Liber

troni plures ꝯſultoª in diuerſas regiones diſceſſerint: ⁊ liberto ſimuloperas indixerint: pōt dici diē operarū cedereᵇ: ſed libertū nō obligari: qꝛ nō per eū ſꝫ ꝑ patronos ſtaretquominus opere dentur: ſicut accidit cum egrotanti lib̓to opere indicuntur. ¶ Ꝙ ſi diuerſaruꝫ ciuitatūpatroni ſint ⁊ in ſua vnuſꝗſqꝫ moret̉: cōſentire debēt in operis ab eoaccipiēdisᵉ. ¶ Durūᵇ aliquādo eſteuꝫ ꝗ ſe lib̓are pōt decē diebus operando: ſimul operis indictis: ſi ī accipiendis non conſentiant. compelli ad preſtandam alteri quinqꝫ operarum eſtimationem. Deꝫ.Uotiens certe ſpeciesᵉ operūin ſtipulatione deducunt̉: veluti pictorie ⁊ fabrilesᶠ: peti ꝗdē nōpn̄t niſi p̄terite: quia ⁊ ſi nō verbisattamē re ipſa īeſt ſtipl̓oni tractustꝑisᵍ: ſicut cum epheſi dare ſtipulemur: dies continet̉: ⁊ iō inutilisᵇ eſthec ſtipulatio: ſcꝫ oꝑas tuas pictorias cētū hodie dare ſpōdes: cedūttamē opere ex die interpoſite ſtipulationisⁱ. Sed opereᵏ quas patronus a liberto poſtulatⁱ ꝯfeſtim noncedūt: qꝛ id agi īter eos videt̉ ne an̄cederēt qͣꝫ indicte fuiſſent: ſcilicꝫ ꝗaex cōmō patroni libertus oꝑas edere dꝫ: qd̓ in fabro pictoreue dici nōT Dem.conuenit̉.atronus qui operas liberti ſuilocatᵏ nō ſtatiꝫº intelligenduseſt mercedem ab eo caꝑeᵖ. ſed hocex genere operaꝝ ex perſona patroni atqꝫ libti colligi dꝫ. Nam ſi quispanthoniū vel archiminiūq libertūhabeat: ⁊ eiꝰ mediocris patrimonijſitᵉ vt nō aliter operis eius vti poſſit qͣꝫ ſi locauerit eas. exige̓ magisoperas qͣꝫ mercedem capere exiſtimādus eſt. Itē plerūqꝫ mediciˢ ſeruos eiuſdēᵗ artis libertos ꝑducūtᵈ:quoꝝ operis ꝑpetuo vti non aliterpoſſunt: qͣꝫ vt eas locent. Ea ⁊ ī ceteris artificibꝰ dici poſſunt. ¶ Sꝫqui operis ſui liberti vti pōt: ⁊ locādo precium earum conſequi malēseſtimandus eſt mercedem ex operis liberti ſui capereᵗ. ¶ Non nunquam autem libertis ipſis poſtulantibus patroni operas locantꝰ. quofacto preciumᶻ magis operaruꝫ qͣꝫmercedem capere eſtimandi ſunt.A Xphenus.

Edicus libertusª ꝙ putaret ſiliberti ſui medicinam non facerent: multo plures imperātesᵇ ſibi habituꝝ: poſtulabat vt ſequerentur ſe neqꝫ opusᵉ facerēt. id ius eſt:nec ne? Reſpondi idius eē dūmodo liberas operas ab his exigeret.hoc eſt vt acquieſcere eos meridiano tꝑe: ⁊ valitudinis ⁊ honeſtatisſue rationē habere ſineret. ¶ Iteꝫrogaui ſi has operas libti dare noluerint: quanti oporteret eſtimari:Rn̄di quantū ex illoꝝ oꝑisª fructꝰ.nō quātū ex incommodo dando illis ſi prohiberet eos medicinam facere commodum patronus conſecuturus eſſet.I Ulianus.Ilibertus artem panthomimi exerceat: verum eſt debereeum non ſolū ipſi patrono ſed etiāamicorum ludis gratuitam operāprebere ſicut eum quoqꝫ libertū quimedicinā exercet: verum ē volūtate patroni curatuꝝ gratis amicoseiꝰ. Neqꝫ enim oꝫ patronū vt operis liberti ſui vtat̉: aut ludos ſemꝑface̓: aut egrotareᵇ. PAulus.I duorumᶜ pluriumue communis liberta vnius patronivoluntate nupſerit: alteri patronoius oꝑarum manet. ULpianus.I operarumº iudicio actū fuertiᵇ cum liberto: ⁊ patronꝰ deceſſerit: conuenit tranſlationem heredi extraneo non eſſe dandamᵉ. filio autem ⁊ ſi heres non extat: ⁊ lisconteſtata non fueritᶠ: tamē omnimodo competat: niſi exheredatꝰⁱCAlſus.