā ab aui quoqꝫ excludi debe̓: ꝗaꝑ pr̄eꝫˣ aui libertos conſeꝗt̉. ¶ Ꝙſi pater eiꝰ ſit ab auo exhr̄datꝰ ipſenon ſitˢ: poſſe nepotē auitoꝝ libertorū ꝯͣ ta. bo. poſ. petere. ¶ Idemaitᵐ ſi pater me exheredauit. auusmeus patrē meuꝫ: ⁊ prior auus deceſſerit: ab vtriſqꝫ libertis me repelli. ¶ Sꝫ ſi an̄ pater meꝰ deceſſerit:poſtea anus: dicendū erit nihil mihi nocere pr̄is exheredationem ad¶ Ulia.auitoꝝ libertoꝝ bona.Uod ſi pater meus a pr̄e ſuoſit exhr̄datꝰ: ego neqꝫ a patr̄meo neqꝫ ab auo: mortuo ꝗdē pr̄e⁊ aduerſus auitos: ⁊ aduerſus pr̄nos libertos ius habeo. ¶ Uiuētepatreⁿ quādiu in ptāte eiꝰ ero: nonpetā ꝯtra tabulas auitorū libertoꝝbonoꝝ poſſeſſionē. emācipatus nōſummouebor.TEpianus.I patronus teſtamento iuremilitari facto: filiuꝫº ſilētio exheredauerit: d̓bebit nocere ei exheredatio. Ueruꝫ eſt enim hunc exheredatuꝫ eſſe. ¶ Si quis libertumᵖfilio ſuo aſſignauerit: eumqꝫ exhēdauerit: admitti pōt ad bonoꝝ lib-

ti poſſeſſionem: ¶ Si ꝗs nō malamēte parentis exheredatus ſit: ſedalia ex cā: exhr̄datio ipſi nō nocetq.vt puta pone furoris cā exheredatuꝫ euꝫ. vel ideo qꝛ īpubes erat. heredē quoqꝫ inſtitutum rogatūqꝫ eireſtituere hereditatē. ¶ Si ꝗs cuꝫeſſet exhr̄datus ꝓnunciatꝰ: vel perperāʳ ſit exheredatus nō repellit̉. rebus enimˢ iudicatis ſtādū ē. ¶ Sifilius patroni exhr̄datus: in ꝑtemobtinuit de inofficioſo: in ꝑtē victꝰſitᵗ: videamus an noceat ei exhr̄datio: ⁊ nocere arbitror. qꝛ teſtamētuꝫvalet a quo exhr̄datus eſt. ¶ Ex teſtamēto autē ex quo neqꝫ adita eſthr̄ditas: neqꝫ petita bonoꝝ poſſeſſio: liberis exhr̄datio nō nocet. Abſurduꝫ eſt eniꝫ in hͦ valere tātum teſtamētū vt exhr̄datio vigeatꝰ: cuꝫal̓s nō valeat. ¶ Si patroni filiuspriore gradu ſit hr̄s ſcriptꝰ. ſecūdoexheredatus: huic nō nocet exheredatio: cum voluntate patris vel extiterit hr̄s: vl̓ exiſtere potuerit. Neqꝫ eniꝫ dꝫ videri pr̄ indignuꝫ exiſtimaſſe filiuꝫ bonis libertoꝝ: quē adhereditatē ſuā primum vocauerit¶ Ac nec euꝫ ꝗdē exiſtimāduꝫ eſtſummoueri a bonis liberti qꝛ pͥmogradu exheredatus ⁊ idem ſubſtitutꝰ eſt: ergo is qui inſtitutus ſit heres: vel primo gradu vel ſequentivel alio quo gradulicꝫ exheres ſiteodeꝫ teſtamento non eſt ſummouēdus a liberti bonis. ¶ Si patroni filius emancipatus noluerit adire hereditatem: vel qui in poteſta.te eſt retinere. nihilominus libertibonorum poſſeſſionem habebit.