Liber

eiusᶜ nō fuiſſet. ¶ Emācipatꝰ filiꝰſi dotē habeat ab vxoreᵇ acceptaꝫ:h̓ᵉ minusᵈ cōfert ⁊ ſi an̄qͣꝫᵉ vxor deceſſeritᶠ. ¶ Si īpuberi arrogatoẜꝫ diui pij r̄ſcriptū qͣrta d̓beat̉ᵍ: vidēdū eſt an ſi pr̄is naturalis bonorū poſſeſſionē petatʰ: cōferre quartā d̓beat. queſtio in eo eſt: an hr̄diˡſuo relinquat qͣrte actiōeꝫ: an non.Et magis eſt ut ad hr̄dē trāſferatᵏqꝛ ꝑſonalisˡ actio eſt. ¶ Igit̉ etiāde qͣrta cōferēda cauere eū oportebit. ſꝫ hoc ita d̓mū ſi iā nata eſtª qͣrte petitio. Ceterū ſ adhuc pr̄ adoptiuꝰ viuat ꝗ eūʳ emacipauitᵈ: dicēdū ē cautionēᵖ quoqꝫ ceſſare. Prematura eſt enī ſpeciesq collationiscuꝫ adhuc viuat is cuius de bonisquarta debet̉ʳ. ¶ Si is ꝗ bōa collaturus eſt habeat filiū: peculiumcaſtrē ſe habētē: nō coget̉ vtiqꝫ peculiū eius cōferreʳ: ſꝫ ſi iā tūc mortuus erat filiꝰ eiꝰ: ⁊ caſtrenſe peculiū habuitʰ: cū moriet̉ˣ iſ cuiꝰᶠ bonorū poſſeſſio petēda erit: an cōferrecogat̉. Cū aūtᶻ vēdicare id patri n̄ſit neceſſe: dici oportebit cōferēdū.Non .n. nūc acꝗritur: ſed nō amittitur. ¶ Ampliꝰ dico etiā ſi inſtitutusª a filio fuerit hēs: ⁊ nōdū adieritᵇ: habeatqꝫ ſubſtitutū: qꝛ magistūc q̄rit̉ peculiū qͣꝫ nūc nō alienat̉:cōferri debere. ¶ Cōfertur aūt ētſi quid eius non fuerit: dolo maloautem ſit factum quominus eēt. ſꝫhoc ſic accipiendū ē: vt hoc demūconferatur qd̓ eius eſſe deſijt dolomalo. Ceterum ſi id egerit: ne ꝗdacꝗrereturᵉ: nō veniet ad collationē. nam hic etiā ſibiª inſidiatus eſt.¶ Portiones collationū ita erūtfaciēde. vtputa duo ſunt filij in poteſtate: unus emancipatus habēstrecenta: ducenta fratribꝰ ꝯferret:ſibiᵇ cētum. facit enī eis partē: quāuis ſit is cui cōferri nō ſolet. ¶ Qſi ſunt duo filij emācipati habētes

trecētaᵉ: ⁊ duo ī poteſtatē. eque dicēdū eſt ⁊ ſingulos ſingulis ꝗ ſuntin ptāte cētena cōferre: cētena retinereᵇ. ſed ⁊ ipſos inuicē nihil ꝯferre. ¶ Dotis quoqꝫ collatio in eūdē modū fiet: vt ꝗcūqꝫ cōferret ētſuam perſonam numeret in partibus faciendis.PAulus.Uꝫ emācipati filij noīe nepoAteꝫ poſthumiū poſt aui mortēeditumᵉ: dicimꝰ bonorū poſſeſ. accipere oporter̄: neceſſariū erit dicere oīa bona ſua eū cōferre: licꝫ nōpōt dici mortis tꝑe aui bona habuiſſe. quia ipſe nōdum in reruꝫ natura erat. igitur ſiue hereditatē a patre: ſiue legatuꝫ acceꝑit hoc ꝯferredebebit. ¶ Illud autē