Liber

ex teſtō teneri ſi pupillus a debitoreexegerit. ¶ Idēqꝫ ē: ⁊ ſi pupillꝰ nōexegerit: ſꝫ ſolūmō litē ſit ꝯteſtatuſteneri enī eūª vt remittat actioneꝫᵇ.¶ Nā ſi debitori liberatio ſub conditione legata fuiſſet: ⁊ vel lis fuiſſꝫconteſtata: uel ēt exactūᵉ pēdēte conditiōe: ex teſiō actio remanet libation relicta.OOmponiꝰ.On ſolū noſtrū d̓bitorēᵇ ſedEt hr̄disᶜ ⁊ cuiuſlibet alteriꝰvt libetur legar̄ poſſumꝰ. ¶ Pōthr̄s dānari vt ad certūᵍ tp̄s nō petatꝰ a d̓bitore ſuo. ſꝫ ſine dubio neclibare eū ītra id tp̄s cogit̉. Et ſi debitor deceſſerit ab he̓de eiꝰ intra idtp̄s peti n̄ poteritˡ. ¶ Illd̓ videndūeſt an eiꝰ tꝑ̄s ītra qd̓ hr̄s petere vetitꝰ ſit. vl̓ vſuras vel penas pete̓ poſſit. Et priſcꝰ neracius eſtimabat cōmitte̓ eum aduerſus teſtm̄ᵏ ſi petiſſet: qd̓ verū eſt. ¶ Tale legatū hr̄smeꝰ a ſolo lucio ticio ne petito: adhe̓dē lucij ticij n̄ trāſit: ſi nihil viuolucio ticio aduerſus teſtm̄ ab hr̄de:eo ꝙ ab eo exige̓ debitū tentauit: ſitcōmiſſuꝫˡ. quotiens enī coheret ꝑſone id qd̓ legat̉. veluti ꝑſonalis ẜuitusᵐ ad hr̄dem eius n̄ trāſit. ¶ Siliberationis v̓ba in rē ſunt collataⁿ.ꝓ eo eſt quaſi hr̄s ab eo debitor̄ hr̄deqꝫ eius peter̄ vetitus ſit vt adiectioº heredis perinde nil valeat atqꝫ non eſſꝫ valituraᵖ. ipſius debitorisq perſona non ꝯprehēſa. ¶ Isqui reddere rationes iuſſus ſit. nonvidetur ſatiſfacer̄. ſi reliquum red.dat non editisᶠ rōnibus. ¶ Si hr̄svetitus ſit age̓ cum eo ꝗ negocia d̓functi geſſerit. nō videt̉ obligatō pͥlegata. q̄ dolo vel fraude eius ꝗ negocia geſſerit cōmiſſa ſit vt ⁊ teſtator videat̉ id ſenſiſſe. ⁊ iō ſi hr̄s negociorum geſtoruꝫ egiſſet agēs ꝓcuratorᵍ ex teſtō. incertiᵗ doli mali exceptione excludiˢ pōt. ¶ Et ei liberatio recte legat̉ apud quem depoſuero. vl̓ cui cōmodauero. pignoriue dedero. uel ei quē ex furtiua cau

ſa mihi dare oꝫ. TLpianusI ꝗs ratiōes exige̓ vetet̉ vt eſt)ſepiſſime reſcriptū: non īpeditur reliquas exige̓ qͣs ꝗs ꝑ ſe reliꝗtꝰ⁊ ſi ꝗd dolo fecit ꝗ rationes geſſit.¶ Qd̓ ſi ꝗs ⁊ hec velit remitte̓: itadꝫʸ legare: dānas eſto heres meus.ꝗcquid ab eo exegerit illa ⁊ illa rōeid ei reſtituere vel actionē ei remit¶ Ulianus.tere.¶ I dānatus hr̄ſ fuerit: a fideiuſſore quidē n̄ petere. Ꝙ aūt reꝰdꝫ ticio dar̄ paciſciᶻ dꝫ ne a fideiuſſore petat ⁊ aduerſus reū actionesſuas preſtar̄ legatario. Quēadmodū dānatus heres ne a reo petat: ⁊damnatus dare qd̓ fideiuſſor dꝫ: ⁊reo acceptum face̓: ⁊ legatario litiseſtimationem ſufferreª cogat̉.Idebitor fideiuſſorē C Dē.