Liber

putat ſi neceſſariū fuerit monumētū extrue̓. Marcellus ꝯſultꝰ an funeris monumētiqꝫ īpenſa qͣꝫtamteſtator fieri iuſſit in ere alieno deduci debeat. Reſpōdit nō ampliꝰeo nomīeª qͣꝫ ꝙ funeris cā cōſumptūᵇ eſt deducēdū. Nā qd̓ in eiꝰ extructiōe monumēti errogatū ē: diuerſaꝫ eē cāꝫ: nec enī ita monumēti edificationē neceſſariā eē vt ſit funus ac ſepultura. Iccirco eū cui pecunia ad faciēdū monumētū legata ſit falcidiā paſſurūᵉ. Q Arcel.Ec amplius cōcedendū eritqͣꝫ ꝙ ſufficiat ad ſpecieꝫᵈ modicam monumenti. P Aulus.Iberesᵉ inſtitutus eam hereditatem: que ſoluendo nō eſtvendiderit: vix quidē poterit perſuaderi nō fuiſſe eā hereditatē ſoluēdo: que emptorē inuenerit. ueraautem ratione nihil legatarijs debebit̉: quia magis ex ſtulticiaʸ em̄ptoris videtur habere heres īſtitutus: qͣꝫ ex bonis defūcti. Nā ⁊ ecōtrario ſi male vēdideris res hereditarias nō erit legatarioꝝ d̓trimētū. Ita ergo cōmodūⁱ debꝫ eſſe heredis: ſi bn̄ res admīſtrauerit. Sꝫ⁊ ſi is ꝗ ſoluēdo nō eſt legauerit ethēs cū creditoribꝰ d̓cideritꝰ ne ſoliduꝫ ſolueret. ⁊ ob eā deciſioneꝫ fa-

ctum ſit vt aliꝗd retīeret: nihil tn̄ legatarijs debituꝝ: ꝗ eā pecūiā n̄ exhereditate ſꝫ ex deciſioneⁱ habet:¶ Itē ſi reipubliceᵏ ī ānos ſingl̓oslegatum ſit cū d̓ lege falcidia q̄rat̉.Marcellꝰ putat tātuꝫ videri legatū quātū ſufficiatⁱ ſortiª ad vſurastriētes eius ſūme: que legata ē colligendasⁿ:DApinianus.¶ Andoº legato mihi ſub cōditione: pendente legati ꝯditione heres me heredem inſtituit: acpoſtea legati conditio extitit: in falcidie ratione fundus: non iure hereditario ſed legati meꝰ eſſe intelligiturꝭ.¶ Dem.Erbis legati vel fideicōmiſſi non neceſſarieq ciuitati relīquitur quod ex cā pollicitationis pͥſtari neceſſe eſtᶠ. Itaqꝫ ſi debiti modum teſtamento dominus exceſſerit ſuperfluumⁱ duntaxat falcidiaminuetur. Quare nec fideicōmittilegatarijs poteritᵗ. Qd̓ ſi dies autconditio legatum feceritª non vtilitatis eſtimatio: ſed totum peteturqd̓ datum eſtᵉ. nec ſi viuo teſtatoredies venerit: aut cōditio fuerit impleta fiet irritumʸ qd̓ ſemel cōpetit.CEnul̓.I virᶻ vxori heres extiterit: ⁊in funus eius impenderit nō

a ¶ Eo noīe. no. dr̄iam inter funeris impenſam ⁊ monumenti vt prima d̓ducat̉ vt hic. ⁊ sͣ. de inof. te. l. pap̓. §. qm̄ aūt quarta. ⁊ inſti. eo. §. cū aūt. ⁊ lꝫ dicat h̓ quarta ē facta. dic tn̄ ꝙ nō vltra volūtatē defuncti. ſed minus qn̄qꝫ inſpecta dignitate ⁊ facultatibus. q̄ dic vt. sͣ. de relig. l. at ſi ꝗs. §. equū. ſed ꝗdā dicunt etiā plus. ſi paꝝ taxauit. ar. jͣ. de ver. ſig. l. cū in teſtō. In ſecūda .