XXXVAa legem falcidiam.

XXXV

1 9 8

lut inſtitutus deſideretª quartaꝫ. Alter aūt qui nō eſt oneratꝰ vt ſubſtitutꝰ licꝫ portio largiat̉ʰ eius: nō inſolidūᵗ ꝯueniat̉ ꝑꝑ calculi cōfuſioneꝫ.Huic cōſequens eſt: vt ſi pupilloᵇ d̓falc. cautumᵉ fueritᶠ duobusᵍ ſtipulatio committat̉. videlicet in ea quantitate quā vnuſquiſqꝫ ſibi detinerepotuiſſet. ¶ Queſitū eſt ſi quis pupillo coheredēᵖ ſubſtituiſſetˢ. quē admodū ratio legis falcidie īquiri debeat. quale eſt qd̓ vulgo diceret̉ legatorum rationem ſeparandam. dixi quātum ad legata que pater a filio. itē a ſubſtituto reliquit nullā fieri poſſe ſeparationem: cuꝫ cōmunicalculo ſubijciant̉: ⁊ inuicem inducant contributionemᵏ. Sed legata que a ſubſtituto extero data ſuntpermiſceri ceteris non oportereᵐ.Idqꝫ quartam pupillo date portionis habere ſubſtitutumª quamuisſuam portionem habeatᵇ: at inſtitutus. ⁊ aliam cauſam eſſe eius: qui exvarijs portionibusᵖ heres ſcriberetur. Ibi enim legatorum confundirationem nō minus qͣꝫ ſi ſemel fuiſſet nuncupatus ex ea portione queconficeret̉ ex pluribus: neqꝫ referre pure ſepe: an ſub diuerſis conditionibus ſit heres inſtitutus. ¶ Siquis exheredato filio ſubſtituitq he-

redem inſtitutum: ⁊ ab eo tabulisquoqꝫ ſecūdisᵗ legauerit neceſſariorōneᵇ confūdet̉. Cuꝫ ideo legata valere dixerit iulianus a ſubſtituto relicta: ꝙ idem patris heres extiteritˡ.DS.Idebitor creditore hr̄de inſtituto petiſſet ne in rationē legisfalcidie ponēdam creditum ſuuꝫ legatarijs reputaretꝰ: ſine dubio ration doli mali exceptionis apd̓ arbitrumˣ fal. defuncti voluntasʸ ſeruaIDem.Itacitumᶻ fideicōmiſſū ſeruꝰiniungenteª domino ſuſceperithabiturumʰ eum legis falcidie beneficium: qꝛ parere domino debuit cōſtitutum eſt. Idēqꝫ placuit in filia q̄fuit in patris poteſtateᶜ:IDem.Ater filiaꝫ que a viro diuerteratᵇ heredem pro parte inſtituit ⁊ ab ea petijt vt fratri ⁊ coherediſuo portionem hereditatis ſue acceptam deducta ſexta reſtitueret admiſſa compenſatione dotis in falcidie ratione. Si paterᵉ dotem conſentiente filia non repetiſſet: falcidiam quidem iure he̓ditario: dotem autem iure proprioᶠ filiam habituram reſpondi. quia dos in hereditate patris non inuenireturᵍ.

