Liber

¶ Ꝙ ſi neqꝫ ex primo gradu neqꝫex ſecundo quiſquā in rebꝰ fuerit humanis cū teſtator moritur: tūc abinteſtatoª ma̓gis bonoꝝ poſſeſſionēˡpreterito filio cōpetere: nec legatacuiquam preſtanda. ¶ Ꝙ ſi poſtmorteꝫᶜ teſtatoris ante aditaꝫ hereditatem inſtituti deceſſerint: contraipſos quidē videri petitam: veruꝫtamen ab eis relicta legata nō eſſepreſtanda: ſed que a ſubſtitutisᵇ relicta ſint.AulusT vbi inſtitutus ⁊ ſubſtitutusC viuūt: lꝫ nemo adeat hr̄ditatē ea tamē legata deberi dicimus: q̄ab inſtitutoᶜ data ſunt. TApia.Iue aūt omiſerint īſtituti ſiuenō omiſerintᶠ: dicenduꝫ eſt legata que ab ip̄is relicta ſuntˡ preſtāda quāuis ſecundo gradu inſtitutiomittentibus eisᵍ adire poſſint he¶¶ Riphoreditatem.Tem a ſubſtituto legata d̓beKri dicimusᵛ: ſi inſtitutus cōditione defectus eſſet: que in ipſiꝰ poteſtate non fuerit: nam ſi eam quein ipſius poteſtate fuerit nō impleuit: pro eo habendus eſt qui noluit adireᶠ hereditateꝫ: quando nihilhabiturus emolumenti: conditiōimerito nō paruit. TXpianusOn nūqͣꝫ cōtra tab. bonoruꝫpoſſeſſionē ꝗs habet iureᵏ ẜꝫta. bo. poſſeſſionis: vtputa hereſ inſtitutus eſt emācipatus filius: aliusemācipatus filius preteritus. inſtitutus accepitʸ cōtra ta. bo. poſ. p̄teritus omiſit. apertiſſimūᵐ eſt ut cogatur oībus perinde legata preſtare:atqꝫ ſi cōmiſſuꝫ edictum nō fuiſſet.Nec enim occaſio emancipati p̄teriti dꝫ inſtitutuꝫ lucroⁿ affice: cū p̄teritꝰ iure ſuo nō vtat̉. ¶ Si ab vnoex filijs herede īſtituto nominatimalicui ex liberis parentibuſqꝫ legatū datuꝫ ſit: ⁊ acceperit bonorū poſſeſſionem contra ta. cum alijsᵈ: melius eſtꝰ ꝓbare omēs qui cōtra tab.bo. poſ. acceperunt cogēdos id lezatum preſtare.PAulus.S qui in ptāte eſt p̄teritꝰ legatū nō debebit p̄ſtar̄. ⁊ ſi ꝯtra

tabulas bonoruꝫ poſſeſſionē petieritq: qui ⁊ nō perita bonorū poſſeſſiōe inteſtati hereditatē obtineret.Nec enim exceptioᵗ doli mali huicnoceat: ⁊ abſurdū eſt eū cogi legata p̄ſtare: qꝛ bonoꝝ poſſeſſionēᶠ petierit: cū ⁊ ſine hac hr̄ditatē habiturꝰ ſit ſuo iure. ¶ Unde ⁊ ſi duo p̄teriti ſunt: emācipatus ⁊ is ꝗ in ptāteeſt. ꝗdā nec emācipatū p̄ſtare debere legata exiſtimātᵉ: qꝛ affectusᵛ pr̄iſaufert ꝑtē dimidiā. cū ⁊ ſi hic nō peteret ſuus ſolus rem habiturꝰ eēt.