Liber

p̄ſtat̉: ſua tn̄ portioª ei ꝯſeruabitur.¶ Itē ſi ꝗsᵇ ex his ꝑſonis rogatꝰſit reſtitue̓ extero: qd̓ ſibi relictū eſt:dicēdū nō eē legatū p̄ſtandum. ꝗaemolumētū ad eum non reſpicit.¶ Sꝫ ſi ꝓponas extero legatuꝫ rogatūqꝫ eum p̄ſtare hoc alicui ex liberis parētibuſqꝫ: ꝯſequēter dicemꝰp̄ſtari deber̄. ¶ Hoc ampliꝰ ⁊ ſi exͣneo relictū ſit ſb̓ hoc mōᵉ vt alicuiˢex liberis p̄ſtet: eꝗſſimū erit dicerenon debe̓ᵉ ei p̄torē denegare actionē. ¶ Ea āt legata ſola p̄ſtāt: ꝗ cōtra tabulas bonoꝝ poſẜioneꝫ accipiūt. q̄ vtiliterᶠ data ſūt. Ueruꝫ iccirco nō debent̉ᵍ ꝙ filius ꝯtra tabulasbonoꝝ poſẜionē accepit. Ulia.Um ꝓpterʰ hoc legatū plerūqꝫ ſcripti heredes omittāt hē̓ditatē cū ſcirentᶠ emācipatū aut petiſſe aut petituꝝ ꝯtra tabulas bonoUlpianus.rum poſſeſſionē.Iliuꝫ ꝗs īpuberē heredē ſcrip̄ſitᵏ: eiqꝫ ſb̓ſtituli emācipatūautē filiū p̄terijt. deīde vterqꝫ filiꝰaccepit bonoꝝᵐ poſſeſſionē. legataſunt ēt a ſubſtitutoⁿ īpuberis relictanon tm̄ liberis ⁊ parētibus: veꝝ ētexͣneis. Querit̉ an mortuo impubere cogat̉ ſubſtitutꝰ ea p̄ſtare. ⁊ ſiquictem ab īpubere relicta ſunt: ſolis liberis parētibuſqꝫ p̄ſtāda ſūtº. Sinv̓o a ſubſtituto īpuberis: oībꝰᵛ eumpreſtare oportet habita rōne legisfalcidie: ſcilicet vt ꝑtis dimidie q̄ adeuꝫq ex bonis pr̄is ꝑuenitᶠ qͣrtā ideſtdimidiā totiꝰ aſſis ſexcūciaꝫ retineat. ¶ Sꝫ ſi īpubes ex vncia dūtaxat īſtitutꝰ hr̄s fuerit: magis eſt vſqꝫ ad femiſſꝫ legata p̄ſtaturuꝫ: habita rōne legis falcidie. Licꝫ enī exvncia fuerit īſtitutꝰ īpubes: tn̄ qd̓ acceſſit augebitⁱ legata a ſubſtituto relicta. Oībusᵗ āt liberis p̄ſtari legata p̄tor voluit exceptis his liberisꝗbus bonorum poſſeſſionem pretor dedit. ex cauſis ſupraſcriptis:Nam ſi dederit bonorum poſſeſſionem: non putat legatorum eosperſecutionem habere. Conſtituere igitur apud ſe debet: vtrum contra tabulas bonorum poſſeſſioneꝫpetat an v̓o legatum perſequaturſi elegeritª contra tabulas non habebit legatum. ſi legatum elegeriteo iure vtimur ne petat bonorum

