Liber

gra retine̓ debe̓ª: ſꝫ ī partē qͣrtā īputari oporte̓ duodecimaᵇ ꝑtē p̄dioꝝ¶ Sꝫ ſi nō eēt adiectū vt pars qͣrta d̓duceret̉: totū trientēᵉ p̄dioꝝ legi falcidieᵇ īputari oporte: qm̄ ꝯtraſententiamᵉ matriſfamilias lex falcidia induce̓turˣ.I Dē.Ui fūdū ſoluꝫ ī bonis cētū reīquebat: ſi hr̄dē ſuū damnauerit vt eū. l. ticio vende̓t: nō ē eſtimādū ampliꝰ qͣꝫ. l. legaſſe: iōqꝫ lexfal. locū n̄ hꝫᵍ. ¶ Itē ſi is ꝗ duoſ fūdos ī bōis cētūᵇ hēret: ſi me ⁊ ticiuꝫhr̄des īſtituiſſꝫ: ⁊ dānaſſꝫ me vt ticio fūduꝫ cornelianū. l. vēderē: ⁊ ꝯͣticiuꝫ dānaſſꝫ vt funduꝫ mihi ſeianuꝫ. l. vēderet: n̄ aīaduerto quēadmodū lex falcidia habe̓ locuꝫ poſſit cū vterqꝫ hr̄dū vniꝰᵏ fundi ꝑteꝫdimidiā hr̄ditario iure habiturꝰ ſitī qͣ ꝑs dimidia hr̄ditatisⁱ ē. Nā certe ꝗ dānatꝰ ē fundū cornelianū vēde̓: ſeiani fundiⁿ ꝑtē hr̄ditarioⁿ iurehꝫ. Itē ꝗ dānatus ē ſeianū funduꝫvēde̓ ꝑtē corneliani fundi hr̄ditario iure retinetº ¶ Si ꝗsᵖ hr̄dē īſtituerit euꝫ cui rogatꝰ fuerat pꝰ mortē ſuā. c reſtitue̓: in rōe legis fal. cētum d̓duce̓ dꝫ qꝛ ſi aliꝰ ꝗlibꝫ hr̄s extitiſſet hec. c. ī ere alieno ponerēt̉.¶ Si tu ex ꝑte qͣrtaticius ex ꝑte qͣrta heredes ſcripti fueritisq: deīdetu ex parte dimidiaʸ hr̄s īſtitutꝰ fueris ſub conditione ⁊ legata. Itē ſilibertates date fuerītᶠ. pendēteᵉ cōditōe libertateſ competēt legataqꝫtota p̄ſtabunt̉: qꝛ ſiue conditio extiterit te hr̄de exiſtente vtraqꝫ valēt:ſiue conditio defecerit tu ⁊ ticiꝰ hides eritisᵇ. ¶ De lege falci. ſi hocq̄ris an exiſtente conditōe miſcet̉ qͣdrās tuꝰ ⁊ ſemīs: atqꝫ ita ꝓ dodrāte rō ponēda ē cū his ꝗbus pure ate hr̄dę legatū eſt: rn̄debimus miſceri duas ꝑtes. ¶ Qui filiuꝫ ſuūimpuberē ⁊ ticiū eꝗs ꝑtibus hr̄desinſtituerat: a filio totum ſemiſſeꝫ le

gaueratᵗ. a ticio nihil ⁊ ticiū filio ſb̓ſtitueratʸ. Queſitū ē cū ticiꝰ ex īſtitutione adijſſꝫ: ⁊ īpube̓ filio mortuoexſubſtitutiōeª hr̄s extitiſſꝫ: qͣꝫtuꝫ legatoꝝ noīe p̄ſtare debe̓t? Et placuit ſolida legata eū p̄ſtare dehe̓. Nāꝯfuſi duo ſemiſſes efficerēt: vt circa legē falcidiā totiꝰ aſſisᵇ rō hēret̉⁊ ſolidaᵉ legata p̄ſtarent̉: ſꝫ hoc itaverū ē ſi filiꝰ anteqͣꝫ patriᵈ hr̄s extitiſſet deceſiſſet. ¶ Si vo priꝰ hr̄s pr̄ifueritᵉ nō āpliora legata dꝫ ſubſtitutus qͣꝫ ꝗbꝰᶠ pupillus obligatus fuerat: qꝛ nō ſuo noīe obligat̉: ſꝫ defūcti pupilli: ꝗ nihil ampliꝰ qͣꝫ ſemiſſis dodrātē p̄ſtare neceſſe habuit.