ſ. memēti dixit ſabinus deducēdū.Marcel. ꝙ non deducitur ves alienū vel expēſa vel ad hoclegata: vt hic. ⁊ ſi queras quāta ſunt faciēda? dic aut teſtatortaxauit. ⁊ tunc minus nō pluspōt expendere heres vel in legato dare in preiudiciū legatarioꝝ. minus autē ſic vt dixi etvt in funere: vt. sͣ. d̓ peti. here..l. heres. §. i. ⁊ de ne. ge. l. quialienā. §. libertos. ⁊ de relig. l.at ſi ꝗs. §. equū. ſꝫ ꝯͣ in vtroqꝫ.jͣ. de ver. ſig. l. cū in teſtō. vbiplus pōt nō minꝰ. Sol. vt ibiaut nō. ⁊ tunc minus ꝙͣ pōt dꝫexpendi: vt. jͣ. l. ꝓxi. ⁊ ſemꝑ deducit̉ falcidia. ſed nōne eſt expeſa monumenti ⁊ funeris? Rn̄.ſic ſi non habet ſepulchrū vbihumetur. ⁊ tunc eſt vt es alienū. ſi aūt hꝫ tūc nō. ⁊ ſic intelligit̉. jͣ. l. ꝓxi. ⁊ ẜꝫ hoc corrigit̉ſabinus ꝑ Marcellum in monumēto. ſed alij diſtinguūt. ſitneceſſaria expenſa monumentivt tunc bene dixerit ſabi. an nō⁊ tūc marcellus: qd̓ pōt eē veꝝſi adeo fuit neceſſaria vt ſine eahumari non potuerit. ⁊ ſic poteſt dici etiam funeris impenſa. accur.b ¶ Cōſumptū. iuſſit expēdi. x.ſed. v. tm̄ impēdit. vl̓ parcitate: vl̓ qꝛ modū teſtator exceſſerat. ⁊ ita in pͥiudiciū legatariorū nō plus deducit̉. nec obſtat.jͣ. de ver. ſign. l. cū in teſtō vtibi dixi. nec ob. sͣ. de peti. here..l. hereditas. vbi etiā ſi exceſſerat teſtator probabilē modumqd̓ repetet: qꝛ h̓ minus. ibi plꝰvel dic vt ibi.e ¶ Paſturū. in totū vel alio mō. qd̓ nō eſt neceſſariū⁊ ẜm iſtos nō detrahit̉ in. l. ſe. cum ibi modicum. ⁊ ſic neceſſariū: ſed certe ⁊ modicum pōt eſſe nō neceſſarium. ſi al̓s hēbat ſepulchrum. ac.MEc amplius. ad ſpēm tunc ergo nō hꝫ locū falci. qꝛ neceſſario eſt ſcm̄. ſedLC ꝯͣ. sͣ. l. ꝓxi. in fi. Rn̄. īmo pōt eſſe ꝙ neceſſario fiat hec modica ſpēs monumenti ſi ſepulchrum aliud erat teſtatoris in quo potuit inferri.Iheres. Qd̓ heres acꝗrit ex ſui prouidentia vel alterius ſtultitia nō computat̉ in bonis. h. d. Bar. ⁊ Alex. de imo.e ¶ Si heres. vix. i. nullo mō. ſic. sͣ. ad vell̓. ſ. tutor. in prin. vel vix. i. cū difficultate. ſic. sͣ. de iudi. l. vix. ⁊ eſt ſic. qꝛ nec heredē inuenit hereditas nō ſoluēdo. vt.jͣ. de bo. li. l. libertus qui ſoluēdo. ſic. sͣ. de le. iij. l. cū pater. §. meuio.¶ ¶ Stulticia. ſic. jͣ. ad treb. l. debitor. ī fi. g ¶ Cōmodū. ſic. C. d̓ alu. l. fi. ⁊.C. depoſi. l. fi. ⁊. jͣ. e. l. in ꝙͣtitate circa pͥn.h ¶ Deciderit .i. tranſegerit.