Liber

vel partisª bonoꝝ poſſeſſioneꝫᵇ ita⁊ cū inteſtato deceſſerit: earū reruꝫei electio manetᶜ.PAulus.Ngratusᵇ libertus eſt: ⁊ ꝗ patrono obſequiū nō preſtat: vl̓res eius filiorūue tutelā adminiſtraN Erentius.re detractat̉.Iue libertꝰ ſiue patronꝰ d̓portat̉: ⁊ poſt r̄ſtituaturᶠ: amiſſūpatronatꝰ ⁊ petende cōtra tabulasbonoꝝ poſſeſſionis ius recipiturᵍ.Qd̓ ius ẜuat̉ ⁊ ſi in metallum patronꝰ vel libertꝰ damnatꝰ reſtituat̉.¶ Excludit̉ a ꝯtra tabulas bonoꝝpoſſeſſione patronꝰ: ⁊ ſi ex vnciaᵏhr̄s īſtituat̉. ⁊ id qd̓ deeſt ad ſupplēdam debitā portionē ꝑ ẜuūⁱ iudicioliberti ſine ꝯditione ⁊ dilatione ei īhereditate vel legatoˣ ſiue fideicō.q̄ri pōt. ¶ Ex duobꝰ patronis vnꝰex debita ꝑteⁱ heres inſtitutꝰ ſine cōditiōe ⁊ dilatione ꝯtra tabulas bonoruꝫ poſſeſſionē petere non poteritᵐ: licꝫ ſi minor ei portio eſſet relicta. ⁊ cōtra tabulas bonoꝝ poſſeſſionem petiſſet. alia etiā portiō ei accreſcereⁿ potuiſſet. ¶ Naturalesʰliberi libti exheredati facti: alioᵖ exꝑte herede iſtituto: ſi per ſeruum exalia parte parenti ſucceſſerint: obijciuntur patronoq. ¶ Liberti filiusheres īſtitutꝰ: ſi bona repudiaueritatronū nō excludit̉. GAius.Atis ꝯſtat vt etiā ſi in ptāte ſitparētisᶠ filius patrone: nihilominus legitimo iure ad eū ꝑtinerehereditatem. ¶ Riphonius.I filius patris necem inultamreliquerit: quā ſeruus detexit.⁊ libertatē meruerit: dixi nō habendū pro patroni filioᵗ: quia īdignuseſt. ¶ Cū ex falſis codicillis qui veri aliquo tempore crediti ſunt: hr̄signorans quaſi ex fideicommiſſo libertatē ſeruis preſtitiſſet: reſcriptūeſt a diuo adriano liberos quidemeosᶻ eſſe: ſed eſtimationemᵗ ſui preſtare debere. ⁊ hos libertos manumiſſoris eſſe recte probatur: quiaſaluum eſt etiā ī his libertis ius paQ Aulus.oniArmelia pia ab hermogeneappellauerat: ꝙ diceret iudi-

cem de diuidenda hereditate interſe ⁊ coheredem non tātum res: ſedetiā libertos diuiſiſſe. Nullo enī iure id eū feciſſe. Placuit nullā eſſe libertoꝝ diuiſionē. ¶ Alimētoꝝ aūtdiuiſionē a iudice inter coheredesfactam: eodem modoʸ ratam eſſe.¶ De obſequijs a liberis ⁊ libertitparentibus ⁊ patronis preſtandis.TApianus.Tiam militibus pietatisratioᶻ in parētesª cōſtareˡI debet quare ſi filius miles in patrem aliqua cōmiſit: pro modo d̓licti puniendusⁱeſt. Et inter collibertosᵇ matrem⁊ filium pietatis ratio ẜm naturameſſe ſalua dꝫ. ¶ Si filius patrem ⁊matrem quos venerariᵇ oportet:ꝯtumelijs afficit: vel impias manꝰeis infert: p̄fectꝰ vrbis delictum adpublicāᶜ pietatē pertinēs ꝓ mō eiusvindicat. ¶ Indignusᵈ militia iudicādus filiꝰ ē qui patrē ⁊ matreꝫ ꝙbus ſe educatuꝫ dixerit: maleficosⁱappellaueritᶠ.NAulus.Onori parentuꝫᵍ ac patronorum tribuendum eſt: vt quāuis per procuratorem iudicium accipiant: nec actio de doloⁿ: aut iniuriarumⁱ in eos detur: licet enim verbis edicti non habeantur infamesita cōdemnatiᵏ: re tamē ipſa ⁊ opinione hominum non effugiunt infamieˡ notā. ¶ Interdictuꝫ quoqꝫvnde vi non eſt aduerſus eos redQ Arcellus.lendumᵐ.Icius puerū emit: quem poſtmultos annos venire iuſſitⁿ.poſtea exoratꝰ accepto eius precio:eum manumiſſit. Quero an euꝫ filius ⁊ heres manumiſſoris vt ingratum accuſare poſſit? Reſpōdi poſſe ſi nihil alid̓ eēt impedimēto. namplurimum intereſt a ſuo ſeruoº ꝗs:vel etiam ab amicoᵖ eius nummisacceptis dederit libertatem: an abeo ſeruo qui cum eſſet alienus: in fidem eius deuenit. Etenim illeq etiāſi non gratuitum: beneficiuꝫʳ tamēpreſtitit. iſte nihil amplius qͣꝫ operamⁱ ſuam accōmodare videri poteſt.ꝘArcianus.

