Libę-

tur: lex falcidia pertinet. ¶ Nonſolum autem ad res propriasª teſtatoris legatas: ſed ad alienas lexpertīet. ⁊ omneᵏ qd̓ ex bonis defuncti erogatur refertur ad hanc legēſiue in corpore conſtet certoᶜ in certoue: ſiue pondere numero. menſura valet: aut etiā ſi iusᵇ legatum ſitaut vſufructus: aut qd̓ ī nominibꝰˡ5. eſt. ¶ Itē ſi ita legatum ſit. hē̓s meus ſeio penumᶠ dato: ſi non dederit.x. dato. Quidā putātᵍ omnimodoin legatum. x. eſſe: penum autē mortis cauſa capiᵖ nec in falcidiā imputare id heredem poſſe. Ego auteꝫdico ſi incontinenti heres penumſoluerit videri hoc legatum eſſe: ⁊in legem falci. īputari poſſeˡ. Et qd̓dixi incontinenti ita accipiendumeſt cum aliquo ſpacioª. ꝙ ſi iam mora facta ſoluerit heres penū: tūc legatum euꝫ accepiſſe: nec in falcidiāˡimputari poſſe. iaꝫ eniꝫ tranſfunſūᵐlegatum eſſe ⁊. x. deberi. Idemqꝫⁿ

erit etiam ſi ab initio ita legatuꝫ datum ſit ſi penuꝫ non d̓derit. x. dato.quia hic penus nō eſt legata ⁊ penſi datur mortis cauſa capit̉: ꝗa deficit legati conditio. ¶ Si vſufructꝰ.legatus ſit: qui ⁊ diuidi poteſt: nonſicut cetere ſeruitutes indiuidueº ſūtUeteres quidem eſtimandum totum vſufructum putabant: ⁊ ita cōſtituendum quantum ſit in legatoᵖ.Sed ariſto a veterum opinione receſſit. ait enim poſſe quartam partem ex eo ſicut ex corporibus retineriq. Idqꝫᵗ iulianus recte probat.Sed operis ſerui legatis cum neqꝫ vſusʸ neqꝫ vſufructus in eo legato eſſe videtur: neceſſaria eſt veterum ſentētiaᵗ: vt ſciamus quātuꝫeſt in legatoʸ. quia neceſſario ex oībus que ſint factiᵉ pars decede̓ debetʸ: nec pars opere ītelligi poteſt.Immo ⁊ in vſufructu ſi querat̉ qͣꝫtumᶻ hic capiat cui vuſufructus datus eſt quātū ad ceteroꝝ legatoruꝫ

cas illa ſi quis. corrigi per auc. vel ſecundo refert deo vt hic: an eccleſie uel pie reiut in contrariis. uel uerius hoc corrigitur per auct. ſed in quarta debita iure naare eſt ſecus ut. C. de inof. te. l. quoniam in proribus.Non ſolum Oīa legata que dicunt de ſubſtātia teſtatoris proficiſci pertient ad. l. fal. h. d. Bar. ⁊ alex. de imo.a ¶ Non ſoluꝫ. proprias. facit. jͣ. e. l. alienus.b ¶ Et omne. p̄ter libertatē q̄ꝑ falcidiā nō minuit̉. ut. sͣ. d̓ īffi. teſta. l. pap̓. §. quoniam.¶ Certo. ut in ſpecie. incertovt in genere. ut. ar. jͣ. d̓. v̓. ob.l. in executōe. §. pro parte. velpone de incerto. sͣ. de leg. i. l.ꝗ duos. ⁊. l. ſi ꝗs a filio. §. pe..sͣ. de re. du. l. ſi fuerit. ac.d ¶ Ius. non qd̓libet. ⁊ ſic reſtringit̉ per ſequētia. nā cetereſeruitutes vtpote indiuidue nōdefalcantur. vt. jͣ. §. ſi vſufru.e ¶ In noībꝰ. vt lego tibi queribi debes vel qd̓ ticius dꝫ.