intelligendum eſt filium in bonis habere qd̓deducto ereᶠ aliēo ſupereſt. ¶ Sꝫſi ſub ꝯditione debeat: non ſtatimid d̓ducere debebitᵍ: ſed id quoqꝫꝯferr̄. ¶ Cōtra āt ei caueriᵇ oportebit ab eo qui in poteſtate ē: ut exiſtente conditione defendatur proea ꝑte quā cōtulit. ¶ De illis queſine culpa filij emācipati poſt mortem patris perierunt: queritur. adcuius detrimentum ea ꝑtinere debeāt? Et pleriqꝫ putāt ea que ſinedolo malo ⁊ culpa perierūt ad collationem non pertinere. ⁊ hoc ex illis verbis intelligendū eſt: quibuspretor viri bōi arbitratu iubet bōacōferri. Uir autem bonus non ſitarbitraturus conferendum id qd̓nec habet nec dolo nec culpa d̓ſijthabere. ¶ Id quoqꝫ qd̓ ſub conditione ex ſtipulatū debeturª: emācipato cōferri debet. ¶ Diuerſū eſtin legato ꝯditionali: qꝛ ⁊ ſi in poteſtate fuiſſetⁱ: ⁊ poſt mortē pr̄is ꝯditio extitiſſet: ipſe haberet actioneꝫ.¶ Emancipatus filius ſi iniuriarum habeat actionem: nihil cōferre dꝫ. Magis eniꝫᵐ vindicte qͣꝫ pecunie habet perſecutionē. ¶ Sꝫ ⁊

a. ¶ Eius .ſ. filij. niſi poſt mortē ⁊ nota ꝙ refert cuꝫ moriet̉: an poſtꝙͣ moriet̉. ⁊ facit. C. e. l. ſi donatione.b ¶ Emancipatus. ab vxore .ſ. ſua.c ¶ Hoc .ſ. dotem. azo. d ¶ Minus .i. non.e ¶ An̄ꝙͣ. collatio debeat fieri.f ¶ Deceſſerit. nā tenetur alij reddere. azo⁊ facit. C. fami. her. l. ij. ⁊ sͣ. fami. her. l. filia. §. hoc amplius. ⁊. jͣ. eo. l. pretor. §.emancipati.¶ Si impuberi Que nontrāſmittunt̉ ad heredem non cōferuntur. h. d. Bar.g ¶ Debeat̉. qd̓ eſt qn̄ nihil eiin teſtō reliquit prius emācipato uel exhr̄dato ſine cā: vt inſti.de adop. §. cum aūt.h ¶ Petat. īpubes. cum alijsfilijs naͣlis patris.i ¶ An heredi. duobꝰ modis legit̉. Prīo an pr̄ adoptiuꝰ relīquat quarte act. ſuo heredi .i. ꝯͣſuuꝫ hr̄dem. Itē ꝙ ſubijcit. vtad hr̄dem .i. ꝯͣ hr̄dē trāſferat .ſ.pr̄ adoptiuꝰ. Scd̓o ſic. an filiꝰimpubes relinqͣt act. ſui heredis: ⁊ pones īpuberem deceſſiſſe: ⁊ eſt plana. nam ſi nō relinq̄ret non refert: ut in act. iniuriarū: ut. jͣ. ꝓxi. §. emācipatꝰ.k ¶ Trāſferat. pr̄ adoptiuꝰ ẜmpͥmum. ul̓ īpubes ẜm alium. etcerte vterqꝫ tranſferat: ut. sͣ. deadop. l. ſi arrogator. ac.l ¶ Perſonalis actio .ſ. ex conſtitutione diui pij. ⁊ dic ꝑſonaliſſima. al̓s non eēt bona rō. qꝛinfinite ſunt ꝑſonales: q̄ in heredes non dant̉. ac.m ¶ Nata eſt. ſi mortuꝰ eſt pater adoptiuus.n ¶ Eum .