☞ ſuū ab hr̄de ſuo libari iuſſeritan fideiuſſor liberari dēat? Rn̄di d̓be̓. ¶ Itē q̄ſitū ē an̄ qꝛ mandati actione hr̄des tenerent̉ª: īutile legatūeſſꝫ: quēadmodum īutile legatumeſt: ⁊ qd̓ d̓bitor creditori ſuo legat.Rn̄di quotiēs d̓bitor creditori ſuolegaret: ita īutile eē legatuꝫ: ſi nihilintereētª creditoris ex teſtō potiusagere qͣꝫ ex priſtina obligatiōe. naꝫ⁊ ſi ticiꝰ mādaueritʰ meuio vt pecuniā ꝓmitteret: deinde liberari eumiuſſit a ſtipulatore: manifeſtum eſtquātūᵉ interſitᵈ ꝓmiſſoris liberaripotiusᵉ qͣꝫ p̄ſtare ex ſtipulatu: deinde mandati age̓ᶠ.IDem.Ucius ticiꝰ cū herotē actorēᵍhēret codicillis ita cauit. herotē liberū eē volo quē rōnes redder̄volo eiꝰ tꝑis qd̓ erit poſt nouiſſimāmeā ſubſcriptionēʰ. Poſtea viuꝰherotem manumiſit: ⁊ in eodemactu habuit rōes qͣs ſubſcripſitⁱ vſqꝫ in eū diē ꝗ fuit an̄ pauciſſimoſ dies qͣꝫ moreret̉. hr̄des lucij ticij. dicūt qͥſdā ſūmas: ⁊ ẜuū adhucᵏ herotem: ⁊ poſtea lib̓tūⁱ accepiſſe: neqꝫin eas rōes q̄ a lucio ticio ſubſcripteſūt ītuliſſe. Quero an hēdes ab he

non nocet. ſcilicet ut hic dicitur.a ¶ Teneri. eū .ſ. ſubſtitutum. iō. vel dic pupillum ẜꝫ Azo. ⁊. H. qd̓ nō placet.cū poſſit ex igere vt modo noͣ. Accur.b ¶ Actionē .i. inſtantiam petendi:que ſit propoſita actione. actio enī nōdum remittenda eſt ſi conditio nō extiterit.uel melius immo actionem remittit. qꝛ cū ante tp̄s petierit a cā cadebat ẜm hasleges. ut. jͣ. l. ꝓxi. §. tale. ⁊ īſti.de perpe. ⁊ tem. ac. §. tꝑales.Azo. ſed hoc nō placet. qꝛ nonpetit ante tp̄s cum poſſit petereoblata cautione: ut. jͣ. d̓ do. ex..l. pure. in prin. H.c ¶ Exactum. al̓s exactā .ſ. pecuniam. al̓s exactū .ſ. d̓bitū qd̓fieri potuit: ut. d. l. pur̄. nec ob..sͣ. ſi cer. pe. pecuniam. vt ibino. Item nec ob. jͣ. ut in poſ. le..l. i. §. debitori. quia ibi pure fuit legata liberatio ut hic ſubijcit⁊. l. ſi id qd̓ mihi. ac.On ſolū Debitori cuCiuſcunqꝫ pōt liberatio relinqui: ⁊ dānatus ad tp̄s nō petere interim liberare non cogit̉.nec illius tꝑis pena uel vſurapetetur. h. d. Bar.d ¶ Debitorem. ex qualibet cāut. jͣ. e. l. §. fi. azo.e. ¶ Heredis. jͣ. e. cū hr̄s. ac.f. ¶ Alterius. ſiue leget creditori debitū ut. sͣ. ſi ꝗs decedens.