¶ Quid ergo ē ubi p̄teritꝰ ſit ſuusveriꝰ ēᵗ qd̓ dictū eſt. ¶ Ubi v̓o ſcriptus eſtʸ: ⁊ voluntatē pr̄is hꝫ: debeat teneri legatarijs: etiā ſi omiſeritꝰbonoruꝫ poſſeſſionē. ¶ Sꝫ ſi vnꝰemancipatus hr̄s ſcriptus ſit: alterpreteritus: ⁊ vtriqꝫ contra tab. bo.poſ. acceperīt. ⁊ inſtitutus eademᶜp̄ſtat q̄ preteritus. ¶ Sed ſi ſolusᵇheres inſtitutus contra ta. bo. poſ.acceꝑit: omnibus debebit legata ꝑinde preſtare. atqꝫ ſi adiſſet hereditatem. ¶ Sꝫ ſi ſcriptus ꝗdeꝫ adierit hereditatem: p̄teritus aūt bonoruꝫ poſſeſſionem acceperit. hic quidem qui bo. poſ. accepit. certis perſonisᶜ legata debebit. ¶ De ſcripto aūt queritur; ⁊ complures putant certis perſonis ⁊ eum preſtaredebere qd̓ puto uerius eſſe. nam etp̄tor hac ratione euꝫ tuetur ꝙ ex liberis eſt qui cōtra ta. petere potuerū t ¶ Ita aūtᵇ tuendus eſt in ꝑteꝫdimidiam ſi aut ex maiore parte qͣꝫdimidia heres inſtitutus ſit. aut exſemiſſe. Ꝙ ſi non ex maiore parteqͣꝫ dimidia heres inſtitutus ſit. dicimus non ex maiore ꝑte qͣꝫ heresinſtitutus ſit. tuendū eum eē. Quaenim ratione maiorem ꝑteꝫ habere pōt. cum nec bonoruꝫ poſſeſſioneꝫ acceperit. necᶜ ex maiore parteheres inſtitutus ſit. ¶ Ei que dotem non habet. nullum legatuꝫ debebitur. licꝫ ſub pretextuᵗ dotis legetur. ¶ Si extraneo herede inſtituto ſub hac cōditione excepte perſone legatum ſit. ſi heredi decē dederit. ita ei legatorum actio debe-

a ¶ Abinteſtato. ſed quomodo hoc cum tꝑe mortis extiterint tabule: vt. sͣ. ti. i. l.qd̓ vulgo. ſed hic nullo tempore adire potuit. nec viuo teſtatore: vt. sͣ. de acqui.here. l. neminem. nec poſt mortem qꝛ non ſuperſunt inſtituti vel ſubſtituti: ſed ſtranſmittentur ad heredem: vt. sͣ. ti. i. l. ſed ⁊ ſi deceſſerit. Rn̄. idem̄ qd̓ in defuncto: vt. jͣ. de regu. iur. l. in his. §. non debeo. azo.¶ Bonoruꝫ poſ. vn̄ liberi.c ¶ Qd̓ ſi poſt mortem. ecce caſus quem predixit. sͣ. ibi. ſed nūꝙͣ ⁊cͣ.d ¶ Sed que a ſubſtitutis. ſedcur tam varie; rn̄. propter preteritum qui habuit contra tab.non poterunt ſubſtituti adire: ⁊ſic legatarij per pͥteritum amiſerunt: det ergo preteritus hec legata ſi inſtitutꝰ non adiuit morte preuentus non timore preteriti. ⁊ iō ea non ſoluit preteritꝰ.Quid autē ſi repudiat inſtitutus; tn̄. timore p̄teriti facer̄ vr̄:vt. sͣ. eod. l. cum propter. ⁊ ideopreteritus ſoluet: vt. sͣ. ibi. iul̓.ait ⁊cͣ. ſed nonne relicta ab inſtituto: vidētur repetita a ſubſtituto vt. sͣ. de leg. i. l. lꝫ. ⁊ ſic ſemper preſtanda? rn̄. hic noluit eērepetita. qd̓ ex multis coniecturis poteſt apparere: vt. e. l. licet⁊ facit. sͣ. tit. i. l. quod vulgo. ⁊l. illude. FT vbi. ab inteſtato. al̓sab īſtituto ⁊ tūc fac̄. sͣ. l.px. ibi. iul̓. ait. ⁊ al̓s ab īteſtatoIue autē. omiſſerīt. cuman̄ꝙͣ ommitterēt ⁊ petita⁊ data eēt bo. poſ. ſecus ſi tm̄ ēpetita: vt. sͣ. de hered. inſtitu. l.