Liber

rē hr̄dem inſtituit: eūqꝫ rogauit reſtitue̓ hr̄ditatē filie ſue .i. teſtatoris.cū nollet adire vt ſuſpectā: coactꝰiuſſu pretoris adijt ⁊ reſtituit. Cuꝫemptorē pignoris nō inueniret: d̓ſiderabat remittiº ſibi iure dominij vt poſſideret. Reſpondi aditōne quidē hr̄ditatis confuſa obligatioᵇ eſt. videamus aūt ne ⁊ pignusliberatū ſit ſublata naturaliᵉ obligatione: ſiue poſſidet creditor: idēqꝫheres rē. ſiue non poſſidet: videamus de effectu rei. ⁊ ſi poſſidetᵍ nulla actione a fideicōmiſſario ꝯueniri pōt. Neqꝫ pignoraticiaᵉ. qm̄ hereditaria eſt actio: ſꝫ fideicōmiſſuꝫquaſi minꝰᶠ reſtituerit recte petet̉ˢ.qd̓ eueniretʰ ſi nullū pignus īterceſſiſſetˡ. Poſſidet enī illā rē qͣſi creditor. ¶ Sꝫ ⁊ſi fideicōmiſſariusrē retineat: ⁊ hic ẜuianaᵏ actōe tenebit̉. veꝝ eſt eniꝫ non eē ſolutā pecuniāˡ: quēad modū dicimꝰ cū amiſſa eſt actioᵐ ꝑꝑ exceptionēⁿ. Igiturnō tm̄ retētio: ſꝫ etiā petitio pignoris noīe cōpetit ⁊ ſolutūº non repetet̉ᵖ. Remanet ergo ꝓpter pignꝰnaturalisq obligatio. ¶ Re aūt ītegra non putareꝫ ꝯpellēdam adireniſi priꝰ de īdennitate eēt ei cautuꝫ:vel ſoluta pecunia eſſetᶠ. Nāᶠ ⁊ cuꝫd̓ lucro heres ſcriptus adſitᵗ ꝙ forte legatum accepitꝰ. ſi heres nō extitiſſet reſponſum eſt non eſſe cogendum heredem adire niſi legato preſtito. Ubi quideꝫ potuit diciʳnon cogendumʸ eſſe heredem adire quodammodo contra voluntatemᶻ defuncti: qui legando coherediª ſi non adijſſet in ipſius voluntate poſuit aditionemᵇ. Sed cum te

ſtator alterutrūᵉ dederit: nos vtrūqꝫª pͥſtamꝰ. ¶ Ea que dotē dabatpacta erat cum marito vt mortuaſe ī matrimonio: dotꝭ pars matrieius redderet̉. nec eo noīe ſtipulatio a matre interpoſita eſt. moriēsdeinde ⁊ matrē ⁊ maritū ſuū heredē fecerat: ⁊ a matre petierat vt hr̄ditatē ticio reſtituē̓t: iudex aditꝰ d̓hr̄ditate diuidendaᵇ ꝑteꝫ dotis qͣſiex vtili pacto pro ꝑteᵉ matri adiudicaueratᵇ. Querebatur an ⁊ ea portio ex cā fideicōmiſſi preſtanda ſit:quā non eſſe reſtituendaꝫ puto: qꝛnō qͣſi heres ſed quaſi mater ex pacto accepit. nec occaſione hr̄ditatisᵉ: ſꝫ erroreᶠ ex pacto eaꝫ habuit.