poſſeſſionē contra tabulas. ¶ Siquis contra tabulas bonorum poſſeſſionem acceperit: deinde poſteaapparuerit eum ex his liberisᵉ nonfuiſſe qui eam bonorum poſſeſſionem accipere poſſunt. ex his tamēeſſe quibus legata preſtantur. Obtinuit non eſſe ei denegandam petitionem legatorum: ſiue ordinariam bonorum poſſeſſionem petierit: ſiue carbonianāʸ. ¶ Non ſolūautem legatum denegatur ei quibonorū poſſeſſionem accepit: veꝝetiam ſi quid aliud ex voluntate acceperitᶻ. Cui conſequens eſt quodiulianus ſcripſit. ¶ Si fratri ſuoimpuberi ſubſtitutus ſit: acceꝑitqꝫcontra tabulas bonorum poſſeſſionem: denegari ei perſecutionemhereditatis fratris ſui impuberismortui: cui a patre ſubſtitutus eſt.¶ Si legata fuerint relicta liberis⁊ extraneisᵇ: licꝫ vtrorunqꝫ preſtatio legi falcidie locum faceretᵉ: le-gataqꝫ liberorū reciderent̉. tamuennon ob hoc ꝙ extraneis non preſtanturᵇ: legata liberoruꝫ augent̉ᶜ.¶ Sed ſi portio hereditatis fuerit aſcriptaꝰ ei qui ex liberis parentibuſue eſt: an ei conſeruanda ſitvt ſolent legata? Et iulianus ſepiſſime ſcripſit. In portione quoqꝫhereditatis idem quod in legatoprobandum cuius ſententia reſcripto diui pij antonini comprobataeſt. Cum hereditates non modohoneſto titulo: ſed ⁊ plenioreᶜ honore tribuantur. ¶ Ad eum autem modum talibus perſonisʸ ſuccurrendum eſt: vt ampliore quidem qͣꝫ virili portione hereditatisdata: vſqꝫ ad virilem in partemtueantur. In minoremᵍ autem ha:ctenus actiōes his tribuantur: quatenus ſcripte ſuntʰ. ¶ Idem obſeruatur ⁊ circa legata ⁊ fideicommiſſa quehis data fuerint. ⁊ in mortis cauſa donationibusˡ. ¶ Is autem cui portio hereditatis conſeruatur: vtrum omnibus an tm̄ exceptis perſonis legataᵏ cogatur precōmodo id cedit. Nā ſi legatiſ onerata ſit portioᵏ tam liberorum parētumue qͣꝫ extraneorū: idº quod ex-