a ¶ Partis tertie.b ¶ Poſſeſſiones. contra tabu.c ¶ Ei manet. nō ergo ex ſola īpoſitione operaꝝ ꝑdit̉ ius ſuccedendi licꝫ quidaꝫcōira. qd̓ dic vt. C. de oꝑ. li. ſi quā. ſed ipſi dicūt hic de his oꝑis que imponunturcā onerande libertatis. ⁊ facit. sͣ.igere. §. ſtipulatus.cet̉. hoc enī d̓notat nomē īgratus. ſedAgratus. ut ob hoc in ſerd contra. C. de li. cā. l. ſolo.Solu. hoc neceſſariū vt alimertorum: ut ibi dixi.e ¶ Detractat .i. nullo modovult gerere vel attingere. ſecūsſi attigeret: ⁊ male gereret. tūcalias penas patitur: non in ſeruitutem reuocatur: vt. sͣ. de ſufpec. tu. l. ij. ⁊ argum̄. C. qui pe.tu. l. ij.¶ ue libertus. rſtituatur. īintegrum.g ¶ Recipitur. vt. ⁊. jͣ. de bo. li.ber. l. iij. §. ſi deportatus. ⁊ dicvt no. sͣ. de contra ta. l. i. in fi.ne ob. C. de ſen. paſ. l. fruſtraſed ibi indulgentia. vel ut ibi.h ¶ Excluditur. ⁊ ſi ex vncia. cūuattuor .i. tertia ei debet̉.Per ſeruum .ſ. patroni. ⁊ſub. etiam .ſ. ſi inſtituat̉ ſeruuspatroni a liberto. ad qd̓. jͣ. e. l.§. naturales. ⁊ facit. jͣ. de bo. li.l. iij. §. totiēs. ⁊ qd̓ ibi notat̉k ¶ Uel legato. nec hoc corrigitur in patrono: licꝫ in filio ſic utiure inſtitutionis hēre debeat.vt in autē. vt cū d̓ appel. cog. 5.aliud.l ¶ Ex duobus. ex debita parte. ſi queras que eſt debita ꝑs;rn̄. tertia pars eius partis quecuilibet ex patronis cōtingeretliberto decedente ab inteſtato ſicut in filijs dr̄: vt. C. de col. l.m ¶ Non poterit ſupple nec acpe. §. ꝙ tā in alijs. azo.creſcit portio alterius patroni n̄n ¶ Aitcreſcere. ⁊ ett rō quia accreſcētē partē ſuo iure non habꝫſed. sͣ. ſic. ⁊ facit. sͣ. de bo. poſ. ſꝫcū patrono. ⁊. jͣ. de bo. lib. l. vi.⁊ l. ſi libertus. acc.o ¶ Naturales. ſub. ⁊ legitimi.al̓s fruſtra de exheredatione dicit. vt. jͣ. de v̓. ob. l. quidā.p ¶ Alio. i. nō patrono. ac.¶ Patrono. quia quantumad cōmodū inſtituti ſunt. ar. sͣqd̓ cū eo. l. ſi filio. §. ſi filio. ſedar. contra. jͣ. de oꝑ. li. l. cum patronꝰ. §. cū libertus.r ¶ Liberti. excludit. qꝛ non videtur eſſe filius cū ei non ſuccedat. ſed ar. contra. jͣ. d̓ fideicō.li. cum quaſi. §. ſed ⁊ ſi quis. ſuus heres.Aris parentie velinquiT tis etiā: quia ex eius parte non habet libertū. azo.SI filius. patroni filio. nūquid vt her̄s hēbit ius patronatus; videtur ꝙ ſic: ut. jͣ. d̓fideicō. li. ſi filius. §. erit. ⁊ facit.C. pro quibus. ca. ſer. ꝓ. pre. l. i. ⁊. jͣ. de bo. li. ſi necē. ⁊ de ſuis ⁊ le. l. inteſtatoi. ⁊. sͣ. ad ſil. ſi ſeruus. au ¶ Cū ex. quidē eos. cōtra. C. d̓ peti. here. l. fi. §. pe. So. ibi a lege nō datur. hicab hoīe data valet ut ibi. ⁊ facit. C. de fideicō. li. l. ij. ac.t ¶ Eſtimationē .ſ. xx. aur. ut. jͣ. de ma. teſta. cū ex falſis. in prin. ac.Armelia. Iudex appellationis poteſt pro parte ſnīam cōfirmare pro parte nullam pronūciare. h. d. Car.y ¶ Carmelia. eodem modo. quo ceterarum rerum. ut. sͣ. famil. herciſ. l. quedaꝫ⁊ sͣ. de ali. le. l. iij. in princi. ſed quomodo pro parte valet ſententia; reſpon. plures ſunt ſententie ꝙͣ capitula. ut nota. in contrario. ut. sͣ. fami. herciſcūde. in hoccio. Aecaigs liberis ⁊c.¶ De o-