ſ. impuberē.o ¶ Emācipauit. ſine cā.p ¶ Cautionē. de cōferēdo.q ¶ Species. al̓s ſpecies. ⁊ al̓sſpes. ⁊ fac̄. sͣ. de vul. ſub. l. ij..§. interdū. ſꝫ ar. ꝯtra. sͣ. vt le.no. ca. l. hec ſtipulatio. ⁊. C. adtreb. auc̄. ꝯtra rogatus. ſed hiccontra voluntatem teſtatorisdebetur quarta.r ¶ Debet̉. lꝫ ſtatim petiū poſſit: qꝛ adh̓ tm̄ tenet̉ pr̄ adoptiuꝰvt in ſuo teſtō qͣrtam relinqͣt:ut inſti. de adop. §. itē non al̓r.ſed videt̉ non deberi: ut. jͣ. e. l.proxi. §. his quoqꝫ. ibi diuerſuꝫ⁊c. que eſt contra. So. lꝫ huiuslegati dies ſicut ⁊ illius conditionalis non cedit dies niſi poſtmortem pr̄is: in hoc tn̄ legatoſecus: quia quaſi es alienum petitur: ut. sͣ. d̓ inof. teſ. l. pap̓. §.ſiquis. ſed pone ꝙ hic pr̄ reliquit hanc quartam filio adoptiuo nūꝗd poterit peti ex cā legati; videtur ꝙ non qͣſi creditorirelictam: ut. sͣ. de le. ij. l. vnex familia. ij. rn̄. ⁊. iij. ſꝫ ꝯtra videt̉ nāͣ tunc demū dat̉ actio ex ꝯſtōne cū non reliꝗt qͣrtam: ſed ſi reliꝗt qͣrtāmodo dꝫ dari quia paruit ꝯſtōni. ſicut ſi ꝑ ſtipulationē tibi ꝓmiſſiſſem ⁊ ſoluiſſeꝫ. ammodo me cōuenire nō potes ex illa ſtipulatione. uel expeditius dicā non inſpicio quo iure petat: ſed hoc tm̄ qꝛ es alienumpetere potuit: ut. sͣ. ti. i. l. is qui in pͥn. azo.ī is qui. Qd̓ querit̉ poſt mortē ſi retro q̄ſitū fingit̉ venit in collatione. h.d. Bar. ſ ¶ Conferre. qꝛ non eſt ſuū ſed filij: vt. sͣ. ad mace. l. ij.e ¶ Iā tūc .i. an̄qͣ artaret̉ ad collationē .i. an̄ mortē aui ne ſit contra. C. e. l. ea demuꝫ. azo. u ¶ Habuit. pater nepotis: ꝗa occupauit.x ¶ Habuit dico. cum morict̉ .ſ. pater cōis auus nepotis.y ¶ Cuiꝰ .i. ex cuius aui bonis petit̉ bo. poſ. vl̓ dic habuit .ſ. nepos: ⁊ tunc pūctapoſt dictionem peculium. ac. z ¶ Cū aūt. nūc ſoluit. ⁊ dic nō eſt neceſſe pr̄vendicare .ſ. iure hereditario qͣſi nūc d̓ nouo factꝰ dn̄s: ⁊ iō confert. q. d. tꝑe mortis ſui pr̄is habuit vt. d. l. ea demum. ſed quare cū ſit caſtrēſe. ut. sͣ. e. l. §. nec caſtrēſe; tn̄. amiſit nomē caſtrenſis mutatiōe perſone: ut. sͣ. de acꝗ. heredi. l. ſi pupr occupat: ui. jͣ. decaſtien. ve. l. ij. de vorut ōertin co petulo aisviſlus infi. a C Inſtiutus. c. pt̓ ncb̓ol.ixals ſi aduiſet:ut nunchoditario iure queſitum poſt mortē aui nō ꝯferet: ut. jͣ. de acꝗ. re. do. l. in eo iure.