¶ Ulianus.Ilius patroni exheredatꝰ: qͣꝫCuis nepos ex eo heres ſcriptꝰfuerit: bonoruꝫ poſſeſſionēᵗ contratabulas paternoruꝫ libertorum accipere nō poteſt. Licet enim neceſſarius exiſtat patri ſuo: nō per ſemetipſum: ſed per aliuꝫ ad hereditatēadmittit̉. ¶ Et certe ꝯſtat ſi emācipatus filius exheredatus fuerit: ⁊ſeruus eius heres ſcriptus. ⁊ ſi iuſſerit ẜuo hereditatē adire ⁊ ita patri ſuo heres extiterit non habebitcōtra tabulas paternoꝝ libertoruꝫbonoꝝ poſſeſſionē. UApianus.Ui cū maior natu eēt qͣꝫ. xxv.annis: libertumʸ capitis accuſaueritᶻ aut in ſeruitutem petieritª.remouetur a contra tabulas bonoruꝫ poſſeſſione. ¶ Si v̓o accuſ auerit minor. dicēdū hunc non excludiſiue ip̄eᵇ ſiue tutor eius vel curatoraccuſauerit. ¶ Sed ſi minor quidēinſtituerit accuſationē maior auteꝫfactus ſnīam acceperit benigne eritdicēdū ignoſciᶜ ei debere: qꝛ minorcepit. Neqꝫ .n. īputare ei poſſumꝰcur nō deſeruitᵇ accuſationē. vl̓ curabolitionē nō petierit: cum alteruꝫſi fecerit in turpili anū incide̓t̉. alte

Non hꝫ. fic. sͣ. de ac. empt..l. ītē. ⁊. jͣ. de ſol. ſi quis aliā.b ¶ Subueniendū. vt agat adrepletionē. qͣſi de euictione cōdictione ex. l. vt. C. de inoffici.teſta. ſcimus. circa pͥncipi. queeſt contra. ⁊ hoc eſt ꝙ. sͣ. dixitlegitimum auxilium. ul̓ dic percontra tab. iure iſto īcorrecto inpatrono: ſiue totum ſiue ꝑs ſiteuicta. ⁊ aliud in filio iure nouo. ſed ſi ab initio minus legitima ſit relicta patrono: ad ſuꝑplementum agitur. vt. nō. sͣ.eo. l. etiam. §. totiens.¶ Relictum. vt. sͣ. de ꝯtra ta.l. iij. §. fi.q ¶ Quoqꝫ gratus exiſtens.5 ¶ Diſcedere .ſ. donationibus ſed hodie videtur ut agatad ſupplemētum: vt. C. de ioſ.teſta. ſi quando. §. i. uel ibi expreſſit in dando: vt in quartaꝫimputet̉. h̓ ſimpl̓r. ⁊ facit. sͣ. e.l. ēt. §. fi.¶ Si patronus. ⁊ ſic adducitvi ⁊ sͣ. d̓ mino. l. ait pretor. §.hodie.Ui in ſeruitutem. petieꝰ Irit. pone calumnioſe. vt.jͣ. e. idem eſt.h ¶ Liberorum bonorū. nō. ergo d̓lictum patris nocere filijsvt nec ipſi nec pater eorum nomine petat. ſꝫ ꝯtra. jͣ. l. ꝙ ſi pr̄in fi. ⁊. l. querit̉. So. hic erantin ptāte quo caſu ꝑ aliam viaꝫdaretur pr̄i bonoꝝ poſ. qd̓ eſſenō dꝫ vt. d. l. querit̉ vel dichic pr̄ repellit̉ ꝑꝑ īiuriā quaipſe fecit lib̓to ibi v̓o non fecitiniuriā. īmo ꝑꝑ iniuriā ſibi factam repellitur. vnde in primocaſu ſeuerius. in ſecundo benięnius cū eo agit̉. ⁊ facit. jͣ. e. filius qui patri. ⁊ de v̓b. ſig. l. lꝫ.§. fi. ⁊. jͣ. vnde li. l. fi.I ex pr̄onis. relictum eſt.nō .n. ſunt duo rei credendi tunc eſſet ſecus: vt. sͣ. ſi quiccau. ſi duo. in pͥn.Quia ꝑ patrē. non exhereitū uel nō mala mente: ut. jͣ.ſi patronus. §. ii:Qd̓ ſi pater ipſe non ſit abuo exheredatus. eſt tn̄ a patre: ſed ſi a nullo paternorum ⁊auitorū petijt bonoꝝ poſ. vt. jͣ.l. ꝓxima.m ¶ Idem ait diſtinguendocatum propoſitumUod ſi pater. viuēte patre. concordat. jͣ. eo. l. q̄ritur. ⁊. l. filius.I patronus. filiū. quemSxc̄it ſe hēre: vt. C. de teſtamento mili. l. ſi cui. ſꝫ ꝯtra. jͣ. e.l. paulus. in fi. So. illa hanccorrigit. vel hic mala mente.ibi nō. ut. jͣ. e. l. §. ij. ac.