¶ Item ſilia Si legatumſoluatur anteꝙͣ aliud trāſfundat̉: lex falc. locum habet. ſecꝰſi poſtea. Itē qd̓ mortꝭ cā datur ad euitandū alterius legati preſtatōeꝫ ad. l. fal. non pertinet. h. d. Bar. ⁊ ale. de imo.Et diuidit̉ ī duas ꝑtes pͥncipaſes. In prima loquitur qn̄ legatum īcepit a p̄cedenti diſpeſitōe. In ſcd̓a qn̄ incepit a p̄cedēti cōditōe. Scd̓a ibi deniqꝫEt prīa ſubdiuidit̉ in quatuorPrimo ponit queſtionem.Secūdo appoſitōnē quorūdāque non eſt bona. Tertio poītſuam ⁊ bonam. Quarto remouet dubiū circa predicta. Scd̓a ibi quidā. Tertiabi. ego aūt. Quarta ibi. ⁊ quod dixi. Alex. de imo.f ¶ Penum. quid ſit pe nus dixi. sͣ. de penu le. l. iii.Putant. ⁊ male.h ¶ Capi. ergo non eſt legatum. vt. jͣ. de dona. cā mortis. l. mortis cā capitur.i ¶ Imputari poſſe id eſt in cōputatione que ſit ſecundū. l. falc .ſ. ut de hoc penore. ſicut ab alia re legata quartā detrahat heres. Itē ut quaſi non habeat heresaliquid de hereditate. licet penum habeat. quā preſtaturus ſit ab oībus legatariis falc. detrahat ſecūdū aꝫ. Idē quia dicit hec lex penum legatum eſt Contra.sͣ. de penu leg. l. i. vbi eſt in preſtatione tantum. So. ibi īcepit aꝯditione ut hicdiſtinguit̉. licꝫ ibi factum contradicat ẜm. h. vel dic eſſe oppoſita non poſſe peti:vt ibi. ⁊ deberi: vt h̓. ⁊ ſtatim dices.k ¶ Spatio. qd̓ magis intellectu percipi ⁊cͣ. ut. jͣ. rem ra. ha. l. quo enī. ⁊ de ſol.l. ratum. ⁊ .ſ. qd̓ dicimus. ⁊ facit. jͣ. de v̓b. obli. l. continuus. in pͥn. vt ⁊ .sͣ. de teſta. l. heredes. §. fi. ⁊. jͣ. de adul. l. qd̓ ait. ⁊ de col. bo. l. ſi quis filium. §. fi. imimvſqꝫ ad lit. cont. ſuper. x. vt. jͣ. quando dies le. ce. l. cum ſine. uel interpellatur ſuer penu. ut. e. ti. l. ſi penum.l ¶ Nec in falc. .i. non detrahet̉ de eo falc. vtpote non legato ſed falc. innuet a ceteris detrahendam. ſed queritur an detrahatur falc. de morus cā capione. quidaꝫnon ut hic. ſed hoc eſt propter moram heredis que ei nocet. vt ar. jͣ. e. l. iii. ⁊. l. alienus. ⁊. l. cum pater. Itē pro eis. jͣ. e. l. acceptis. ſed certe ibi heres non dat. ſedaccipit vel alius dat. tu dic detrahi: ut. C. e. l. pe. ac.m ¶ Tranſfuſum. ab initio ergo duo ſunt legata .ſ. penus ⁊. x. ſed dicit̉ vnumpropter vnam exactionem. ⁊ ex poſtfacto apparet quod eorum ē in legato pereffectum. Item dicas ꝙ penus eſt in petitione. vt. sͣ. de penu le. l. i. eſt tamen inobligatione ciuili ⁊ naturali donec in mora non eſt heres. ſed ideo non petitur:quia teſtator qui penam appoſuit .