Ad ſenatuſcon. trebel.XXXVI

2 2 2

ditatis eiꝰ qͦꝫ qd̓ dotis noīe datuꝫerat: ꝑtē reſtitue̓ debeat; rn̄. id qꝛin dotē fuiſſet nō ꝯtineri ī ꝑtē hr̄ditatꝭ: q̄ reſtituenda ē. ſꝫ ⁊ ſi ex ꝓmiſſiōe dotꝭ aliꝗd d̓bitū fue̓it eris alieniᵇ loco hn̄dū. ¶ Alūno certā pecuniā legauitᵉ: ⁊ eā r̄cipi a ſempronioᵇ mādauitᵉ: ⁊ certas vſuras alūnō p̄ſtare voluit: donec ad vigeſimū ānū ꝑuenerit. deīde alūni fideicōmiſit: ut ſi ſine liberis d̓cederet ꝑteꝫ reſtitueret ſempro. ⁊ ꝑteꝫ ſepticie. Queſitū ē d̓functoᶠ alūno intraānū vigeſimū an ſb̓ſtituti fideicōmmiſſuꝫ pete̓ poſſintꝰ. an v̓o ī id tempus ſuſtinere qͦ ſi viueret alumnusvigeſimū an. īpleret; rn̄. ẜꝫ ea queAius.ponūtur poſſeᵇ.Actaⁱ ī fideicōmiſſariū r̄ſtituctiōeᵏ ſtatī oēs res ī bōisˡ fiunteiꝰ cui r̄ſtituta ē hr̄ditas. ⁊ ſi nōdūearuꝫ nactꝰ fuerit poſſeſſionemᵐ:¶ Si isª ꝗ hr̄ditatē ſibi reddi abhr̄de ſtipulatꝰ ſit: eiqꝫ ex ſtipulatuagēti reſtituta fuerit he̓ditas: ꝯſtatnihilominꝰ trāſferriº actiōes. h̓ itaeſt ſi is cū qͦ actū ſit reſtituat heditatē. ¶ Si v̓o ob id ꝙ n̄ reſtitueret ineſtīationē hr̄ditatis ꝯdēnatꝰ fue̓it:r̄manēt actōes hr̄ditarie apd̓ eū ꝙꝯdēnatꝰ ſit ⁊ ſoluit: actorᵖ āt qͣꝫtitatēª ꝯſeꝗt̉. ¶ Si hr̄s ſcriptꝰ reſtituerit hr̄ditatē: ⁊ poſtea d̓ hr̄ditate cōtrouerſiā paſſꝰ victꝰ ſitʳ: aut litē ceſſerit: durareᶠ actōesᵗ ꝯſtitit in fideicō. ſemel trāſlatas. ¶ Si ꝗs maiorē ꝑtē r̄ſtitue̓it qͣꝫ rogatꝰ ē: ī eā ꝑtēq̄ excedit n̄ trāſferūt̉ actōeſꝰ ¶ Sꝫcū ꝑcepta aliqͣ re aūt ſūma rogatꝰſit hr̄s reſtitue̓: ⁊ omiſſa retentiōetotā hr̄ditateꝫ reſtituerit: recte qͦqꝫ

dr̄ trāſferri actōesº. ¶ Si hr̄s an̄ᵗr̄ſtitutā hr̄ditatē: ẜuū hr̄ditariū heredē ab aliqͦ inſtitutū iuſſerit adirehr̄ditatē: negat iul. d̓bē hr̄ditatemhāc reſtitui: qꝛ de ea rogatꝰ n̄ eēt. ⁊hͦ ē fatēdūʸ. reqͥrēdū tn̄ ⁊ illud ē nūſi cū īcremēto reſitue̓ rogatꝰ ſit hr̄ditatē: ⁊ hͦ fuerit ſubſecutuꝫ. ēt eaꝫhr̄ditatē reſtitue̓ cogit̉: niſi euidentiſſimis ꝓbatiōibꝰ fuerit ab hr̄de ꝓbatū ꝯtēplatiōe ſui ẜuū eē hr̄deminſtitutūª. ¶ Reſcripto diui anto.ſignificatur: vt ſi ꝗs accepta a ticiopecunia q̄ qͣrtā hr̄ditatis ꝯtīet: rogatꝰ ſit ei reſtituere hr̄ditatē: lꝫ tardiꝰ det̉ pecūia: ſine vſuris eā dari d̓be̓: qꝛ qͣꝫto tardius ꝗſqꝫ pecuniaꝫdat: tāto tardius ad fideicōmiſſuꝫꝑuēiet: ⁊ medij tꝑis fructus ꝑdeiᵇ.¶ Quāobrē ſi an̄ datā pecuniamtenueritᵉ: hr̄ditatē fructus qͦs p̄ceꝑit r̄ſtitue̓ hr̄di eū oporte̓. ¶ Idēiuris ē: ⁊ ſi ꝗs ita hr̄di fidei cōmiſerit rogo ſi ticiꝰ tibi cētū d̓derit reſtituas ei hr̄ditatē meā. ¶ Si ſub cōditione hr̄s īſtitutus ꝗs ſuſpectā ſibi hr̄ditatē eē dicat ſi neqꝫ difficultatē neqꝫ turpitudinē vllam hꝫ cōditio nec īpedim̄tūº aliqd̓: iubēdꝰⁱeſt parere ꝯditiōi ⁊ adir̄ ⁊ ita reſtitue̓. ¶ Si v̓o turpis aut difficilisſit cōditio: aꝑte iniquū ē cogi eū explere eā alteriꝰ gratia: ſed ⁊ remittiᶠ eam ab initio viſum eſt. Plusenimᵍ tribui a pretore ei qui fideicom. petit qͣꝫ teſtator voluit: abſurdum eſt. vtiqꝫ autem teſtator niſiexpleta ſit conditio: neqꝫ ſcriptumheredem ad hereditateꝫ vocauit.neqꝫ per hūc illi voluit reſtitui hereditatē. ¶ Si in dāda pecūia cō-