¶ Ꝙ ſi extranei hr̄dis ſemis totuſlegatꝰ fueritᵍ: iſqꝫ pupillo a quo nihil legatū erat ex ſubſtitutiōeᵖ hr̄sextiterit: poterit dici augeri legata:⁊ ꝑinde agēdū ac ſi cuilibetⁱ coheredi ſubſtitutꝰ fuiſſꝫ: eoqꝫ omittēte hr̄ditatē ex aſſe hr̄s extitiſſꝫ: qꝛ ſemꝑſb̓ſtitutꝰ rōnē legis fal. ex quātitatebonoꝝ q̄ pr̄ reliq̄ritᵏ d̓ducet. ¶ Eadē pene dicēda ſūt: ⁊ ſi pr̄ duos impuberes hr̄des īſtituerit. ⁊ eoſdē inuicē ſubſtituerit. deīde iure ſubſtitutionis ad alteꝝ hr̄ditas reciderit. ⁊legis falcidie ratio habenda ſitˡ.¶ Qui filios duos īpubēs hēbatalterū hr̄dē inſtituit. alterū exhr̄dauit. deinde exheredatū inſtituto ſb̓ſtituit. ac poſtea exheredato meuiū⁊ ab eoᵐ legauit. ⁊ exheredatus imuberi fratri extititⁿ heres. deindeimpubeſº deceſſit. cum iudicio pr̄isfacultates pr̄ne per cām hereditariam ex ſb̓ſtitutiōe ad eūᵖ ꝑueniāt. poteſt dici legata ab eoq relicta preſtanda eſſe habita rōne legis fal. in hisboniſ. q̄ pr̄ mortisᶠ tēpore reliq̄rit.Nec huic contrarium eſt. vt qd̓cūqꝫ pater legatum dederitᶠ exheredato. nihilomagisᵗ ſubſtitutuslegatis obligabitur. qꝛ eo caſu nonhereditatis paterne portio. ſed le-

batur quin quartā partem prelegatorum retinere poſſit. ſed querit vtrum ītegrapoſſit retinere prelegata. azo.a ¶ Debere. hoc ideo qꝛ in rogando habuit mentionē hereditatis: ſecus auteꝫ ſidixiſſet portionē tuā non habita mentione hereditatis. quia etiam tunc prelegata reſtituerentur: ut. jͣ. ad trebel. l. marcellus. §. quidam. ſi modo prelegauit an̄⁊ poſtea rogauit: que dic vt. C.de fideicom. l. cum virum. ſedop. etiam ſi habuit mentionemhereditatis: vt in noſtro caſu n̄retinet totam: ſꝫ hereditaria cadit in fideicommiſſum vt. jͣ. adtrebel. l. in fideicommiſſaria..§. fina. que eſt contra. So. ſatis capit in fideicom. ſi computat in quartam qd̓ facit in totuꝫquando contra voluntatem teſtatoris retinet quartam vt hicſubijcit. ac.b ¶ Duodecimā .i. quariā eiuspartis in qua inſtitutus ē ut diximus in caſu. C. fami. her. l. filium. ac.¶ Trientem .i. quattuor vnias quas habet iure hereditario: vt. jͣ. e. l. ī quarta i. reſpō.d ¶ Falcidie .i. qͣrta trebel. d̓ eaaccur.enī hic loquit̉. ẜm Ioan.e ¶ Contra ſententiam: que eſteo ipſo ꝙ nihil dicit inde teſtatrix. vt. C. e. l. i. ac.