Deſideret. qꝛ pro inſtituto habet̉. ut. sͣ. dixi. ⁊ ſic detrahit qͣrtā ex ſuanaͣ de legatis ut a ſe relictisn ¶ Cargiatur .i. ſi ſufficiat īſpectis legatꝭ a ſe relictis. ſic ⁊. sͣ. de mino. l.ſi minor. Alij dicūt largiat̉ .i. exhauriat̉ īſpectis legatis a pupillo ⁊ a ſe relictis. ⁊ ẜm primum puncta poſt dictionem ſubſtius. ẜm alium poſt dictionem eius.c ¶ Non inſolidū. conuenit ergo cum alio in effectu. quia vtrobiqꝫ detrahitur fal. ſed primo ex ſuaꝑſona. ſcd̓o ex ꝑſona pupilli: nihilominꝰ ⁊ ex ſua 1⁊ de vtriuſqꝫ detrahet.d ¶ Si pupillo. qui ſoluitgata inſolidum.e ¶ Cautum. qd̓ fieri debuit. ut. jͣ. eo. l. is cui. ⁊.jͣ. ti. i. l. i. ij. rn̄. ⁊ sͣ. e. l.l. §. interdūf ¶ Fuerit. ſi āpliꝰ ſoluat̉pͣlex falci. patit̉ reddi.¶ Duobus. ſbſtiuuiista onerato ex perſona ſuatm̄ ꝙͣ onerato ex perſonapupilli ⁊ ſua. ac.¶ Queſituꝫ. Legataa pupillo in primis tab.⁊ a coherede ſibi ſubſtituto in ſecundis dicunturcōtribuit ſecus ſi ab vtroqꝫ in primis tā. ſint relicta: ⁊ eidem in diuerſis ꝑtibus inſtituto contributio ſemper fiet. h. d. bart.Et ponitur primo q̄ſtioScd̓o d̓terminatio in qͣdꝫ fieri contributio. Tertio alia in qua res ſit ꝯtributio. quarto ponit vnūcaſum ꝗ predictis videbatur ſil̓is nō tn̄ ē. ẜa ibi:dixi. tertia ibi: ſꝫ legata.qͣrta ibi. ⁊ aliam. Bar.h ¶ Coheredem. ipſiuspilli.i ¶ Subſtituiſſet. pupillariter a filio in primis tab. ⁊ a ſubſtituto in ſcd̓is. k ¶ Contributionem. ut. sͣ. e. §. qd̓ vulgo. ⁊. §. ſi filio. ⁊ .jͣ. e. l. in duplicibus. ⁊. §. qui filiū⁊. .§. coheres. ⁊. §. ſi ita. ⁊ sͣ. de vul. ſubſti. l. coheredi. §. he res.l ¶ Ab inſtituto extero .i. exͣneo. nā al̓r erat filiꝰ. ⁊ ſic ē caſus ablatiuus.m ¶ Non oportere. hoc eſt contra. sͣ. e. §. qd̓ vulgo. vbi ſit ꝯtributio. So.dic hic ceteris .ſ. a pupillo datis ⁊ in primis tabulis naͣm in ſcd̓is nulla ſūtlegata relicta. ibi ſic ẜm. h. uel ẜm Io. etiam ſubſtitutus non erat inſtitutus: hic erat. ⁊ ita ſit ibi contributio bonorum pupilli ⁊ patris ⁊ legatoruꝫhic aūt non ſit contributio portionum. Sed huic ſolutioni vr̄ obſtar̄. sͣ. d̓vul. ſubſti. l. cohr̄di. §. cohr̄s. ubi ſit contributio. ⁊ tn̄ erat inſtitutus ⁊ ſubſtitutus. ⁊ eodē modo obſtaret huic. §. in prin. ubi no. tria ẜm aꝫ. Primūquia legatorum r̄lictorum a pupillo ⁊ ab eius ſubſtituto in pupillari ſubſtitutione ſit contributio ſiue ſubſtitutus erat ⁊ cohr̄s ſiue non: vt in prin.huius. §. ⁊ in contrario. ⁊. .jͣ. e. §. fi. ⁊ dicta. l. sͣ. d̓ vul. ſubſt. l. cohr̄di. §. cōhr̄s. in prin. Scd̓m. quia r̄lictorum a cohr̄de īpuberis: ⁊ r̄lictorum ab impuber̄. vt inſtitutione non ſit contributio. ut hic: qd̓ accipe cum portio impuberis ſit grauata q̄ aduēit ſubſtituto ut hic ſubijcit. ſecus ſi ſuccedētisportio ſit grauata. ut. jͣ. e. l. qd̓ ſi ab alterutro. ⁊ dicitur. jͣ. e. l. ꝗ fundū. §. ꝗfilium. ⁊ diſtinxi. sͣ. e. l. i. §. ſi cohr̄dis. Tertio quia relictorū