¶Dem.Atronus ex d̓bitaᵍ portōe heres īſtitutꝰ: ſextā ꝑtēᵖ reſtitue̓rogatus reſtituit. non tranſeunt extrebelliano actiōesⁱ: qm̄ nō fuit debitū qd̓ reſtituit. ⁊ iō ſi ꝑ errorēᵏ fec̄etiam repetetur.IDem.Aulus reſpondit his verbisSemproniˡ heredeꝫ te nō ſcripſi: feſtinās ꝑꝑ īfirmitateꝫ. iōqꝫ eiꝰdari volo tantū quātum ꝓ vnciahr̄ditatis competeret videri ꝗdeꝫmagis quantitatem qͣꝫ portionemhr̄ditatis relictam. ſꝫ ſic accipiēdūvt videatur etiam de vncia reſtituendaⁿ ſenſiſſeº.gCeriola.Filia mater petijtʰ vt ſi libisſuꝑſtitibus moreretur: partem eius: qd̓ ad eam ex bonis patris ꝑueniſſetq. ꝙ ſi ſine liberis vniuerſuꝫ fratri reſtitueret. Queriturdefuncta ea in matrimonio ſuperſtite filia: an hr̄s eius cuꝫ ꝑte here

nō tollat̉ naturalis obligatio. ⁊ nō cogit̉ creditō hr̄ditatē adire re integra niſi ſibi ſoluat̉ debitū vel d̓ indēnitate ꝓmittat̉. h. d. vſqꝫ adjͣ. Et diuidit̉ ī ꝗnqꝫ ꝑtes. in prima ponit̉ thema ex quo reſultat qd. ſoredē ꝙ īmoōis pignopignus nō ſit extīctū ꝓbando ꝑ locū ab effectu: qm̄hypothecaris aduerſus fideicōmiſſariū qn̄ ipſe heres poſſiria ſi nō poſſidet. In qͣrta dic̄vnū per qd̓ rn̄det̉ ad oppoſitōnes factas in cōtrariū. In ꝗnta cōſulit heredi eo cāu quo nōadhuc adierit: vt ſit exͣ oēꝫ dubitationē. Scd̓a ibi. rn̄di. Tertia ibi. ⁊ ſi poſſidꝫ. Quarta ibiremanet. Quinta ibi. re auteꝫintegra. Alex.a ¶ Remitti. al̓s permitti. al̓sremitti .i. concedi.b ¶ Obligatio. ciuilis quaſi ſolutione: vt. sͣ. de lib. leg. l. ſi idqd̓. d̓ naturali an̄ tollatur: dicvt ſtatim dices. ac.c ¶ Naturali .i. ciuili. qd̓ vr̄. jͣ.de re. iur̄. l. cū principalis.d ¶ Et ſi poſſidet .ſ. creditor.e ¶ Neqꝫ pignoraticia. hac falſa rōne q̄ ſequit̉. ſi aūt diceresꝙ eēt recta rō nō poſſet loꝗ inꝑſonali puta ex mutuo ꝗa illaeſt extincta. nec d̓ pignoraticiaqꝛ non eſſet rō ꝙ iō non competit fideicom. īmo ēt rō econtra .ſ. ꝙ cōpetat: vt. sͣ. e. l. ita.tn̄. §. actiones. ac.ſ ¶ Quaſi minus. ideo ꝙ noneſt ſoluta pecunia.Petet̉. actione ex teſtō.b ¶ Qd̓ euenirꝫ .ſ. ꝙ poſſꝫ agere actione ex teſtō.i ¶ Interceſſiſſet. hic autē interceſſit ⁊ adhuc durat: ⁊ hoc ſb̓ijcit poſſidet. ⁊cͣ.k ¶ Seruiana .i. hypothecariavt inſti. d̓ act. §. itē ẜuiana.l ¶ Nō eē ſolutā pecuniaꝫ. ⁊ iōvr̄ adhuc pignꝰ durare: vt. sͣ.de pi. l. grege. §. ēt. ⁊. §. ſe. h.m ¶ Actio. perſonalis ⁊ principalis.n ¶ Exceptionē .