ſ ¶ Induceretur .i. quarta retinetur. ac.li fundum. Qd̓ precij noīe capit̉ nō videtur legatū: ſed iure hereditario capi.b. d. iſtud principiū. bar.g ¶ Locū nō habet. īmo totusvadetur in legato: ⁊ ſic fal. locihabet vt. jͣ. e. l. in quarta in fin.legis que eſt contra. So. ſubtiliter inter emptionē ⁊ condictioneꝫ diſtingue: vt in venditionedicas non fundum venditumeſſe relictū: ideoqꝫ nec fundꝰ venit in computationem: ſed id ſolum qd̓ minus iuſto vēdiderit:at in ſecundo caſu totuꝫ funduꝫvendicat alias computat. quiatotus legatus eſt. nec eius qd̓ ꝓconditione datur fit computatio: quia non accipitur iure hereditario vel ei a quo accipit cōputat: ſed non alij: vt. sͣ. e. l. neſennius: uel oībus computatcum iccirco hoc teſtator her̄di pͥſtari voluit ut oībꝰ ſolida legata preſtaret: vt. sͣ. e. l. ꝙ autemIo. ⁊ ẜm hoc concordat. sͣ. e. l.in ratione. §. vendere ⁊. §. tā ⁊ ſi⁊. l. ſi fūdus legatus. ⁊. l. ſi di¶ Item ſi is. centū .ſ. ſingunum.i ¶ Quinquaginta. tāiū valebat in ea hereditaria ſua: ergo dimidia iure heres tanti precij. ac.ditario remanet ſibi in eodem fundo. vt. jͣ. dicet: ac.¶ Unius. non aperit cuius: ſed ſtatim dicet.l ¶ Pereditatis .ſ. ꝑtis ſue. vel ita in qua ꝑs dimidia hereditatis ē .i. qͣrta. ac.m ¶ Seiani fundi. quem emit. n ¶ Pereditario. al̓s eſt hr̄ditario: ⁊ al̓s ēhereditariam. ſubaudi ⁊ aliā partē iur̄ emptionis.o ¶ Retinet. ⁊ aliam iure emptionis conſequitur. ac.p ¶ Si quis. facit. C. e. l. in imponēda in prin. ⁊. l. irritum. ac.Si tu Conditio cuius euētꝰ uel defectus legata ⁊ libertates non vitiat: eoꝝpetitionē n̄ differt. Itē oēs ꝑtes vniꝰ. l. fal. rōe ꝯtribuent̉. h. d. ẜm̄ dy. bar.Fueritis .ſ. pure. ac. r ¶ Ex ꝑte dimidia. q̄ ſuꝑerat. ⁊ ſic in dodrante.r ¶ Date fuerit .ſ. ſimpliciter nō exprimēdo a puris īſtitutiōibus vl̓ cōditiōali.nec quātū a quolibet herede. s ¶ Pēdēte .ſ. cōditione ſecūde īſtitutionis.Preſtabuntur. de libertatibus planū eſt: ſed de legatis q̄ro quantum cuilibet̉ ſoluet; rn̄. aut ſpecies hereditaria eſt relicta: ⁊ tunc agent rei vendicatione adtotā contra vtrunqꝫ cum ambo heredes teneantur adijciendo vt quilibet ſoluatquantum ei competat ſoluere: ⁊ ſic ad incertam partem contra quēlibet: vt. sͣ. d̓rei ven. l. que de tota. §. i. ⁊ idē ſi agatur actione ꝑſonali ex teſtō ad dictam ſpeciē

ſi autem eſt quantitas: tunc ꝗlibet in eo ꝙ eſt pure inſtitutus conueniturnec eo plus tenetur aliquis: quia conditione exiſtente uel deficiente poſſirecuperare ab alio: vt. jͣ. de reg. iur. l. nemo. iō plus dico īſtitutū ſub ꝯditione poſſe cōueniri in medietatē reſidui cū ēt deficiēte ꝯditiōe medietateꝫreſidui ē habiturꝰ. ac. u ¶ Gritis. ꝓ virili portiōe medietate conditionali vtriqꝫ accedēte. ⁊ſic ſil̓r vtraqꝫ valet ac.x ¶ Duas partes. ut ſicꝯdrans videat̉ tibi relictus. ⁊ facit. sͣ. de acqui.here. l. ſi tu. ⁊ sͣ. e. l. ī rōne. §. pe. in fi.