¶ Deciſione .i. trāſactione. ⁊ ſic de ſua negociatiōe magis vel alterius ſtulticia. ſic. C. ar. tutele. l. iij. ⁊. d. l. debitor. ⁊ .jͣ. ad treb. ⁊ sͣ. de here. ven. l. venditor in medio. l. ⁊ sͣ. de trāſac. l. imperator. in fi. ẜm vnum intellectū. ē tn̄ melior rō ꝙͣ hic reddit. qꝛ tꝑe mortis inſpicit̉ pr̄imonij ꝙͣtitas: vt. jͣ. e. l. in ꝙͣtitate.Itē ſi reipu. ticius. x. annua reipu. reliꝗt. vel in perpetuū vel ſimpl̓r qd̓ intelligit̉ in perpetuū: vt. sͣ. de an. le. l. annua in fi. Querit̉ qual̓r falcidia detrahit̉; ⁊ rn̄. tātum videri legatū ꝙͣtū ſufficit ſorti eius ſūme que legata eſt. ſi colligamus triētes vſuras cuiuſdā ꝙͣtitatis maioris in triplum ꝙͣ ea que legataeſt. vtputa legata ſunt. x. perinde habet̉ ac ſi triginta eſſent relicta que trigintaad vſuras trientes facerēt anno. x. ⁊ ſunt ſic hec paria quo ad falci. xxx. ⁊ .x. annua. ſed videt̉ fieri al̓r computatio vt. jͣ. e. l. cum ticio. Solū. ſecus eſt in priuato ꝙͣ in republica. Item ꝯͣ. jͣ. e. l. hereditatū. in fi. i. rn̄. ſed h̓ ꝙͣtitas ſingulis annis ibi vſufructus. vel al̓r pōt fieri computatio vt ibi dicit̉. ⁊ pōt fieri vt hic dr̄.poteſt ſcd̓o ⁊ hic poni caſus. puta legata fuerūt reipu. x. ſingulis annis vſqꝫ adtriennium. ⁊ querit̉ de falci. ⁊. rn̄. ꝙͣtum ſi. xxx. eſſent legata. nam ex. xxx. ānisſingulis recolliguntur. x. ad triētes vſuras.l ¶ Sufficiat. vt. xxx.m ¶ Sorti .i. cuidā ꝙͣtitati puta. xxx. ſufficienti ad colligēdas ſingulis ānis vſuras triētes eius ſūme q̄ legata eſt .i. eē vr̄. vel ad colligēdas vſuras triētes .i. ſūme .i. tāte ꝙͣtitatis qͥ legata ē. Itē nūꝗd ex legato pͥmi anni detrahet̉ totum.n¶ Colligendas .i. colligamus trientes vſuras eius ſumme pure relicte qͥ tertum contineque i

Undo. Poteſt quis cām dominij non mutare cā noua extrinſecꝰIſuperueniente. h. d. Bar. ⁊ Alex. de imo.o ¶ Fundo. rōne per me detrahenda.p ¶ Intelligit̉. ſed qͣre nō ex vtraqꝫ cā eſt meus; rn̄. qꝛ nō poſſum eſſe dominus ex pluribus cauſis: vt. jͣ. de reg. iur. l. nō vt ex pluribꝰ. lꝫ poſſideſic. vt. sͣ. de acꝗ. poſ. l..iiij. §. ex pl̓rimis. detrabā ergo hunc fundumvt es alienum. vt. C. debo. au. iu. poſ. l. i. ⁊. jͣ. e.l. in ratiōe. §. qd̓ vulgo.Itē no. mutari ī cā dn̄ijqꝛ prīo erā dn̄s ex purainſtitutiōe: poſtea ex legato purificato. ſic. sͣ. dhere. inſti. l. iij. §. ꝗ fideicō. ⁊ ſit hoc extrinſeca cāſuꝑueniēte. al̓s nō poſſem ſicut nec in dn̄io: vt.jͣ. d̓ acꝗr. poſ. l. iij. §. illud. ſed ꝯͣ huic. l. sͣ. d̓ ac.emp. l. cui res. vbi nonhēo ex cā legati cū ē mihi legatū in euentu ꝯditionis ſi medio emi: ſeddic ibi nō hēo .i. nō videor habere niſi repetap̄ciuꝫ. verūtn̄ hēo ex cālegati. ⁊ iō nō ago actione ex teſtō a qͣ eſt liberatus her̄s: ſed actione exempto: qͣſi nō tradiderit ⁊ quaſi egomet mihieuicerī. Sed huic rn̄ſioni obſtat. sͣ. d̓ le. i. l. plane. §. qd̓ ſi rē. vbi dic̄ ꝙad p̄ciuꝫ cōpetit actio exteſtō. ſed ibi nō ab herde emi: ſꝫ ab exͣneo cuerat. ⁊ ideo peto preciuꝫab herede ꝗ non eſt liberatus: vt inſti. de le. §. ſires ali. ⁊ fa. sͣ. de leg. i..l. huius. §. ꝗ ẜuū. ī pͥn.