Tiā. pletatis ratio. a ſeipſis militibus debita. uel. i. ratio que ēpietas.a ¶ In parentes. id eſt circa parētes. ſic ⁊ dicitur cirothecā habet in manu .i. circa manum.b ¶ Conſtare debet. id eſt certa eſſe debet. ac.c ¶ Puniēdus. uel a pr̄e vel a iudice. ſicut vult pater: ut. C. de emanci.li. l. ſi filius.a ¶ Collibertos. ſub. ſcilicet matrē ⁊cͣ. puta quiaambo erant manumiſſiſic ⁊ alibi inſti. de ſeruili.cog. Sed quid ſi amboeſſent ſerui. idem̄ videt̉:ut. sͣ. de ritu nupt. adoius. §. ſeruiles.b ¶ Si filius. venerari.ot. ſic. jͣ. e. liberto.c ¶ Publicā .i. q̄ cuilibꝫparti de populo debeturuel .i. publica vtilitas eſttalē impietatē puniri ⁊ facit. sͣ. de offi. procō. l. necquicꝙͣ. §. de plano. ⁊ deoffi. pre. vr. l. i. §. cuꝫ patronus. ⁊ qd̓ nōt. C. d̓ liber. ⁊ eorum li. l. ſi maiumiſſori. in fine.d ¶ Indignus militia.ideſt priuilegio militiequin puniatur a preſidevel .i. degradandus ⁊ libertus in ſeruitutem reuocandus. ⁊ ſic eſt arg.pro prelatis contra eosnibus benefecerunt.e ¶ Maleficos .i. de alino maleficio.f ¶ Appellauerit. ideſtaccuſauerit. vel dic quiadixit affacturatricem. ſicaccipitur. C. de malefi.l. nemo.g ¶ Onori parentuꝫ.in infinitum. qd̓dic ut. sͣ. de in ius uocan. l. quiqꝫ. §. ſed an. inh ¶ De dolo. ſed huinsloco in factum. ut. sͣ. dedolo. non debet in prin.⁊ in fine.i ¶ Iniuriarum. ut. jͣ. d̓iniur. non ſoluꝫ. §. ꝙͣꝙͣniſi ſit atrox: ut. sͣ. de inius uoca. l. ſed ſi hac. §.fina. ſed cōtra hoc. jͣ. e. l.licꝫ. §. honor. Sol. ibi. ⁊eodem mō ſol. aliud. sͣ.dicta. l. ſed ſi hac. §. fin.k ¶ Condemnati. per ꝓcuratorem: ut. sͣ. de hiqui no. infa. l. furti. §. fiuis alieno.l ¶ Infamie .ſ. de factoque in quibuſdam nocꝫ:vt. C. de his qui no. īfa..l ca. azo.m ¶ Reddenduꝫ. ſed infactū eiꝰ loco: ut. jͣ. de ui⁊ ui ar. l. i. §. īterdictumhoc qꝛ atroci. Accur.¶ Itius. iuſſit. forte procuratori ſuo.¶ A ſuo ſeruo. ut proxime dixit.p ¶ Ab amico. facto pacto de manumittendo īter dn̄m ⁊ ẜuū. nō amicūꝗ nihil dicebat ſed ſolū pecuniā dabat. nā idē eſt tūc qd̓ eſt ſi ipſe ẜuꝰ datut non cogatur manumittere: ut hic. ⁊. C. de libe. cau. l. cū affirmes. ⁊ oēius pr̄oni ſaluū. ut. C. d̓ obſeꝗis. l. etiā. ⁊ in ẜuitutē reuocat̉. ut hic. ſi autcū amico ẜui pepigit: tūc ēt cogit̉ manumittere: ut. sͣ. de manu. l. ſi ꝗs abalio. ⁊ iō nec reuocat in ſeruitutē: ut. C. de lib. ⁊ eo. li. l. i. nec ſuccedit: ut. Cde lati. li. tol. l. i. §. illud. ac. q ¶ Etenim ille. qui accepit a ſeruo uelab amico ẜui. pacto tn̄ facto cum ſeruo tm̄. ac.r ¶ Bn̄ficiū. qꝛ nō tenebatur manumittere.s ¶ Operā ſuā .ſ. de facto. ſꝫ certe īmo ⁊ cōfert libertatē ſi hoc dcm̄ eſt. ſed