¶ Qui filium. Si cohr̄s ꝑtē coher̄dis hēat exſubſtitutionē vulgari expreſſa vel tacita: locus ēcontributioni portionūindiſtīcte. ſed ſi ex pupillari tūc diſtinguitur. autportio grauata accreſcitnon grauate: ⁊ tunc noneſt locus contributioni.ſecus ſi econtra. h. d. vſqꝫ ad. §. ꝗ filios. ale.x ¶ Legauerat .i. per leata exinaniuerat. ac.y ¶ Subſtituerat. vulgariter ⁊ pupillariter.Mortuo. anteꝙͣ eēts: lit. jͣ. ſubijcit.a ¶ Ex ſubſtitutione .ſ.vulgari: ut. jͣ. patet. ac.b ¶ Totius aſſis. fuit enher̄s ſoli teſtatori: ⁊ ideoſolida preſtat legata: etiāſi nō habeat niſi tres vicias de tota hereditate.accur.c ¶ Solida. non poteſtenim deducere falc. eiusnomine qui nunꝙͣ fuitheres. ⁊ facit. jͣ. e. §. fina.Sed contra. sͣ. eo. l. ꝙ ſialterutro in fin. nam hicſit contributio ibi non ſꝫilla ẜm iſtam diſtingutur. Qd̓ ſt fuit pupillipars defecta diſtīguituran veniat ſubſtitutus exvulgari: ⁊ ſit cōtributiean ex pupillari: ⁊ tunc n̄vt. jͣ. ꝓxi. §. ſi v̓o.d ¶ Anteꝙͣ patri. ⁊ itapatet ꝙ ſui heres ex vulgari ſubſtitutione. ac.e ¶ Heres fuerit. ⁊ d̓ceſſit in pupillari etate: ⁊ ſicſucceſſit pupillo ex ſubſtitutione pupillari ſubſtitutus. ac.f ¶ Quibus .ſ. legatis.g ¶ Fuerit. a teſtatore.h ¶ Subſtitutōe. vulgari ul̓ pupillari. azo.i ¶ Cuilibet. ēt maiori. k ¶ Reliq̄rit. al̓s eſt reliq̄rit ponere dꝫ. ⁊tūc ſequit̉ verſus eadē dicenda ſunt ⁊cͣ. al̓s eſt reliq̄rit deducet. pene eadeꝫdi. ⁊cͣ. ⁊ erit ver. pene ⁊cͣ. ⁊ eſt philoſophicū tēperamētū: vt al̓s forſan. s.de ar. l. ſi duo.l ¶ Habēda ſit. diſtīguit̉ .n. vtꝝ pars d̓fecta fuerit grauata an pars q̄ nō fuerit defecta. ⁊ idem diſtinguit̉ in iureaccreſcendi: vt. sͣ. e. l. qd̓ ſi alterutro aꝫ. ⁊ facit. sͣ. eod. l. in rōne. ſed dic utplene no. in. d. l. qd̓ ſi alterutro.¶ Qui filios. Si exheredatus ſuccedit fratri ex ſubſtitutione ⁊ ſic ex uoluntate expreſſa: valent legata ab exheredati ſubſtituto: ſꝫ ſi ſuccedit ex p̄tate legis non valent. h. d. Et diuidit̉ in tres ꝑtes. Primo ponit vna qd̓nē: ⁊ eius determinationē. vſqꝫ ibi. nec huic cōtrariū. Ibi reſpondet̉ vniobiectioni que poſſet fieri ī cōtrarium. vſqꝫ ibi. dicet aliquis. Ibi formatvnā aliā qōnē ⁊ eius rn̄ſionē ⁊ rn̄ſionis rōnē vſqꝫ ad fi. bar.m ¶ Et ab eo. meuio. ac. n ¶ Extitit. ex ſubſtitutiōe pupillari. ac.o ¶ Impubes. exheredatus. ac.p ¶ Ad eum .ſ. meuium.q. ¶ Ab eo .ſ. meuio. r ¶ Mortis. ſic. sͣ. e. l. in duplicibus. ac.g ¶ Dederit. ei ⁊ ſubſtituit in legato: ⁊ alijs.llomagi.non n̄