Liber

familia necaret̉. ¶ Qd̓ vulgoª dicitur ī tabulis patris ⁊ filij vnā falcidiā ſeruari. quā ptāteꝫ habeat vidēdum eſt. qͣꝫuisᵇ .n. ſubſtitutꝰᶜ q̄ apupilloᵍ relicta ſunt cuꝫ filiꝰ hēs extiterit ut es alienūᵉ quodlibet debeatʳ: tn̄ ꝓpter ea que data ſūt tabuliſſecūdis: cōtributiōiᵍ locꝰ eſt: ſꝫ qd̓pōt euenire: ne ſubſtitutus quicqͣꝫretineat vel ut lōge plus habeat qͣrta paterne hereditatis. Quid ergo ſi n̄ ſufficiat pupilli hereditasªlegatis cū patris ſufficiet. De ſuoqͣdrante nimirūˡ dabit ſubſtitutusq̄ pater legauit d̓ ſuo. nec ad rē pertinet qd̓ ex nullo teſtō preſtat̉ vltravires patrimonij: cū ī hac ꝑte iuriſlegata que tabulis ſecundis relinquuntur: quaſi in primis ſub cōditioneᵐ relicta intelliguntur. ¶ Sifilio ſuo duos ſubſtitueritⁿ ⁊ alteriusº portōeꝫ onerauerit: tractari ſolꝫ an ex ꝑſona ſua fal. poſſit īduceỉſubſtitutꝰʰ quāq pupillꝰ n̄ hēretʳ: uelvnusᶠ pupillis ſubſtitutus. Et fa-

cile quis dixerit conſequenter prioribꝰ q̄ de patrimonijᵗ rōe dicta ſūt.nō eē falcidie locuꝫ. ⁊ vltra viresportionis conueniendum alteruꝫſubſtitutum. Sed verior eſt diuerſa ſententia perinde huicᵉ quartaꝫrelinquendam exiſtimātium. atqꝫſi ita patris hēs extitiſſetʸ. ut enimopusᶻ patris ⁊ contributio legatorum vim capiunt ⁊ formam ⁊ originem: ita plures ſubſtituti ſubductaª perſona pupilli reuocandi ſūtad intellectuꝫ ſubſtitutiōisᵇ. Quidtamen dicemus de altero ſubſtituto qui nō eſt oneratusᵉ: ſi forte nondum legata pupillusᵇ a ſe relictaᵉſoluerit: ⁊ aliquid vltra dodrantem ſitᶠ: in omnibusᵍ ⁊ ipſum falcidiam habiturum. At quinᵖ quartam habeat neqꝫ idemⁱ patitur inſtituti cōparatio. Rurſus ſi negemusᵏ aliquid aperte qͣꝫ qd̓ vulgoprobatum eſt reſpondetur. Itaqꝫ varietas exiſtetˡ vt is quideꝫ ꝗproprio nomine oneratus eſt. ve-

¶ Quod uulgo. In teſtō patris ⁊ filij vna falcidia locum hꝫ ⁊ legatorum etbonorum ſit contributio.da falcidia tꝑs mortis patris inſpicitur. ⁊bonorum augmenpoſt contingens nō prodeſt nec nocet legatarijs. h. d. Et diuidit̉artes ẜm Dy. Primo ponitur vulgarisus ponit̉ effectus r̄regula vſqꝫ ibi. ꝙͣuis. ibi prile vſqꝫ ibi ẜm qd̓. ibi ponitur ſecūdus effectus regule ⁊ eiꝰexēplū vſqꝫ ibi. nec ad rē. ibi rn̄det̉ tacite obiectioni vſqꝫ ad. §.ſi filio. Bart.a ¶ Qd̓ vulgo. pr̄ filium īpuberem inſtituit ⁊ ei pupillariterſubſtituit ⁊ tam ab īſtituto ꝙͣ aſubſtituto legata vltra dodrantem reliquit. nunc decedēte pupillo vult ſubſtitutus ex ꝑſonapupilli vnum qͣdrātem ex totoaſſe detrahere. Item ex reſiduododrante ex perſona ſua vultfalcidiam. ⁊ pro eo facit qꝛ dueſunt hr̄ditates. at legatarij vnādetrahi tm̄ poſſe fatēt̉: qꝛ vnuꝫeſt teſtm̄ ꝑꝑ vnum teſtatorē. itēꝑꝑ vnam ſolēnitatem. .vij. enīnon. xiiij. teſtes ſunt neceſſarijut. sͣ. de vul. ſub. l. pr̄is et filij⁊ pro vtriſqꝫ inſti. de pup. ſub..