ſitIlibertꝰ ita iurauerit dare ſequot operas patronus arbitratusᵛ ſit: non aliter ratum fore arbitrium patroni qͣꝫ ſi equum arbitratus ſit. ⁊ fere ea mens eſt perſonam arbitrio ſubſtituentium: vt qꝛſperent eum recte arbitraturum: idfaciāt non qꝛ vel immodice obligari velint. ¶ In libertā q̄ volūtatepatroni nupſit p̄teritaruꝫⁱ an̄ nuptias oꝑaꝝ actio dat̉. QOdeſti.Peris non impoſitis: manumiſſus etiam ſi ex volūtate aliquo tempore preſtiterit: cōpelli adpreſtandas quas non promiſit nonpoteritª.T Dem.Ui onerandeⁱ libertatis cauſa pecuniam patrono repro-

ſeruus. in fi. ſed ibi de incertis. hic de certis. ⁊ eſt rō diuerſitatis. qꝛ opere eduntur conſiderata honeſtate edentis: ⁊ eius cui eduntur: vt. sͣ. eo. eius. §. tales. ⁊. l.ſequenti. ⁊ poſſet eſſe qd̓ tales indicerentur que perſone adiecte non conuenirent. ſed perſone ſtipulantis ſic. ſemper .n. de eiſdeꝫ vtriſqꝫ preſtandis ſentire uidetur: vt. jͣ. de v̓bo. ob. ſtipulatio iſta. §. eum qui. ⁊ hac ratione nec delegari poſſunt: ſed certa opera eſt determinata. ⁊ ſcitur vtrum adiecteperſone conueniat. ⁊ ẜm hocintelligitur. sͣ. eo. opere in rerū.§. i. ⁊. facit. sͣ. de condi. inde.ſi nō ſortē. §. lib̓tꝰ. circa fi. §.a ¶ Si patroni: cōſulto .ſ. malitioſe: vt. sͣ. e. qd̓ niſi. §. fi.b ¶ Cedere. qꝛ indicte ſunt vtsͣ. eo. ſi quis hac. §. iudiciū.c ¶ Accipiendus. alioꝗn nihilhabebunt. vt. sͣ. ꝓxi. ⁊ arg. sͣ..mo. vſufruc. amit. l. ij. ī fi.d ¶ Durū. durius eſt de pecunia ꝙͣ de perſona ſeruire. ⁊ ſicpōt eſſe rō quare totū ſingulare intereſſe venit cum obligatio eſt in facto: ⁊ non quando īꝑando: vt noͣ. C. de ſen. que ꝓeo qd̓ intereſt. l. i.Uotiens certe ſpecies. idEeſt certa opera. alio tamēreſpectu eſt incerta: qꝛ factumcōtinet: vt. jͣ. de v̓bo. obliga.vbi aūt. §. qui id quod.f ¶ Fabriles. id eſt de fabrica.⁊ ita certe. ac.z ¶ Tractꝰ tēporis. vt. ⁊. jͣ. deverb. obliga. interdum. ⁊. lcōtinuus. §. cum ita.h ¶ Inutilis. ſic. jͣ. de v̓b. obli.l. fi. §. ſinantem.i ¶ Stipulationis. lꝫ non poſſint peti. ſed incerte cedunt exdie quo indicte ſunt: vt. sͣ. eo. ſiquis hac. §. iudicium.k ¶ Sꝫ oꝑe .ſ. incerte.l ¶ Poſtulat .i. poſtulare dꝫm ¶ Cōuenit. ꝙ non cedat dies ex temporeⁱ īterpoſite ſtipulationis.n ¶ Atronus. locat ipſi. liSberto vel alij.o ¶ Nō ſtatim .i. nō ſemꝑ.p ¶ Capere. ut amittat ius patronatus. ac.q ¶ Archiminiuꝫ .i. principemhiſtrionum.r ¶ Sit vt .ſ. patronꝰ.s ¶ Medici .ſ. domini.t ¶ Eiuſdē artis .ſ. medicine.u ¶ Perducunt .i. faciunt libertos manumittendo eos.x ¶ Capere. qd̓ eſt illicitum. vt.C. eo. l. i. §. ſolet. vnde amittitius patronatus: ut. C. de bonorum poſ. cōtra ta. l. patronusg. sͣ. d̓ iure pa. ſicut. ⁊ d̓ liberisagno. l. ſi quis. §. ſi quis a libertis.y ¶ Locant. liberto ul̓ alij.z ¶ Preciū. preteritarū qd̓ licet. vt. C. eo. nec patronus. ſicqn̄ ſpōte fit cōductio ⁊ ſpontemercedis ſolutio: vt h̓. ſecus ſiꝯductio ſpōte: ſed exactio future coacte. qꝛ perdit ius patronatus: vt. sͣ. qui ⁊ a quibus. l. fin.