? ¶ gontrl̓ carete ac hac̓ bitcateᵗaeres iir aſcnoſificitiar.a ¶ Etiā ſibi. nō ſolū alij quaſi ſuperiori caſu tm̄ alij.ibi. c. ſ. retinet. ac.bc ¶ Habentes tra .ſ. ut vnuſquiſqꝫ.d ¶ Retinere .i. vnꝰ emācipatus hn̄s. ccc. ſibi. c. retinebit. ⁊ vna. c. dabit vniex filijs qui in poteſtate remanſerunt: ⁊ aliam alteri. ⁊ ſic de alio emancipato. azo. ſed contra. sͣ. e. l..§. ſi ex dodrante. So.ut ibi. ⁊ noͣ ꝙ emācipatiẜm predicta inter ſe noncōferūt: ut. jͣ. l. ꝓx. §. iul̓.Leditū. ſed ꝯceptumUm emancipati.an̄ mortem ẜm quoſdamnam al̓r admitteretur utſuus: qꝛ non tetigit aualiquo iure cognationisvt inſti. de here. ab inte..§. cum aūt ſcd̓m. nec vtbono poſ. quia non fuanimal eo viuo d̓ cuiusbonis agitur: ut. jͣ. vndecog. l. i. §. ſiquis ꝓximiorlꝫ ad bona libertoruꝫ auidebeat admitti: vt. jͣ. debo. li. l. paulus. §. paulꝰſed hoc poſito non valetquia ſi ſic eēt vt dicunt̉ nepos non peteret nominefilij immo ſuo. hic āt loꝗtur cum nomine filij petat. pone ergo caſum vbipoteſt emancipatus trāſmittere contra tab. ut. sͣ.ti. ij. l. ſed ⁊ ſi deceſſerint.azo. petit ergo nepos nomine filij .i. ex perſona filij. ⁊ idem eēt in quolibꝫherede filij ẜm azo.¶ Illud. ere. hoc dic vt.jͣ. de uer. ſig. l. ſubſignatum. §. i. azo. ⁊ facit. C.eo. l. ea. ⁊ de iure do. l.mulier. ⁊. jͣ. de iure fiſ. l.non poſſunt.g ¶ Debebit. niſi in caſupropter onus matrimonij: ut. jͣ. l. proxi. §. emanpati. ac.h ¶ Caueri. facit. sͣ. d̓ picul. l. ſed ⁊ ſi damnuꝫ. §.ſul.i ¶ De illis. culpa. colligitur ergo de p̄dictis poſtmortem culpam preſtari ⁊ dolū vt hic. ⁊ sͣ. l. ꝓxi. §. confertur. ſecus in pͥditis ante vel alienatis vl̓euictis: ut. sͣ. de euic. l. pater. uel quia pater idemqꝫ filius pro ſua filia in dotem dediſſet: ut. jͣ. titu. i..l. i. in fi. ſed que culpa preſtabitur?; puto leuis: ut. sͣ. de lega. i. l. cum res..§. ſed que culpa. ⁊ maxime quia gr̄a ſua ⁊ ſuorum fratruꝫ ſit collatio. ſuavt habeat partem paternorum. fratrum: vt habeant partem bonorum iſtius ar. inſti. qui. mo. re contra. ob. §. fi.k ¶ Id quoqꝫ. debetur. ab eo emancipato. ⁊ eſt ratio diuerſitatis inter hūc⁊ ſequentem caſum. jͣ. de verborum obligatio. l. filius. ⁊ de reg. iur̄. l. quelegata. Item confertur non re ipſa: ſed per cautionem. ut. jͣ. titu. ij. l. l. §.ſi ſub conditione. niſi in dotem quam ſtatim ſibi computat: ut. C. eo. l. dotis. quia videtur eam habere ⁊ poſſidere etiam dum eſt apud virum: ut.C. qui po. in pig. habe. l. affiduis. Item contra. jͣ. e. l. pe. So. vtibi.l ¶ Fuiſſet. filius emācipatus eo tꝑe quo legabat̉. Itē ꝯtra. sͣ. e. l. i. §. ſi ſpuberi. So. ibi. facit. C. de cōdi. inſcr. l. ſi vtor. Ac. icgdenatiōe in ium ¶ Emācipatus. magis .n. electiue ponitur. non ēre habet̉ reſpectus ad rē uel pecuniam: ſꝫ ad ip̄aꝫ cōtumeliā vt hic. ⁊. j. deiniur. l. item apud. §. ſiquis ſeruo. lꝫ ſit argu. contra. C. de iniur. l. dominum. ſed dic ut ibi. ſed in actione furti ſecus. quia ibi ipſa res eſtimabitur