§. igitur. ul̓ ēt pone ꝙ ab inſtituto ſemiſſem a ſubſtituto alium ſemiſſem legauit. ⁊ dubitabatur ut. sͣ. an due falcidie detrahantur: quā dubitationemſoluit vulgaris r̄gula ſi ꝙ ī ta.patris ⁊cͣ. cuius pͥma ptās heceſt: ut ſicut in vno teſtō fit oīuꝫlegatorum cōtributio ul̓ cumulatio. ut ſic pateat excedant dodrantem uel no. ita ⁊ h̓ duplicilatio vel cōtributio vt ſi pateat excedere aſſeꝫ fiat detractio. al̓s ſi remanet quartateſtō ſit oīum legatorum cumupars hereditatis vel forte longe plus ſolutis oībus legatis tūc nō detrahitur: ſedut es alienū ſoluātur a pupillo relicta. ⁊ hoc dicit ẜm qd̓ .i. ex quo ſit cōtributio.Eſt ⁊ alia ptās regule vt in hoc duplici teſtō ꝯſideret̉ vnicum tempus an habeat locū fal. ⁊ inquātum .ſ. tempus mortis patris: vt ſi tūc conſideratis legatis ⁊bonis nō hꝫ locū fal. lꝫ poſtea viuente pupillo minuat̉ vt quarta non remaneatnō tn̄ detrahit ſubſtitutus. ſed de ſuo quadrāte .i. de eo qd̓ tꝑe mortis videbaturhabiturus ſoluet legatarijs. nec obſtat ꝙ ſoluat vltra vires .i. vltra dodrāteꝫ: qhoc duplex teſtm̄ habet̉ loco vnius .ſ. primi vnde ſicut poſterior diminutio benorū tūc nō noceret legatarijs: vt. jͣ. e. l. in ꝙͣtitate. in pͥnci. ⁊ ita nec nunc ecōtranā augmētum nō ꝓficeret: vt. jͣ. e. l. in duplicibus. ⁊ no. ꝙ dicta regula facit vtfilius nō habeat duas q̄rtas: qd̓ dic ut hic. ⁊. C. e. l. ſi vt allegas.b ¶ Quāuis. bene dixit vna quāuis ⁊cͣ.c ¶ Subſtitutus. pupillariter.d ¶ A pupillo. inſtituto.e ¶ Ut es alienū. ⁊ ſic nō detrahēdā tal. quod dicebat ſubſtitutus ꝙ poſſit.i ¶ Debeat. ſed videt̉ lr̄a ſibi cōtraria ſi enī vt es alienū detrahit̉ qūo illud erateſtatoris in quo potuit poſtea dici per fal. minui? Rn̄. non ſemꝑ eſt vt es alienūſed tūc qn̄ oīa legata pn̄t ſolui nō deducta fal. Alij dicūt ꝙ ſit cōtributio non utdefalcent̉ relicta a pupillo. īmo vt es alienū ſoluatur: vt. C. de auc. iud. l. i. ⁊ iōan oīa relicta ſimul iuncta excedant vires patrimonij patris. arg. sͣ. de mili. teſta. l. ſi vero. ſed hoc eſſet contra hanc regulam.z ¶ Contributioni .i. ad hoc vt appareat an oīa legata ſimul iuncta excedāt vires patrimonij: vt. sͣ. de mili. te. l. ſi vero.h ¶ Secūdū qd̓. dicūt ꝗdam .i. qꝛ ut es alienū detrahunt̉ relicta a pupillo eueniet qn̄qꝫ vt pupillus nil hēat de bonis. vt qꝛ dimiſit pupillo īſtituto quartam īfundo ⁊cͣ. ⁊ cetera oīa legauit ⁊ hic fundus caſmate perijt. nā cū ſemel habita eſtquarta nō detrahit̉ plus. ſed dic tu ẜm qd̓ .i. qꝛ ſit cōtributio pōt euenire vt nonretineat .