§. ij. ⁊ ſic poteſt loqui cōtra. C.eo. l. i. §. lꝫ precium. vel refertlocet ipſi liberto. quo caſu non eſt proprie locatio. ⁊ ſi ex ea locatione ſit exactioab inuito liberto obtinet qd̓ in. l. illa qui ⁊ a quibus. dicitur. aut alij ad poſtulatōem liberti. ⁊ tunc etiam ſi ab inuito conductore accipit non perdit ius patroAdicus libertus. al̓s libertus qui ſub ſe liberos hꝫ. al̓s patronus.natus. vt hic. ⁊ adde qd̓ no. C. e. l. ſi quam.Imperantes .i. rogantes. c ¶ Opus .i. medicine.cris. conſequendo fructus .i. con

luiſſe. x. non quātū cōmodi eſſet conſecuturus ex īcōmodo dando .i. inferendo illis ſi prohiberet ⁊c̄. qd̓ cōmodū patroni eſt in alijs. x. alij dicuntꝙ utilitatem patroni eſtimamꝰ ẜm id qd̓ eſſet conſecuturus patronus ſiei fuiſſet obtemperatum: ⁊ ſic. x. ⁊. x. nō ẜm qd̓ liberti paſſi fuiſſent dānumin patrimonio ſi obtēperaſſent ⁊ qd̓ forte eſt. xl.6Bd ibertuſ. egro.tare. qn̄ eſt medicis. ⁊ facit. sͣ. e. pr̄onꝰ.I duoꝝ. jͣ. e. ſi libertus in fi.dI operarū. actuꝫtuerit. ⁊ ſic lis conteſtata. ar. jͣ. reꝫ ra. ha.amplius. ⁊ ſic erant preterite. vt. sͣ. eo. ſiꝗs hac.§. iudicium.¶ Dādā īmo ꝯͣ. ut. sͣ.e. cū patronꝰ. §. cū libtꝰSol. h̓ ſibi lib̓iſqꝫ ſuis:ibi ſimpl̓r ſibi. ul̓ ẜꝫ aꝫ.ibi de certa: hic de incerta. Itē dic niſi lata ſnīavt. jͣ. e. ꝗ libertus. §. ſedſi iam. Sꝫ quare incerta etiam preterita nontranſit ad extraneuꝫ heredē? rn̄. qꝛ oꝑa q̄ cōuenit patri preſumit̉ ēt filio conuenire: qd̓ nō ſicin extraneo. Alij dicūtꝙ hic fuit ſtipulatus ſibi liberiſqꝫ ſuis ⁊ reddunt rōnem. qꝛ filiꝰ aditctus in ſtipulatione poſtmortē patris agit ex ſtipulatione patris: vt h̓.⁊. jͣ. de v̓bo. ob. l. quicūqꝫ. §. ſi quis. qd̓ non eſtin extraneo. ⁊ adde qd̓noͣ. sͣ. de cōdi. inde. l. ſinon ſortem. §. libertusin glo. §. expone ibi. ſexto differt. Item hoc inpatronatū liberti: ſꝫ patronatus eccleſie cū vniuerſitate tranſit in quēlibet. arg. jͣ. de acꝗ. rerūdo. l. quedā: ſed ſingulari titulo tranſit in eccleſiam aliaꝫ a priuato. ⁊tunc illa eccleſia hꝫ preſentationē ut priuatus.Itē hꝫ ius inſtituendi ītꝑalibus collatis a quodā priuato: lꝫ priuatusnō habuerit: vt ar. jͣ. deiure fiſ. l. fiſcus. in ſpiritualibus aūt nō hꝫ iusīſtituēdi: niſi eccleſia ſitcollata ab ep̄o cū oī ſuoiure. ⁊ eſt canonis diſtīctio: vt. c. diſtin. ſane. ⁊extra d̓ priuil. Cū ⁊ plātare. ⁊ ar. op. eſt. jͣ. ti. i.ex cauſa. in fi.ſ ¶ Non fuerit. uel fuerat vt h̓. ⁊ sͣ. ꝓxi. ⁊ facitC. de rei vxo. actio. §. ⁊hoc ex rei vxorie actiōe.z ¶ Exheredatus. mala mēte. al̓s ſecus. vt. jͣ.ti. i. ſi patronus. §. ſi ꝗsnō mala. ⁊. l. ſi pater. q̄ſunt ꝯtra. ⁊ facit. sͣ. ti. i.filij. in pͥn.G Ilibertus. arbitratus. ſic. sͣ. loca. l. ſi in lege. ⁊. jͣ. de reg. iur. in ꝑſonā. §. i. ſed cōtra. jͣ. de v̓b. ob. ſi ꝗs arbitratū. ſed ibi nec fuit arbitratus bene vel male. ⁊ facit hoc ad id qd̓ no. sͣ. de ar. l. pe.k ☞ Peris. nō poterit. ſic. C. de vſuris. creditor. ⁊ de pac. l. ſi certis. ſꝫ¶ Preteritarū. nō futuraꝝ. ut. sͣ. eo. ſi duoꝝ. ⁊ jͣ. eo. ſicut.ꝯtra. sͣ. de vſuris. cū de in rē ver. Solū. vt ibi plene notatur.L Ui onerande. vt ſi libertus ꝓmittat. c. ſi in aliquo offēderit pr̄onū