ſ. tꝑis: vt. C. d̓lui. pig. l. ij. ſic ⁊ jͣ. d̓ excep. reiiudi. l. pe. §. latinus. ſed ar. cōtra. jͣ. de reg. iur̄. l. cū principalis. ſed ibi plerunqꝫ: qꝛ ꝑꝑ hūccaſuꝫ. Item arg. ꝯͣ. C. d̓ vſur.l. eos. ſed ibi de alio acceſſorio⁊ odioſo vt vſurarum dicit.o ¶ Et ſolutum. a fideicom. ipſi heredi. ac.¶ Non repetet̉. vt indebitū.q ¶ Naturalis. ꝗdā dicūt pͥncipalis ⁊ perſonalis cui naturali fideiuſſor accedit: vt. sͣ. d̓ pig. l. res hypothece. al̓s ſi vtraqꝫ..ſ. ciuilis ⁊ naturalis extincta eēt nō poſſet pignꝰ manere: vt. jͣ. d̓ re. iur̄. l. cū pͥncipalis. ⁊ ẜꝫ hoc remanet naturalis ꝑꝑ pignꝰ .ſ. vt hēat pignꝰ cui adhereat. ſedhis ob. sͣ. e. ibi. vbi dicit naturali ob. ſb̓lata. ⁊ qd̓ dicit. sͣ. d̓ li. le. l. ſi id qd̓. vbitalis ꝯfeſſio habet̉ loco ſolutiōis. Alij dicūt ciuilē ⁊ naͣlē ip̄o iure tolli .ſ. ꝑſonalē. ſꝫ pignus remanet natural̓r obligatū. ⁊ eſt ſpāle. ⁊ hoc ex illo v̓bo plerunqꝫ.qd̓ ē in dicta regula iuris. cū pͥncipalis. hꝫ .n. hypo. ſuas ꝯͣnes ⁊cͣ. vt. sͣ. depig. l. grege. §. ēt. ⁊. §. ſe. cū enī ex pacto orit̉ obligatio pignoris: vt. sͣ. d̓ pac. l.ſi tibi. §. de pignore. ⁊ in pacto v̓titur ius naturale: vt. sͣ. d̓ pac. l. ſi vnus. §. pactus. gͦ eſt ibi naturalis obligatio que hic durat. Tertij dicūt ꝙ perſonalis ⁊ pgnoraticia tollunt̉ ipſo iure: ſed hypothecaria reſuſcitat̉ vtilis. nec creditor ī dānō moret̉: vt ⁊ al̓s. sͣ. ſi ex noxa. cā aga. l. ij. in fi. ſed quācunqꝫ teneas inuenisfieri contra iuris rigorē. ac.r ¶ At ſoluta pecunia eſſet. ſic. sͣ. eo.l. apud. in prin. ⁊. l. ita tn̄. §. ſi preceptis. ⁊. jͣ. l. facta. §. ſi in danda.s ¶ Nam. is nō cogit̉ adire vbi timet dānum niſi ꝓuideat̉ ſuo dāno. nam ⁊ inlucro eſt idem vt nō cogat̉ adire niſi ꝓuideat̉ ei ne lucrum perdat.t ¶ Adſit. al̓s agit. al̓s contendit. ⁊ al̓s abſit .i. abſentat ſe ne cogat̉ adire vt nōperdat lucrum.v ¶ Accepit .i. eſt ei relictum.x ¶ Potuit dici. cā diſputandi: ſed male vt in fi. dicit.y ¶ Non cogendum. ſi legatum ei auferat̉.z ¶ Contra voluntatē. tacitam ſed quid ſi expreſſe dixit ſi voles heres eſto. Rn̄.adhuc cogit̉ qꝛ fruſtra dicuntur hec verba in extraneo: lꝫ in neceſſatio conditionem faciant: vt. sͣ. de condi. inſti. l. verba.a ¶ Coheredi. ſub hac conditione ⁊c̄. h ¶ Aditionem .ſ. tacite.