ſ. de legatis a ſubſtituto relictis in ſecūdis tab. noīe .ſ. fal. vt ſi patris hereditas locuplex erat ex qua quarta ⁊ lōge plus poterat retineri vt ſubijcit. pupilli aūt eſt depauperata qd̓ fieri pōt. vt ſubijcit. qd̓ ergo ⁊cͣ. Sed alij exponunt vllonge plus ⁊cͣ. vt ſi pr̄is hereditas inops. filij aūt a quo legata ſūt relicta locupletata. nec enī ꝓpterea in plus tenet̉ ſubſtitutus: ſicut nec minuūtur ſi bōa eētminuta apud pupillū: vt. jͣ. e. ti. l. in duplicibus.i ¶ Quid ergo īcipit ſcd̓s effectꝰ regule. ⁊ qd̓ dicit ſi nō ſufficiat: qd̓ diminuta ē⁊c̄. expone ut in pͥn. dixi. ſꝫ al̓. dixit nō ſufficit hr̄ditas pu. legatis .ſ. a ſubſtitutorelictis. cū pr̄is ſufficit .ſ. relictis a pupillo. ⁊ qd̓ ſubiicit d̓ ſuo qͣdrante .ſ. pupilli.vel .i. ſubſtituti. quē .ſ. hꝫ ī bonis pupilli .ſ. vltra dodrātē pupillariū bonorū ētſi abſumat̉ tota ꝗn ēt vltra. ita tn̄ ſi d̓ bonis habeat qͣrtā vtrorūqꝫ bonorum.k ¶ Hereditas. qꝛ diminuta eſt hr̄ditas.l ¶ Nimirū. bene dixi ſubſtitutū ſoluere de ſuo qͣdrāte qn̄ bona ſūt diminuta etſic ex ſecundis tab. p̄ſtat̉ vltra vires .i. vltra dodrātem: vt. sͣ. l. i. §. i. ſed nihil adrem ꝑtinet cum in hac ⁊cͣ. vt in pͥn. dixi: vt vltra pr̄imoniū non valent etiam inteſtō militis: vt. jͣ. ad treb. l. i. §. is qui creditoribus. aut etiā vltra patrimoniuꝫ

tenet̉ creditoribus: ut. C. de iure deli. l. ſi te. ſic hodie ēt in legatis ſi nō fiatinuētarium: ut in aucͣ. de here. ⁊ fal. §. ſi v̓o. non. Item in eo ꝙ hic ſit contributio eſt ꝯͣ. jͣ. e. l. queſitū. ibi ſed legata que ⁊c. So. ut ibi ⁊ facit ad hūc.§. sͣ. e. l. i. §. interdū. ⁊. jͣ. ꝓxi. §. ⁊. jͣ. ti. i. l. i. in prin.m ¶ Sub conditione. ꝙ ſi non eſt diminutio poſtea facta nocet ſubſtituto.n ¶ Subſtituerit. pupillariter.¶ Si filio. Pro parte inſtitutus in ſcd̓is ta.ſolus grauat̉ ex ſua perſona dūtaxat. cohr̄s v̓o ꝗcontributione ſcā reperit̉eſſe grauatus ex ſua ac pupilli perſona: fal. ꝯſeꝗtur.h. d. Bar. Et prīo ponitur qō. Scd̓o allegatioꝯtra ſubſtitutum. Tertioallegatio pro ſubſtituto. Quarto ſolutio queſtionis. Quinto determinat vnam qōnem circa pͥdicta. ſcd̓a ibi. at qui. tertia ibi. rurſus. quarta ibiitaqꝫ. ꝗnta ibi. huic conſeo ¶ Si filio. ⁊ alteriꝰ ſcꝫqueijs. Bar.tm̄.p ¶ Subſtitutus. cuiusportio eſt exhauſta.q ¶ Quam .