ſ. x. ſi penum non dederit penum peti noſuitſed ſola. .x. ⁊ probantur hec. jͣ. quando dies le. ce. l. cum ſine. ⁊. l. ſi penum. Alijdicunt ſola. x. eſſe in obligatione. ſiue incepit a conditione ſiue a legato. ar. jͣ.de act. ⁊ obli. l. obligationum fere. §. fi. ⁊ quod dicit hic trāſfuſum legatum .i.gati preſtationē. n̄ oblig. q̄ nulla eſt ſecūdū eos. ſed omnino ē ꝯtra. l. ſi penuꝫ.n ¶ Idemqꝫ ſi tamen mora iam ſit facta. ⁊ ſic eſt idem vt penus non ſit in legatoſed quo ad falcidiā ſecꝰ: quia non detrahit heres propter moram ſuam. hic detrahit. ut. C. e. l. ſi quis quadrin. ſed alij dicunt idem ⁊ quo ad fal. vt non detrahatur. vt ibi no. ac.¶ Si uſufcuctus Si aliqd̓ diuiduū ſit legatum de ipſo detrahitur falcidianon de eſtimatione ipſius. ſed in diuiduo vtrunqꝫ eſtimatur vt ſciatur an falc.locum habeat. h. d. Bar. uel ſic. Quādo legatur aliquid diuiſibile: falc. detrahit̉ de ipſa re legata: nō de eſtimatione eius: debet tamen res eſtimari ꝙͣtū ad alium effectum vt ſciatur quantum ſibi ſit legatum ⁊ ſic an falcidia veniat detrahenda ab eo vel ab alijs. ſed ſi legat̉ aliquid indiuiduū tunc nō poteſt detrahi dea quod legatum eſt. ſed debet eſtimari ⁊ de eſtimatione detrahi fal. h. d. in effectu. Et diuiditur ſecūdū cynū in. v. partes. ꝗa primo ponit̉ thema ex quo tacita

elicitur queſtio. Scd̓o ponitur veteꝝ opinio. Tertio ponit opinionem ariſtōis ⁊ extēdit ſe ad caſum ſimilē de operis. Qꝛ̄to ꝯtradicit Ariſtoni ī eoꝙ dixit operis. Quinto excipit duos caſus. Secūda ibi. veteres. Tertiaibi ſed ariſto. Quarta ibi. ſed operis. Quinta ibi īmo.o ¶ Indiuidue. ut. jͣ. de ver. ob. l. ſtipulationes non di. ſed certe ⁊ de vſufructu videtur ibi dici ꝙſit indiuidua quia dicitceterarū ẜuitutum. ſedvſufructus eſt ſeruitusſed ſub. ibi preter vſufructum. ac.p ¶ Quantū ſit in le.ut ſic de eſtimatōe falcidia detrahatur.q ¶ Retineri. ita ſcilicꝫvt in quarta parte fundiin quo fuit inſolidum legatus vſufructus nihilrruetuarius ſꝫ heres percipiat vt hic ⁊ sͣ. de uſufru. l. v. ac.r ¶ Itꝭqꝫ. id eſt vt qͣrtaꝑs poſſit retineri ex vſufructu. ac.s ¶ Neqꝫ vſus. quo advſuꝫ. eſt hic mala ratioqꝛ uſus indiuiduus eſt.ut. sͣ. de vſu. et ha. legeuſus pars. que eſt cōtraſed dic ꝙ vſufructus cādifferentie ſed vſus gratia diſſimilitudinis ponitur. ſimilis lectio. sͣ.famil. herciſ. l. ii. §. ſi qͣrta. Item contra. sͣ. deope. ſeruo. l. pe. vbi uſꝰintelligitur datus. Solutio quo ad quedammilia ſunt. nō ut ſit idem. Itē in habitatōe idē quod in uſu. ut ſit īdiuiduiſic ſolus vſufruc. excipit̉ inter reales ⁊ perſonales ſeruitutes.t ¶ Ueterum ſententia .i. eſtimentur opera legata quantum ualere poſſitaccurſius.u ¶ In legato. nam fiet eſtimatio ⁊ ex ea detrahetur quarta. ut. jͣ. eo. l. lete falcidia.x ¶ Sint facti .i. que conſiſtunt in faciendo. ⁊ ſic indiuidua ſunt: qd̓ dic utjͣ. de ver. ob. l. ſtipulatiōes. §. idem¶ Decedere debet. eſtimationis .