ſi quis. ⁊ facit. jͣ. de iure fiſ. l. edicto. §. ad eos. ſꝫ. sͣ. ti. l. non putauit. §. in adoptionē ſed ar. contra. inſti. per quas perſonas no. ac. §. ſed ſi heres.a ¶ Portio. niſi forte ſint ſocij. nā tūc īum queritur exceptato: ut. sͣ. de li. leg..l. is qui. ⁊ niſi ſit relictum inim tunc queritur exceptato. ar.jͣ. quibus ad li. pro. non licet. l. fi. ⁊ ẜm.jͣ. e. l. filium. in fin. ⁊ fac̄.C. famil. herciſ. l. fi. ⁊. jͣ. e. l. ſi filius. ⁊. l. filium. §. ſi legata. ⁊.jͣ. de coniungen. li. l. ſi nepos. ⁊inſti. de le. §. ſi eadem ⁊ sͣ. d̓ le.i. l. huius. §. ſi ticio.b ¶ Item ſi quis. facit. sͣ. de inof. te. l. papi. §. meminiſſe. ⁊ sͣ.de excu. tu. l. legatarius. ⁊ sͣ. ſiꝗs aliquē teſta. prohi. l. i. §. i. ⁊sͣ. qd̓ cū eo. l. ſi filiꝰ. §. i. ⁊ sͣ. adtrebe. l. cogi. §. hi qui ac.c ¶ Sub hoc mō. ſed ſuperioricaſu ſimpliciter. ac.d ¶ Alicui .ſ. certo ul̓ incerto utiſti. de le. §. īcertis. ⁊. §. ſub certa. acc.e ¶ Debere. parens vel liber h̓conſequitur voluntate expreſſa⁊ ſic eis habetur honor. at cumẜuo tunc magis per alium ꝙͣ ꝑvoluntatem defunci conſequiiur. ut. sͣ. §. hoc ſolum.ſ ¶ Utiliter .i. vtiliter dari poterunt ꝑꝑ conditionem legatarij:non tamen quia ipſo iure nullūeſſet teſtamentum. tunc enī neccontra ta. locum habet. ⁊ facit.sͣ. ad ſill̓. l. ſi quis in graui. §.fi. ⁊. l. qui poſthumus.¶ Nō debentur. iure cōmuniſꝫ per diſpēſationem huius edicti: vt. sͣ. e. l. in prin.Um pͥtor. bene dico utiAliter datum cum ⁊cͣ.i ¶ Cum ſcirent. ſic. sͣ. ti. i. l. filium. §. ꝙ ſi hi. ac.Ilium. Petita bo. poſ.cōtra ta. relicta pupillo debent̉ exceptis ꝑſonis. relicta ſuſtituto debentur oībus ſalua ratione falcidie. h. d. Bar.a ¶ Scripſit. ex dimidia. ⁊ extraneū in aliam dimidiam. ueldic filium inſolidum.l ¶ Subſtituit. pupillariter.m ¶ Bonorum poſ .ſ. pupilluscōmiſſo edicto per emancipatūvt. sͣ. de le. i. l. antepe.n ¶ A ſubſtituto. non ſoluꝫ abinteſtato.9 ¶ Preſtāda ſūt. ſꝫ nonne pr̄nū ē ruptum ꝑ ꝯtra ta. gͦ nec pupillare tenet vt inſti. d̓ pu. ſub.§. liberis. ſed illud qn̄ d̓ iure ciuili eſſet ruptū. vt ibi notaui.p ¶ Dibꝰ. qꝛ ꝗcꝗd hꝫ ex defuncti iudicio hꝫ. ꝗa pars inſtitutinec creuit: nec ēt decreuit. ſi aūtcreuiſſet: tūc pro eo qd̓ hꝫ ex iudicio defuncti. oībꝰ ꝓ augmētotm̄ cōiūctꝭ: vt. sͣ. d̓ le. iij. l. fi. §.fi. ⁊ de vul. ſub. l. ſꝫ ⁊ſi ꝯtra. ⁊..e. l. ſi duo. §. proinde.¶ Ad eum .ſ. ſubſtitutum.1 ¶ Peruēit. ex voluntate pr̄is¶ Augebit. ſic eꝯͣ: vt. sͣ. ti. i. l.filiū. §. legata. ſed caue qꝛ ex vn̄cia oībꝰ ex his q̄ accreuerunt perſonis exceptis p̄ſtabit: vt. sͣ. dele. iij. l. fi. §. fi. ul̓ pōt dici ꝙ illadiſtīctio locū hꝫ in his legatis q̄ fuerūt a pupillo relicta: ⁊ a ſubſtituto tacite repetita: vt ibi noͣ. ſed hic loꝗt̉ de his que fuerunt ab ipſo ſubſtituto relicta.t ¶ Omnibus. ſupraſcriptis. ſic. sͣ. ti. i.ul ¶ Elegerit. ſciens nō ignorans vt. sͣ. de inol. te. l. mater. ⁊ .jͣ. de bo. li. l. ſi uerocirca prin. niſi