ſ. falci.r ¶ Non haberet. uel ꝗaab eo nil fuit relictum. vl̓ſi eadem oīa que ab hocſubſtituto: non tn̄ minuebant dodrantem totiusaſſis: lꝫ minuant dodraatem medietatis.s ¶ Uel vnus .i. ſi vnus tm̄ eſſet ſubſtitutus. lꝫ dimidia eſſet onerata nōtamē haberet falci.t ¶ De pr̄imonij. qꝛ locus eſt cōtributioni. vel qꝛ legata in ſccūdis tab. ītelligūtur legata in pͥmis ſub ꝯditione: vt. sͣ. ꝓxi. §. in fi.u ¶ Ultra vires .i. vltra dodrātem medietatis.x ¶ Huic. cuius quarta eſt exhauſta.y ¶ Extitiſſet .i. pͥncipal̓r eſſet īſtitutus cū alio ⁊ ſua exhauſta eſſet.z ¶ Opus pr̄is .i. teſtm̄ pr̄is qd̓ de operibꝰ ſuis facit inſtituēdo filiū pupiſlum ⁊ ſub. ⁊ opes ⁊ pupillares ꝑꝑ ſequētia vt eniꝫ iſta capiāt vim. nā primū non habet vim: niſi ſit ſolēne: ⁊ ſcd̓m nō habet vim niſi valeat primum. Item capiāt formam: vt primo ſibi poſtea filio facit. Item originem quia ita demum valet pupillare ſi ⁊ ſibi fecerit: vt probātur hec. sͣ.de vulg. ſubſt. l. iij. §. quiſquis. ⁊. §. prius. ⁊. §. fina. ⁊. l. qui plures. §. fi.⁊. l. patris. ⁊. l. ſed ⁊ ſi plures. §. ſi ex aſſe. ⁊. jͣ. ad treb. apd̓ iul. vt ⁊ d̓ hocdixi. Item ſicut contributio capit vim quando eſſet vnus ſubſtitutus: vt.sͣ. proxi. §. ita ⁊ quando duo: vt in noſtro caſu. nam relicta ab iſto cuiuspars eſt exhauſta contribuentur cum relictis a pupillo in teſtamento paterno non tamen omnibus ſed pro dimidia. ⁊ ſic non contradicit. sͣ. ꝓxi..§. quia ibi ideo omnia contribuuntur quia vnus ſolus erat ſubſtitutus.hic autem erant duo.a ¶ Subducta .i. decedente in pupillari etate.b ¶ Subſtitutiōis. ſi hēas inſtitutiōis plana ē. ſicut ſi eēnt duo īſtituti ⁊vnius pars exhauſta detraheret fal. ut. jͣ. e. l. in ſingulis. al̓s eſt ſubſtitutionis. ⁊ tūc dic .ſ. vniꝰ: ut ſicut vnꝰ ſubſtitutus oīa ꝯtribuit: ſic iſte ꝓ dimidia. ſed pro alia dimidia non: ſed falci. detrahit.t ¶ Oueratus. in ſecundis tabulis.d ¶ Pupillus. qui deceſſit. ac.e ¶ Relicta. in primis tab. que tacite repetita intelligunt̉ a ſubſtituto vt.sͣ. de le. i. l. licet. ac.f ¶ Sit .ſ. legatum ſi ſoluant̉ que ſunt a pupillo relicta.g ¶ In omnibus. poteſt legi plane ⁊ interrogatiue.h ¶ At quin. oppōit: ⁊ dic ſi a ſe tm̄ relictuꝫ ſoluit. ſi a pupillo relicta ſoluit. i ¶ ieqꝫ ideꝫ .ſ. ut quartā deducat patit̉. ideo quia īſtitutus quihꝫ quartam non deducit falci. rurſus ergo nec iſte cum ei computetur: utk ¶ Si negemus .ſ. eū retinere quartam. dicamus contra ea que vulgo.sͣ. ibi. ſed verior ⁊c̄.dicuntur .ſ. sͣ. proxi. vbi dicit contributionem faciendam relictorum in pͦmis ⁊ ſecundis tabulis. ⁊ vnam falci. detrahendam ⁊ dicitur. jͣ. e. l. in duplicibus. ſed Al. dixit aliud probatum eſt in ſubſtituto qui eſt oneratꝰin pupillari ſubſtitutione. ⁊ aliud in eo qui non eſt oneratus: ut inferiora innuunt. ⁊ ẜm hoc eſt probatum: ut. sͣ. eo. §.l ¶ Triſtet. nunc ſoluit.: eſt in ſubtilitate non in vtilitate hec diuerſitas. ⁊eſt ſic ꝙ variatio admittatur: ut. sͣ. de inoffi. teſta. l. pap. §. ſed nec impuAr. contra. sͣ. ti. i. l. ticie. §. vero.