4 ¶ Datum: a patre. ⁊ ſic profecticiū. ſed ꝗd ſi ipſamet filia de his bonisſe dotauit: rn̄. idem vt. sͣ. e. l. mulier. §. cū proponeret̉. ſed ꝗd ſi ſuā filiā.rn̄. nō idem qꝛ nō eſt officium matris dotare filia vt. C. de iure do. l. mulier. ſed patris vt. C. de do. ꝓmiſ. l. fi. ⁊. jͣ. de col. bo. l. filium.h ¶ Eris alieni. a patre debiti. ⁊ ſic videtur abeſſe: vt. sͣ. de nego. geſt. l.ſi ꝗs mandato. ar. ꝯͣ. sͣ.de peculio. l. ſed ſi damnuꝫ. §. fi. ⁊ facit. sͣ. ad. l.fal. ſi pater. in prin.uliSt̉ gratia fidecōmiſſarij ceſſante cā dilatiōis ceſſat dilatio. h.d. bar. vl̓ ſic. Ceſſāte cādilationis ceſſat dilatō.c ¶ Alūno. legauit. ſcilih. d. ẜm Dy.cerpupillare. ſed ſolutiofuit dilatata gratia alūne. Ac.d ¶ A ſempronio. ⁊ ſic ēminiſter ſemproniꝰ. ſicqꝫ petitionē nō hꝫ ſi nulluꝫ emolumentuꝫ ſit habiturus alioꝗn dabo eipetitionē. vt. jͣ. e ſ. luciꝰ.§. meuia. ⁊ ibi not. h.e ¶ Mādauit. ſempronius accipiat ab herede⁊ det vſuras alūno.f ¶ Defuncto .ſ. ſine liberis. ac.Poſſint .ſ. ſtatī. ac.hͦ ¶Poſſe .ſ. ſtatī petere ſubſtitutos. nam voluit eos teſtator admittiqn̄cunqꝫ decederet alūnus. ſiue ante. xx. an. ſiue poſt: lꝫ alūnū voluithēre ſorteꝫ apud ſe antexx. an. ⁊ adde qd̓ no. sͣ.e. l. ſeius ſaturninus.Acta. Per reſtōIneꝫ verbalē trāſeūtoīa iura in fideicōmiſſarium. h. d. bar.Facta. demū. ſb̓audi vt. jͣ. e. ſi eiꝰ. §. ſi ꝗs.¶ Reſtitutionē. etiamv̓bo. nā ſit v̓bo vl̓ ēt revt. sͣ. e. l. reſtituta. ī pͥn.l ¶ In bonis. vt actionē⁊ excep. hēat: vt. jͣ. de acq. reꝝ do. l. rē in bonis.bꝫ ergo poſt reſtōneꝫ fideicōmiſſi peti. here. ſideicō. Itē rei vē. ſi d̓functus fuerat dn̄s: vt. sͣ. de fideicō. here. pe. l. i. ⁊ ſinō erat dn̄s hꝫ publicianam vt. sͣ. de publi. cum ſponſus. §. i.m ¶ Poſſeſſionē. acꝗritur ergo dn̄ium ſine poſſeſſione: vt in herede: vt.jͣ. de acꝗ. poſ. l. cū heredes. ⁊ al̓s vt no. sͣ. de rei ven. l. ſi ager. ſed videt̉ꝙ hodie etiam ante reſtōnem querat̉ dn̄ium: vt. C. cō. dele. l. fi. §. ſinautem. ſed dic vt no. sͣ. e. l. marcellus. §. res. ac.plre. iccꝰ ſi litis eſtīatio fit ſolū. h. d. b. n ¶ Si is .