a cohr̄de īpuberis in inſtitutione ⁊ relictorum in pupillari ſubſtitutione ſit contributioab herede ſubſtituto. ⁊ ſic confuſio bonoꝝ ut augeant̉ alterutra legata propter altera bona. nō enī coheres detrahet falci. de pupilli. bo. ſꝫ in ſuis habet falci. licꝫ eaꝫ detraheret extraneus. ⁊ eſt ratio. qꝛ extraneus nullo mōhabet falc. nec aliquid niſi ei per detractioneꝫ ex lege falc. conſulatur. ut. sͣ.de vul. ſubſti. l. coheredi. §. coheres.n ¶ Subſtitutum. eundemqꝫ coheredem.o ¶ Suā habeat. hic ergo accreſcit grauata n̄ grauate. ut modo noͣ.Portionibꝰ. ut ticiū īſtituo ex. vi. vncijs ⁊. c. lego. Itē Inſtit uō eūdē ī alijſ. vi. ⁊. cc. lego. nā fit ꝯtributio ac ſi ex aſſe ſil̓ īſtituiſſeꝫ ⁊. ccc. legaſſꝫ.Si quis exhere. Relicta ab inſtituto ex primis tab. ⁊ ab eodem inſcd̓is facta filio exheredato dicunt contribui. h. d. bar.q ¶ Subſtituit. pupillariter. qd̓ pōt. ut īſti. de pu. ſub. §. nō ſolum.r ¶ Secūdis. aliter ſi pͥmis. qꝛ illa legata nō cōfundunt̉ nec fieret eoꝝ contributio. nec augerent̉ ꝑꝑ etatē pupillarē. ut. sͣ. ꝓxi. §. ⁊ l. qd̓ ſupra.ſ ¶ Neceſſario ratione. relictorū ī primis tabulis .ſ. ab inſtituto ⁊ relictoꝝin pupillari ſub. ut. sͣ. de vul. ſub. l. coheredi. §. coheres.

t ¶ Extiterit. al̓s non valeret relictū a ſubſtituto exheredati lꝫ aliꝗd exheredato fuit relictum. ut. jͣ. e. l. qui fundum. §. qui filios. ⁊. C. de le. l. quidā. ⁊ de fideicō. l.penul̓. ⁊ facit. sͣ. de le. i. l. plane in prin. ac.debitor Poteſt heres grauari vt falcidiam ſibi compēſet in debito. hSd̓. Bar.u ¶ Reputaret .i. ante accipet. ſed hoc non dicto bene d̓traheret. ut. C. ad. l. fal. l. in imponenda.c ¶ Arbitrū. qui in talibꝰ dat̉ut. jͣ. ti. i. l. i. §. cum dicitur.¶ Uoluntas. ſpāle eſt hoc etiam iure veteri ut ceſſet falci. exvoluntate defuncti. ſic ⁊ al̓s incaſibus multis. ut no. jͣ. ad trebel̓. l. marcellus. §. qd̓ aūt. eſtregulariter contra. ut. jͣ. e. l. qd̓de bo. §. fi. ⁊. l. ticia. Item eſthuic. l. contra. sͣ. de le. ij. l. cumpater. §. ticio. ibi plane ⁊cͣ. vbidicit iniquitatem occurre. ſed dicit. R. ꝙ equitas ibi prefertur.⁊ ſic remanet huic contra. ſed cōtra euꝫ. jͣ. ad trebel̓. l. lucius. §.maritus. ⁊ ideo dic ibi eſſe iniquum inſpecto iur̄ cōmuni. hicinſpecta volunitate defuncti eſtequum vt non habeat vtranqꝫfalc .ſ. ſeiane ⁊ meuiane hereditatis que preualet: ut ⁊ hic dicitur. ⁊ facit. C. de here. inſti. l. cōpenſandi.Utē alterius excuſatur ſi abtacitum Qui eſt ī ptāeo tacitum fideicommiſſum ſuſcipit. h. d. bar.z ¶ Tacituꝫ. qd̓ hic fit. dic vt. sͣ.de iure fiſ. l. iij. in prin.a ¶ Iniungente .i. neceſſitatemimponente. ſecus aūt ſi ſeruusconſentiret ſponte. ar. sͣ. ſi aliquis te. pro. l. i. §. i. nā nō computatur iſtud inter atrociora. ⁊ita non imputat̉ ſeruo ſi ei pareat. al̓s ſecus. ut. jͣ. de reg.iur. l. ad ea. ⁊ de act. ⁊ ob. l. ſerus. ⁊ sͣ. de noxal̓. l. ij. §. is