ſeruus. azo.g ¶ Eis .ſ. inſtitutis ī pͥmo gradui. acc.h ¶ Tem a ſubſtituto. dicimus. petita contra tabu.pendente conditione: vt. sͣ. titu.i. l. ſi in adoptionē. Ac.i ¶ Noluit adire. vt qꝛ ab inſtituto legata debebunt̉: vt. sͣ. e..l. ſiue. azo. ⁊ facit. sͣ. de here īſti. l. in ſuis.qꝛ idem eſt effectꝰ ac ſi acDirnꝙͣ. iure .i. effectucepiſſet bo. poſ. ẜm tab. azo.l ¶ Accepit. cōtra tab. qd̓ potuit bn̄ficio pͥteriti: ſi adhuc n̄ adiuerat: vt. sͣ. ti. i. l. ſi poſt mortē.§. fi. al̓s ſecus: vt. sͣ. ti. i. l. ſi exduobus. §. ſed illud.m ¶ Apertiſſimū. ut. jͣ. l. prox..§. ſed ſi ſolus.n ¶ Lucro. vt exoneretur a legatis niſi coniunctis: vt. sͣ. eo.l. filiū in pͥn. ⁊. §. fi. ⁊ facit. jͣ. decol. bo. l. ſi fuerit.o ¶ Si ab vno. cū alijs .ſ. preteritis qd̓ poteſt: vt. sͣ. tit. i. l. ſipoſt mortem. §. fi.p ¶ Melius eſt immo contra.cum enim relicta preſtari debeant cur non ſic preſtant̉ vt teſtator voluit? rn̄. quia per bo. poſ.ſit detractio partis: vt. sͣ. ti. i. l. filium. §. legata. ⁊. l. nō putauit. 5. fi. i. ⁊9d ſi einon detrahatur ſed addatur per bonoruꝫ poſ rn̄. tunc ſecus: vt. jͣ. de col. do. l. ſifuerit. azo. Item contra. jͣ. e. l. nepos. So. hic ēt inſtitutꝰ petijt ꝯͣ ta. ibi nō qd̓ nōplacet. qꝛ tūc magis deheret teneri inſtitutus. h. dic ergo vt ibi. ac.¶ ¶ Squi. petierit. qd̓ pōt: vt. C. de li. pre. l. fi. §. fi.s ¶ Quia bonoꝝ poſ. ſic ecōtra. jͣ. ti. i. l. ſi filius. ſed quomodo competit contraC ¶ Exceptio. id eſt replicatiotab. cuꝫ teſtm̄ ip̄o iure ſit nullum: ut inſti. de exhere. li. in princi. ⁊ oporteat taleseſſe tabulas ex quibus adiri potuit hereditas: ut. sͣ. ti. i. l. qd̓ vulgo; rn̄. ẜm. R. ēnullū ſi hoc vult dicere: ut. sͣ. de iniuſto teſta. l. filio. ſic ſit repletio ipſo iure d̓ qͣrta: ⁊ tn̄ per filium debet peti ⁊ fieri prout conuenerit: vt. C. de inoffi. te. l. ſancimꝰ.§. repletionem. ⁊. l. ſi quando. §. illud. Item ⁊ ipſo iure ſit compenſatio: ſi tam̄ab homine petatur: ut noͣ. inſti. de acti. §. in bonefidei ⁊ facit. sͣ. ti. i. l. filium. §. ſꝫ