c ¶ Alterutrum dederit .ſ. tacite .ſ. vt vel adiret ⁊ reſtituerer vel abſtinere⁊ legatum acciperet.a ¶ Utrunqꝫ .ſ. vt adeat ⁊ reſtituat. Item ⁊ legatum hēat. ⁊ ſic no. ꝙ impune ſit contra voluntatem defuncti. ſic. C. de his quibus vt indig. l. nōoportet. ⁊ de inſti. ⁊ ſub. l. reprehendenda.Ea que. Aſcendētibus ex linea mr̄na nonquerit̉ actio ꝑ deſcēdentes. Et qd̓ hr̄s hꝫ ex erronea ſnīa non venit inreſtitutionē fideicōmiſſi: ſed ſoluꝫ illud qd̓ ꝗshꝫ ex diſpōne teſtatorisiure hereditario. hoc. d.Alex. de imo.b ¶ Diuidenda. iudiciofami. her. inter matrē ⁊maritū qd̓ fieri pōt anteꝙͣ mater reſtituat.c ¶ Pro ꝑte. coheredis:que iſti ē adiudicata. nāde ſua parte conſtat ꝙvenit in reſtitutionem fideicōmiſſi ꝗa illā capitiure hereditario.d ¶ Adiudicauerat. etmale. quia ex pacto filiematri actio nō dat̉ vtilis ul̓ directa vt h̓. ⁊ sͣ. d̓pac. do. l. īter. §. filia. ſicut nec cuilibet alij ꝑ alterū niſi in caſibꝰ: vt inſti. d̓ inuti. ſtipu. §. ſiꝗsalij. ſꝫ ar. ꝯͣ. sͣ. ſolu. ma.l. gaius in fi. vbi neptisagit ex pacto aui mr̄ni:ſed ibi fauor mr̄monij ⁊dotis qui non eſt h̓. Itē⁊ ſine pacto erat habitura neptis actionē h̓ mater non. ac.e ¶ Hr̄ditatis. not. d̓ tā5:. vt ⁊ sͣ. de adop. l. ſipater. §. qui duos. ac.f ¶ Errore. errauit gͦ iudex cū pactū non valuivt dixi. ⁊ ſic ex ſua aſtucia hꝫ mater. ſic. sͣ. d̓ here. ven. l. venditor ex. etsͣ. ad. l. fal. l. iij. Sꝫ nūquid coheres vt indebitum a matre repetit; rn̄.non propter auctoritatērei iudi. vt. sͣ. man. l. ſifideiuſſor. §. ī oībus. niſi aliquid falſo ſcientermater allegauit: vt. sͣ.de iudi. l. ſi pretor. §. marcellus. ac.Atronus. Reſtitutione facta fideicōmiſſi inualidi actiones nō trāſeunt ex trebel. h. d. Bar. ⁊ Alex.g ¶ Ex debita. olim dimidia. hodie tertia: vt. sͣ. eo. ita tn̄. §. ſi pr̄onus.h ¶ Sextam partem .ſ. ſue partis vel inſtitutionis.i ¶ Actiones .ſ. cū effectu. ve tn̄ trāſeunt. ſed cōdicunt̉ vt ſubijcit. ⁊ ẜꝫ hocnō eſt dubiū .ſ. cū effectu. v̓e tn̄ eſt debitū ex volūtate defuncti. Alij dicuiipſo iure nō trāſire nec vllo mō debitū per. l. jͣ. e. l. facta. §. ſiꝗs maiore.ſed ibi nō fuit ex voluntate defuncti de maiori parte.k ¶ Per errorē .ſ. facti. ſecus ſi iuris: vt. C. ad. l. fal. error. ⁊ facit. sͣ. e. l.heres cum. ⁊ sͣ. de condi. inde. l. ſi quis cum a fideicōmiſſario. ac.Aulus reſpondit. Siue quota ſit in fideicōmiſſo ſiue in ſolutione locus ē treb. h. d. bar.l ¶ Semproni. vocatiui caſus.m ¶ Ei .ſ. ſempronio. ⁊ ſic mutat perſonas. ⁊ dic dari volo a meo heredeputa ticio.n ¶ Reſtituenda .ſ. ſempronio.o ¶ Senſiſſe .i. de quantitate quā vncia continet vt non contradicat ſibiipſi. ⁊ ſic nō hꝫ locum trebel. vt. sͣ. e. l. cogi. §. ⁊ generaliter. ẜm azo. Alijdicunt habere hic locuꝫ trebel. ⁊ exponunt magis quātitateꝫ .i. vnciaꝫ perfideicom. ꝙͣ portionem hereditatis .ſ. iure inſtitutionis. ⁊ hoc eſt ꝙ ſubijcit. ſed hoc eſt ⁊cͣ. ⁊ pro hoc ꝙ per obliquum ſit relictum. facit. sͣ. dari volo ⁊c̄. Alij dicunt ꝙ finis ſed ſic ⁊cͣ. corrigit ꝙ dixit videri magis ⁊cͣ. ⁊ ſichabeat locum trebel. ⁊cͣ.Filia Dos data ſiue promiſſa per patrem filie in fideicommiſſuꝫInon cadit. h. d. Gar.tueret fratri.