qui. ⁊ ad. l. aquil. l. liber homo. in prin.b ¶ Habiturum ⁊c. ſecus in libero. ut. sͣ. de his qui. ut in. l. heres.c ¶ Patris poteſtate. ſecus in emancipato. ut. jͣ. ad. l. cor. de fal. l. diuꝰ. ⁊ sͣ. dehis quibus ut in. l. in fraudem. §. fi. ⁊. l. poſt legatum. §. ſi ſeruum.Enon imputantur. h. d. bar.Ater Que extra cauſam teſtamenti capiuntur in trebellianica uel falcidiad ¶ Diuerterat. ſineculpa. al̓s dotem amiſiſſet. ut. C. de rep. l. conſenſu hic. §. vbi ver.e ¶ Si pater. nunc. R. ⁊ die non repe. ea conſentiente: ſed ea ignorante petiſſet. ⁊habuiſſet falc. ꝙ ⁊c̄. ⁊ eſt ratio: qꝛ mulier patre mortuo tanꝙͣ proprium īcipit habere dotem ⁊ petet a viro. ⁊ vir cum non ſit liberatus repetet a patre vel eius coherede conditione inde. uel ob cām vel ſine cā. ut. jͣ. de ſol̓. l. qui hominem. §. ſigener. ⁊ ar. jͣ. l. proxi. §. ex dona. ſic quidam. ſed non videtur poſſe ꝓcedere. quiacum ipſa heres extiterit patri videtur ꝙ in hereditaria portione debeat ei obſtareexceptio ſi velit petere a viro cum iam eam ſoluerit pater. ut. sͣ. ſo. ma. l. ſi cumdotem. §. ſi pater. ⁊ de pig. ac. l. ſolutum. §. ſolutam. ⁊. jͣ. de reg. iur. l. ex qua ꝑſona. ⁊ sͣ. de le. ij. l. cum pater. §. qui dotale. ⁊ de fundo dotali. l. dotale. §. fi. Tuergo dic ꝙ non petijt nec exegit cum iudice uel ſine iudice. Quid aūt ſi petijt ſednon exegit? Rn̄. aut fuit lis conteſt. aut non. primo caſu tranſmittit ad heredesẜm naturam actionis ex ſtipulatu quam olim habebat. nunꝙͣ hodie hꝫ ab actione rei vxo. ut. C. de rei vxo. §. ⁊ hoc ex rei. ⁊ ſic computat in fal. In ſecundo habetur pro non petita. ut. jͣ. rem ra. ha. l. anplius. Item quid ſi ea conſentiente?R. computatur in fal. ut. C. cōia vtrinſ. iu. l. fi. ẜm azo.f ¶ Proprio. improprie loquitur hic de quarta iure inſtitutionis in qua computatur ſolum qd̓ capitur iure hereditario. ut. jͣ. e. l. qd̓ autem. ⁊. l. is autem ⁊. l. īquarta. ſecus autem in debito iure nature in qua imputatur. ⁊ qd̓ capitur iure legati. uel alio modo relicti. ⁊ ſic dos. ut. C. de inoffi. teſta. l. quoniam. ⁊ no. C. cōmunia vtriuſ. iudi. l. fi. que ſunt contra.g ¶ Non inueniretur. ſed extra ⁊ quaſi proprium patrimonium mulier. Un̄ q̄ritur an ſit mulier domina rei dotalis. h. ſic. ar. huius. l. Item an poſſit inſtituiin dote ſua?; videtur ꝙ non. ut hic: ſed plane dic de vtroqꝫ. ut. sͣ. de mino. l. deniqꝫ. §. ſed vtrū. in fi. ⁊ facit. jͣ. de coll̓. bo. l. i. ī fi. ⁊. l. ſe. ⁊ jͣ. ad. trebell̓. l. mulier. §.cum proponeret̉. ⁊. l. a filio. ⁊. C. de rei vx. ac. §. ⁊ hoc. Item ꝯtra huic legi. sͣ. e..l. ſi debitor. ſpāle eſt in filia ne oneretur in fal. iure inſtitutionis debita. hoc ē vteam cum debito dotis teneatur compenſare. ſicut ⁊ alio caſu. ut. jͣ. l. proxima. §.cum fideicō. vel eſt etiam hoc ideo quia hic volebat pater compenſare qd̓ alius d̓bebat non qd̓ ipſe. ut ibi. ac.