t ¶ Exiſtīant. ſꝫ male: vt. jͣ. e. l. ſi duo. u ¶ Affectꝰ. al̓s affectus .ſ. emācipatꝰ pr̄is ſub quadaꝫ iniuria: qꝛ .ſ. preteritus aufert h̓ emācipatꝰ ſuo dimidiam: quam ſuus libere habiturus erat cum teſtamentum non valeat: vt. jͣ. e. l. ſi duo. ⁊ sͣ. proxi. al̓s ē effectus. ⁊ rūc ſub. patris ſucceſſor ꝑ ꝯͣtab. aufert. ⁊cͣ. x ¶ Uerius eſt. vt teſtamento ipſo iure non valēte nil ſoluat d̓ legatisvt. sͣ. in princi. huius. l.y ¶ Scriptus eſt. heresſcꝫ ſuus.z ¶ Etiam ſi omiſerit. ſiue acceperit bonorū poſbene ficio p̄teriti preſtatlegata: vt. sͣ. eod. titu.l. filium. in principio ſiue omiſerit ⁊ accepit ex īſtitutione idem eſt ut hic⁊ facit. sͣ. ſi quis omiſſacau. teſta. l. ſi filius. ⁊. l.quia autem. §. hoc edictum. azo.a ¶ Eadem. ſola. quiaconiunctis tm̄: vt. jͣ. e. l.§. deſcripto.b ¶ Sed ſi ſolus. pōe caſum: ut. sͣ. e. l. nōnunꝗͣin principio.c ¶ Certis perſonis. videbatur enim teneri ⁊ extraneis quia ſecutꝰ eratvoluntatem defuncti. qꝛadierat hereditateꝫ. Iteꝫ⁊ quia preteritus petitacontra tabū. preſtat certis perſonis tm̄. ⁊ cōcordat. ſupra. e. l. filium.is autem. ſed contra. sͣ.titulo. i. l. ſi ex duobus..§. ſed illud. ⁊. jͣ. eo. l. ſiduo. in fine vbi dicit teneri omnibus. So. illaſi ex duobus. corrigiturper hanc. l. ⁊ hec per illāſi duo. alij ꝙ illa in emacipato. hec ī ſuo. hoc nōplacet. vt in dicta. l. ſi exduobus. §. ſi is. ⁊ sͣ. §.vbi. uel dic̄ ꝙ in illis ſūtliberi. ⁊ tales qui habētcontra tabulas. hic autēex liberis ducunt originem: non tamen poſſūtpetere contra tabulas:quia ex filia. ut. jͣ. de cō.iun. libe. l. duos in fine.⁊ ſupra. eodem. l. filium.§. ſi quis. uel dic qd̓ incontrarijs. §. dicitur. eſtopinio aliquorum vt h̓dicit. Item ꝙ dicit ex liberis ideo dicit quia ſi d̓liberis non eſſet: aufereſtur ei hereditas petita cōtra tabū. ab aliquo d̓ liberis.d ¶ Ita autem. dixit proxi. rn̄. inſtitutum qui adiuit ex inſtitutione tuēdū.fratre petente contra tabulas qui fuerat preteritus. nunc exponit in quam partem ⁊ ad idem ſupra titulo. i. l. ſi ex duobꝰ..§. ſed illud. ſecus ſi non adijſſet. ſed contratabulas. petiſſet inſtitutus beneficio preteriti: vt ſupra. titulo. primo. l. non putauit. §. fina. Iteꝫ hoc ſieſt vnus preteritus. alias conſeruatur virilis: ut. sͣ. e. l. virilis. ⁊. l. filium.§. ad eum.e ¶ Acceperit nec. potuit ex quo adiuit. ut dicto. §. ſed illud.f ¶ Ei que. ſub pretextu. quātitate nō adiecta. al̓s ſecus: vt. C. de fal. cau.adie. le. l. ſi non. que eſt contra ẜm quoſdam. ſed dic contra. quia tunc ades alienuꝫ non veniret: vt. sͣ. e. l. virilis. §. cum autem. azo. hic ergo loquitur cum teſtamentum rumpitur per contra tabulas. ſed in contrariavalidum eſt.¶ Si extraneo Conditio debet impleri ex perſona eius qui peiijt cong ¶ Si exͣneo. quia abſurdum eſt. bona ratio: vt. C. de fur. l. fina. §. ſꝫ cūtra tabulas. h. d. Bar.