ſ. fideicomiſſariꝰ.i Si fideicō. d̓ducat̉ in ſtipulatōe ⁊ reſtituat̉ trāſeūt actiōeso ¶ Crāſferri. ꝯͣ videbat̉ ꝙ nō erat facta officio iudi. ſicut ꝯſueuit: ſed iureactionis. ſed nō nocet qꝛ ſtipulatio ſuccedit in locū oſ. ⁊ ſic eſt eiuſdē nature: vt. jͣ. le. no. ca. l. i. §. ſi ꝗs ſub. ⁊ sͣ. ſi ꝗs cau. l. ſi eum. §. ꝗ in iure. nonenim refert ꝗd qualiter fiat dūmō fiat: vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. cum ẜuus.p ¶ Actor .ſ. fideicōmiſſarius.q ¶ Quātitatē. q̄ facit ēptionē: vt. jͣ. ꝓ empto. l. litis. ⁊ sͣ. de rei vē. l. eiꝰ.minſario non preiudicat. h. d. Bar.eres Sententia vel renunciatio poſt reſtōneꝫ ꝓcedens fideicōf ¶ Uictus ſit. puta a legitimo herede. ſꝫ quō hoc cum nec dolo vel culpapoſſidere deſijt: vt. sͣ. ti. i. l. hoc aūt. §. fi. Rn̄. nō oppoſuit. vl̓ ſi oppoſuit nō fuit auditus. ⁊ ſic nō nocet fideicōmiſſario: vt. sͣ. de euic. l. ſi ꝑ īprudentiā. vel fuit in culpa ꝙ reſtituit res ſciens ſe conueniendū: vt. sͣ. de reiven. l. ſi culpa. vel ſponte iudiciū ſuſcepit. vel ſic fuit de facto.b ¶ Durare. hic eſt ꝯtra. sͣ. e. l. ſi patroni. §. fi. ſed ibi fuit lis ꝯteſta. an̄ reſtitutionē. hic poſt. alij dicūt ꝙ ibi d̓ ac. q̄ dat̉ fideicō. ꝯtra hr̄dē. h̓ ecōtrade his qͥ cōtra eū. qd̓ nō placet. īmo de vtriſqꝫ hic ⁊ ibi dicit. Itē ſunt arcontra. C. de euic. l. i. ⁊ sͣ. de here. ven. l. emptori. ſed ille ꝙ proficit em̄ptori ius q̄ſitū ꝑ auctorē. h̓ ꝙ non nocet qd̓ amiſit. ⁊ facit. sͣ. de pac. l. ſi

tibi. §. cum pretor.lis. Pro eo qd̓ indebite reſtituit̉ reſpectu quote nō trāſeunt actiōes:ſecus ſi reſpectu rei certe. h. d. bar. t ¶ Actiones. ip̄o iure ſicut cū ante diēvel cōditionē ſit reſtitutio: vt. sͣ. e. l. ſed ſi ante. nec .n. adeſt deiuncti voluntas:al̓s ſecus qꝛ tranſeunt lꝫ ſine effectu: vt. sͣ. e. l. patronus.v ¶ Trāſferri actiōes. qꝛ actiones n̄ ſequūt̉ poſſeſſores ſingulariū reꝝ: vt. sͣ. e. l. i. §. ſi hr̄s.⁊ qꝛ ſi retinuiſſet illaꝫ rem hr̄svel ſūmaꝫ idē eſſet. ⁊ facit. jͣ. e.ꝗ totū. ſed an qd̓ indebite d̓ditrepetit; rn̄. ſi errauit ī facto ſic.ſi in re nō: vt. sͣ. e. l. heres cū etC. ad. l. fal. l. error.Si heres. Qd̓ pēdēte dilatiōe ꝑ hr̄ditariū ẜuū acꝗ̄rit̉ īreſtōne non venit: ſicut nec alijfructus iudicio teſtatoris percepti. h. d. Bar.x ¶ Ante. hoc verum eſt.y ¶ Fatēdū. niſi heres fuerit inmora: vt. sͣ. e. l. ſi ita tn̄. §. i.z ¶ Sui. heredis.a ¶ Inſtitutū. qd̓ p̄ſumo ſi dixit ſeruū ticij ꝗ ē heres: vt. C. d̓iure deli. l. cum aliꝗs. ⁊ de contrahē. ſtip. l. optimam. ⁊ facitsͣ. d̓ vul. ſub. l. ſꝫ ⁊ ſi plures. §.in arrogato. ⁊ sͣ. d̓ vſufruc. l.ſed ſi ꝗd donetur. ⁊ qd̓ ibi no.