ſꝫ in fi. cōtradicit ibi ꝙ ſiiudicio ⁊cͣ. vbi agitur exteſtamento ad p̄ciū. ſed⁊ ibi dicas ꝙ emi ab exͣneo. lꝫ ſuperior ꝑs. §. loquat̉ cum emi ab herede. ⁊fa. sͣ. ti. i. l. ſi fundus. ⁊ de le. i. l. ſi fundū in prin. ⁊. l. ſi mihi ſempronius⁊ .jͣ. e. l. ſi a me tibi. ⁊. l. cum dotē. ⁊. l. ſed ſi vſufruc. §. i.Erbis. Non vitiatur res ſi venit in eum caſum in quem non poU tuit inchoari. ſi cauſa ſuperueniens tendit ad eundem effectum cumprimo. hoc dicit. Barto.q ¶ Non neceſſarie .i. non vtiliter.¶ Neceſſe eſt. qd̓ eſt qn̄ cum cauſa: puta ob honorem vel etiam ſine cauſa: ſed incepit: vt. jͣ. de poll̓. l. i. in prin.1Superfluum. dūtaxat. vt no. sͣ. e. l. i. §. ſi creditori.Poterit. in eo quod erat debitum. in eo quod eſt vltra ſic vt dixi. sͣ. e..l. i. §. ſi creditori.y ¶ Fecerit. vtile ſub. qꝛ debitum erat in diem vel ſub conditione: vt. sͣ.de le. i. l. ſi creditor. ⁊. l. ſe.Datum eſt .i. relictum. ⁊ petet̉ ex cauſa legati.Irritum. īmo flet inutile: vt. sͣ. de le. ij. debitor. ij. rn̄. ſed expōe vt ibiideſt ſine cōmodo: valet tn̄: ⁊ actione et teſtō peti poterit: vt hic. ⁊ inſti. d̓le. §. poteſt. vel illud eſt ius vetus. ſed hoc et inſti. e. eſt ius nouuꝫ. vl̓ ibirecitat quorundam opiniones que hic ⁊ inſti. reprobant̉. Item no. ꝙ nōvitiat̉ beneficium ex ſuperuenienti caſu. ſed ar. cōtra. sͣ. de his que ꝓ nonſcrip. ha. l. iij. ⁊ ad. l. aquil. quia in eum.Iuir. Expenſa funeris qͣtenus ſit ab herede vt herede deducit̉ in cōputatione fal. tamꝙͣ es alienū: ſecꝰ qͣtenus ſit nō vt ab herede ſed vtab alio qui tenet̉ facere ēt ſi nō eſſet heres. h. d. Bar.z Si vir. berta dedit. c. in dotē ſub pacto ꝙ uir lucret̉ dimidiam. hec deceſſit. ⁊. xx. in funus eius impēdit uir. certe. x. de ſuo: ⁊ ſic non de hereditate. alia. x. uidentur de hereditate impenſa: ut. sͣ. de reli. l. celſus. ⁊. l. ſe. cūergo contra legatariū deducit falci .ſ. ſcd̓a. x. que impendit ut hereditateꝫdeducit ut es alienū: ut. sͣ. eo. l. i. in fine. ubi de primis non eſt queſtio. qꝛnon ſunt de hereditate mulieris: ſed cum uir impendit. x. pro ſe: ⁊. x. dhereditate: in quam cauſam uidetur primo impendiſſe: uidetur in utranqꝫpro rata. cum nulla ſit antiquior: ut. jͣ. de ſol. l. illud. uel uerius primo ineo quod ſuo nomine: ut eodem titulo. l. ⁊ mag. ⁊. C. de dote prelega. l. finali. Et nota ꝙ qui impendit in funerando non ob hoc ipſum uidetur gerere pro herede: ut. sͣ. de reli. l. at ſiquis. §. pleriqꝫ. ⁊ ſupra de acquiren.