ſ. ſed videtur operam poſſe diuidi.ut. jͣ. de oper. li. l. ſi quando. contra ibi ſo. dic ibi partem peti .i. partiaeſtimationem. ar. sͣ. ſi ſerui. ven. l. loci. §. ſi fundum. Et eodem mō reſpōdeo ad aliud contra. jͣ. de ver. ob. l. in ſtipulatiōibus. §. operarum niſide uoluntate partium preſtetur pro parte. ut ī fi. dicte. l. in ſtipulatiobus.z ¶ Si queratur quantum. hic eſt ſenſus: quia in duobus caſibus recurritur ad ueterem opinionem. etiam in vſufructu. Primus ſi dubium eſtquando habeat locum lex falci. propter cetera legata que ſunt relicta et ꝓpter uſufructū qui eſt relictus. Scd̓us: cū ē dubiū an̄ habeat locū. l. fal. ꝓpter vſufructū qui tantum relictus eſt ⁊ nulla alia legata. in his enim duobus caſibus eſtimatur uſufructus vt appareat ſi legatuꝫ eſt ultra dodrātem. ſed tamen falcidia non retinetur etiam his caſibus de eſtimatione ſꝫde ipſo legato vſufructu. ſed quantum eſtimabitur? Reſpon. quandoqꝫmultum quandoqꝫ parum. nam ſi turris eſt legatus vſufructus: multūpropͥetas parum uſufructus. Item ſi uſufructus equi uel etiam ſerui ſenisrelinquitur puero. proprietas parum: uſufructus plus eſtimatur. ⁊ econtra ſi uſufructus ſerui pueri ſeni relinquatur multum propͥetas quia citoſperatur redire. ⁊ diu utilis futura. ⁊ ſic ex qualitate rerū ⁊ perſonarumvaria ſit eſtimatio. facit ad hoc. jͣ. eo. l. hereditatum. Iteꝫ dic ẜm. R. ꝙ īhis caſibus ubi multo plus ualet proprietas ꝙͣ uſufructus non detrahetheres falc. quia in proprietate nuda quartam ⁊ pluſꝙͣ quartam habet.Non obſtat. jͣ. eo. l. querebatur. §. ſi vero. c. tm̄ quia ibi ideo ex eo ꝙ in pͥſenti reficitur quarta ſeruatur. nec ipſa actio in quartam imputatur. quiaex eo ꝙ aliquando exigendum foret: legatarius dodrantem perciperet.qꝛ teſtator omnia in legatario diſtribuerat. Ceterum ſi non diſtribuiſſetheredi tm̄ in quarta imputaret̉ ꝙͣti nōiuꝫ ꝑſecutio vendi poſſꝫ. vt. jͣ. e. l. ſiꝙͣtitate. §. magnam. hic āt cum in pn̄ti nuda proprietas tantum uel plꝰeſtimetur ꝙͣ vſufructus: nulla merito de hoc legato vſufructus quartadetrahitur īmo ſi forte multa alia reliquit teſtator in quibus nihil apd̓heredem recedit: tāto minꝰ noīe qͣrte de ceteris legatis detrahit her̄s:ꝙͣto plus qͣrta ī nuda proprietate habet ⁊ hoc eſt quod dicit quantum⁊cͣ. ſic ergoſit eſtimatio: vt ſciamus quantum ſit minus quarta detrahedum de ceteris relictis nō vt quartaꝫ eſtimationis vſufrucius habeat heres. qui ī eo legato quarta ī nuda proprietate a defuncto ſibi eſt ſeruata.