¶ Reſcripto. Licꝫ fideicō.pecuniaꝫ quaꝫ dꝫ dare tardiusſoluat: ad vſuras nō tenet̉ ꝗanec fructus recuperat. h. d.b ¶ Perdet. nā heres lucraturcū negligentia petētis ꝑcipiat̉:vt. sͣ. e. l. mulier. §. ſi hr̄s. ⁊ adhoc. C. de ac. emp. l. curabit. ē⁊ alia rō quare nō dat vſuras:qꝛ nō eſt fideicōmiſſarius ī mora dandi pecuniam cum nō ſitobligatus: vt. sͣ. ſi quis omiſ.cā. teſta. l. ſi quis ſub cōdi. ⁊ dereg. iur. l. nulla mora. ac.c ¶ Tenuerit fideicommiſſumaliquo caſu. vel reſtituit antedatam pecuniam ignorans d̓bere dari. ⁊ ita videtur plus debito reſtituiſſe. ⁊ ſic indebitosfructus repetit: vt. sͣ. e. l. herescum. h.conditione Cōdinidi poteftadiue honente faciu⁊ trāſitorie heres cogitur parere: inhoneſta difficilis vel perpetua ei remittitur. h. d. Bar.Iſte. §. eſt infraſcatus in tex. ⁊ glo. iō videt̉ difficilis. pͥma facie. h. d. Heres dereſtituēdo grauatus cogit̉ implere ꝯditionē ſub qua fuit inſtitutus ſi erat poteſtatiua ⁊ ꝯſiſtebat in facto. ⁊ illud nō erat turpe nec difficile. altero deficiente nōcogit̉ implere: ⁊ de rigore iuris fideicōmiſſum non debet̉: ſed de equitate pretoria debet̉. ⁊ circa cōditionē ꝓuideat̉ ꝓut hētur in tex. h. d. vſqꝫ ad. §. ſi cum ſuſpecta. Primo loquit̉ qn̄ illa quattuor ꝯcurrebāt vſqꝫ ibi. ſi v̓o turpis. ſcd̓o qn̄alterū deficiebat. Iſta ſecūda ſubdiuidit̉. Primo ponit ꝗd iuris d̓ rigore vſqꝫibi. ſi in dāda. Scd̓o ꝗd iuris de equitate. Iſta ſecūda ſubdiuidit̉ in tres. Prima qn̄ deficiebat ſcd̓ꝫ. qꝛ ꝯſiſtebat in dādo vſqꝫ ibi. ꝙ ſi ꝯditio. Scd̓a qn̄ deflciebat tertiū. qꝛ illud erat factū turpe. qꝛ heredi reſultabat turpitudo. vſqꝫ ibi. ſiv̓o noīs. Tertia qn̄ deficiebat qͣrtuꝫ. qꝛ illud factū nō erat facile: qꝛ nō trāſituꝝſed duraturū. vn̄ lꝫ eſſet honeſtū: tn̄ ſi diſplicebat reputabat̉ difficile. h. d. pau.d ¶ Impedimentū. vt ſi aſcēderis capitoliū ſis heres. diſtingue aūt ꝯditio eſt indando: ⁊ tunc dic vt. jͣ. ꝓxi. §. ſi in dando. aut in faciendo: ⁊ tunc aut poſſibilis⁊ honeſta: vt honeſtum nomē teſtatoris ſibi imponere: ⁊ tunc cogitur implere:vt h̓. ⁊. jͣ. proxi. §. ibi. ſi v̓o nominis ferendi ⁊cͣ. aut difficilis vel turpis. ⁊ tuncobtinet. jͣ. proxi. §. ſi v̓o turpis ⁊c̄. ⁊. jͣ. proxi. §. ibi. nec enim infamis ⁊cͣ.e ¶ Iubēdus. ſic. sͣ. e. ſi cui. §. fi. ⁊ ar. ꝯͣ. sͣ. de cu. bo. dā. l. i. ⁊ an̄ eā īpletā nō pōreſtitutio fieri: vt. sͣ. e. l. ita tn̄. §. a patre. eo ſaluo qd̓ no. sͣ. e. l. apd̓. §. antiſtia.ſ¶ Remitti. vt non impleatur. ſic. jͣ. ti. i. l. v. §. i. ⁊. jͣ. proxi. §. ꝙ ſi conditio. etsͣ. de condi. ⁊ demon. l. obtinuit. Ac.FPlus enim hic vſqꝫ in fi. §. pōt loqui rribus modis. primo vt dicat de cōſone honeſta ⁊ facili. ⁊ ſic non ad proxi. ſed ad prin. §. referatur. q. d. bene eſtiubendus parere conditioni. plus enim ⁊c̄. alij dicunt loqui de difficili non turpi. vt vbi ē difficilis remittatur quo ad cōmodum heredis non quo ad ꝯmodūfideicō. hoc modo bene dico non cogi impleri difficilem ſubſtitutionem: nec re-