¶ Si ꝗs libertum. dic.jͣ. de aſſig. li. l. i. §. ꝙpoſt.¶ ¶ Si ꝗs. nō nocet. fa.. de li. ⁊ poſthu. l. multi. ⁊. jͣ. e. l. paulꝰ. in pͥn.r ¶ Uel ꝑperā .i. non utoportet ⁊ ſic non tenetexheredatio vel perperāideſt nō mala mēte parentis. ac.s ¶ Rebus enim refertſe ad primū .ſ. vbi ſit ꝓnunciatus. ⁊ dic ſtandivt nō vltra ꝓcedat̉. qd̓eſſet ſi excluderet̉ a bonis libertorū. nā nō oīsexheredatus excluditſed is tm̄ qui mala mēteeſt exheredatus: vt. sͣ.e. l. §. ſi quis non mala.ſic accipit̉ ſtandum. vt.sͣ. de pac. l. iuris gētiūin pͥn. al̓s accipit̉ .i. parēdū vt. C. de re iudi. l.i. ⁊ sͣ. de arbi. celſus. §.finali.t ¶ Si filius. victus ſit.qd̓ eē pōt. vt. sͣ. de inoſ.teſta. l. nihil. §. fi. ⁊ de lega. ii. cum filius. in pͥn.u ¶ Uigeat. vt. sͣ. de cōtra tab. l. filiū. §. i.Fne. retert ergo diIliꝰ. bo. poſſeſſiorecto uel per obliquū ſitheres. ſic. jͣ. de v̓. ſig. ſciendū. ⁊ sͣ. de īterro. ac.ſi ſine. §. illud. ⁊ sͣ. ti. i.cū patronꝰ. §. cū libertꝰſed arg. ꝯtra. jͣ. e. ſi filiꝰꝗ patri. in pͥn.y QNi cū. libertum.paternū. ut. jͣ. e. ſitn̄. ⁊ multis locis hac. l.noͣ. ⁊ noͣ. sͣ. d̓ in ius uo.ſed ⁊ ſi. §. ſi aūt liberi. ⁊de iure pa. l. eum.z ¶ Accuſauerit. per calū. vt. jͣ. in fi. ⁊. jͣ. l. ꝓx.a ¶ Petierit. hoc ꝓſequit̉. jͣ. e. l. in ſeruituteꝫ.ſꝫ primū ꝓſequitur heclex. ⁊. jͣ. l. ꝓxi.b ¶ Siue ipſe. qd̓ p̄t auctore tutore: vt. C. d̓ aucto. pre. l. clarū.c ¶ Ignoſci. de eꝗtate.vt dixi ſecus de rigor̄ ut.sͣ. de minor. l. iij. §. unſcio. ac.d ¶ Deſeruit. factꝰ maior. nā ante deſiſtere poteſt. vt. jͣ. ad turpil. l. i. §accuſatione. in fi.e ¶ Incideret. cuius pena eſt. jͣ. de preua. l. iii.⁊. l. fi.