sͣ. ti. i. l. illud. §. ad teſtamēta. y ¶ Carbonianā. q̄ dicit̉ extraordinaria. qꝛ nō tribuit ius in dn̄io: vt. jͣ. de car. edic. l. iij. §. miſſuꝫ. in fi. §. ⁊ noͣ.sͣ. d̓ inof. te. l. papͥ. §. i. ⁊ facit. C. ſi māci. ita fu. ali. l. ea ꝗdēꝫ. ⁊ sͣ. qd̓ oīqꝫ iur. l. i. in fi. ar. contra. sͣ. de cōdi. inſti. l. mulier. §. i.3 ¶ Nō ſolū. ex voluntate acceperit. ut de fideicōmiſ. ul̓ donatione cauſamortis. ⁊ facit. sͣ. tit. i. l.ſub conditione. §. i. ⁊ sͣ.de vul. ſub. l. is qui. ⁊ deacꝗ. here. l. q̄ſitū ⁊ sͣ. e.l. §. oībꝰ. ⁊ sͣ. ad trebe. l.ſi patroni. §. ſꝫ nec illd̓.a ¶ Suo. ſecus in aliēo.inſtituto: vt. sͣ. e. l. ī pͥn.b ¶ Si legata. exͣneis. ateſtatore ꝗ inſtituto exͣneo filium p̄teriuit. ac.c ¶ Faceret. qd̓ eēt ſi inſtitutꝰ adiret ⁊ preteritꝰcontra ta. non peteret. acpreterito petēte ſic anihilatis legatis r̄lictis extraneis non habet locuꝫ falcidia: ut ⁊ sͣ. ad. l. ſal. l.in ratione. primo ⁊. ij. reſponſo.a ¶ Reciderent. preterito non petente.b ¶ Non preſtantur. qd̓eſt quando preteritꝰ nonpetit cōtra tā. Item ē cōtra. jͣ. e. l. §. fi. So. ibi.c ¶ Augētur. ⁊ ſic eſt lucrum preteriti. ⁊ eſt contra. jͣ. e. l. fi. ac.d ¶ Sed ſi portio. aſcripta. iur̄ legati. qd̓ poteſtvt. sͣ. ad treb. l. mulier.§. fina. ⁊ ẜm hoc ꝙ ſubiicit legata: ſcilicet ſingularium reꝝ. vel dic aſcripta iure inſtitutionis: vt⁊ .jͣ. e. l. nam ẜm. ⁊. l. ſed⁊ ſi pro dote. in princi. etꝙ ſubijcit legata .ſ. quotitatis. vel ſingularia. ⁊ẜm hoc ꝙ dicit hereditates relinqui honeſto titilo ideſt legati. ⁊ hōeſtiore. ideſt iure inſtitutioe ¶ Pleniore. hacroneiure inſtitutionis eſt filiorelinquendum: vt ī aucͣ.vt cū de ap. cog. §. aliuꝫ⁊ noͣ. ꝙ honor eſt cui datur: dedecꝰ cui aufert̉ ſicinſti. ꝑ qͣs perſonas no.ac. §. h̓ quoqꝫ. ⁊ sͣ. māda. l. ſi remūerādi. i pͥn.f ¶ Ad eum. ꝑſonis i. liberis ⁊ parētibꝰ ſcriptisheredibus. azo.g ¶ In minorē. ſcriptishis ꝑſonis heredibus.h ¶ Scripte ſunt. hmōiꝑſone. ⁊ dixi ſi iam adierunt al̓s auget̉. vt noͣ. sͣti. i. l. nō putauit. §. fi. ⁊fac̄. jͣ. d̓ ꝯiū. li. l. ꝗ duosſꝫ in. e. ti. l. fi. ꝯtra.i ¶ Idem obſeruat̉. ī donationibus. ut ſi talibustitulis ei pluſꝙͣ virilis relinquitur r̄ducitur ad virilem. ſed non augeturſi minus: ut. sͣ. proxi. §. ⁊ jͣ. e.Is autem cui portio. legata. vt. sͣ. prox. §.l ¶ Solis preſtāda. ⁊ ē rō: ut. jͣ. e. l. is qui. §. ſed ſi ſcriptꝰ. ſꝫ ꝯtra. sͣ. ti. i. l.ſi ex duobus. §. ſed illud. vbi dicit ꝙ omnibus ſed. ibi preteritus ⁊ inſtuūtus erant emāc ipati. hic inſtitutus erat in poteſtate.m ¶ Solius. cui conſeruatur virilis ⁊ preterito petēte contra tabū.n ¶ Portio. hereditatis legata. o ¶ Id. aiahoc.

k

n

q