§. fi. ſiue ipſi debitori qd̓ dꝫ. ⁊ſemper agit debitor ꝯtra heredem ac. ex teſtō ut liberet̉: ut. sͣ.de le. i. ſi fideiuſſor. in prin. ⁊. l.ſeruo. §. ſi teſtator. ac.g ¶ Ad certū. ut inſti. de le. §.pōt. ⁊ .jͣ. e. aureliꝰ. §. certū. ac.h ¶ Petat. per accep. ſed forteper pactum: ut. sͣ. e. l. ſi quis reum. §. idem. Azo.i ¶ Non poterit. qꝛ in rē videt̉liberatio relicta: ut. jͣ. §. ſi liberatiōis. ⁊ sͣ. e. l. ij. ⁊ de proba.ſi pactū. ⁊ .jͣ. e. ſi quis in teſtō.Tale Legatum liberationis ꝑſonale non tranſit ad heredem niſi ꝑ heredeꝫ teſtatorispetendo cōtra fiat. h. d. bar.k ¶ Aduerſus teſtm̄. hoc forte dicet ꝗs locum hr̄e in vſurisque ſola mora iudicis officio petuntur. ſi vero ſtipulatione debeātur. nihilominus currūt: qꝛ⁊ hoc eſt cū ſit pactum d̓ non petendo: ut. sͣ. de pac. l. itē qꝛ conuentiōes. ī fi. ⁊ ad idē. sͣ. ſi cer.pe. lecta. ſed hoc non placet. qꝛhic loquitur de pena que debetur ꝑ ſtipul̓. non ꝑ moram. necmirum ſi bn̄ficiū teſtatoris curſum vſurarū quocūqꝫ mō debitarum uel pene differat: ꝗa hoclegis beneficium al̓s indulgetut. C. de vſur. rei iudi. l. fi. ⁊ d̓vſuris. eos. in prin. Azo. ⁊ facit. sͣ. ſi ꝗs. cau. l. i. in pͥn. ac.l ¶ Cōmiſſum. alioquin ſi ab initio petiſſet ab actione caderet: qꝛ ante tp̄s petit:ut hic innuit. ⁊ inſti. de excep. §. tꝑales. qd̓ eſt noͣ. ⁊ dixi. sͣ. l. prox. in fi. ac.m ¶ Seruitus .ſ. ut vſufr. uel vſus. ut. sͣ. de ſerui. l. i. que duo morte pereunt. utsͣ. de vſu ⁊ ha. l. vſus aque. ⁊ sͣ. ꝗbus mo. vſufru. amit. l. ſicut. §. fi. ſecus in pͥdiali ẜui. ut. sͣ. quēad. ſer. amit. l. iij. azo. ſit ar. ꝯtra. sͣ. de ſer. ru. pre. l. pecoris.⁊ facit. jͣ. de reg. iur. l. in oībus. ⁊ sͣ. de pac. idem. §. i. ac.n ¶ Collata. ut qꝛ dixit qd̓ mihi debet̉ a ticio peti volo. azo.o ¶Ut adiectio. facta. al̓s in caſu enī ꝓpoſito facta nō fuit. ac.p ¶ Non valitura. noīe debitoris expreſſo. azo. ut in caſu huius. §. ac.q ¶ Debitoris. ut ſi dixiſſet neqꝫ a me neqꝫ ab herede meo peti volo qd̓ mihi debet̉ ex venditione talis rei. ⁊ ſic noͣ ꝙ in pacto exigitur conſenſus duorū ⁊ expreſſio noīum: ut. sͣ. de pac. l. i. §. pactum. ⁊ ſi abſit debitor: nō pacti ſed doli querit̉exceptio. vt. C. de pac. poſtꝙͣ. ſed in vltima voluntate non eſt opus: ut hic ⁊ sͣ. d̓le. ij. cū pater. §. ij. ⁊ de ac. ⁊ obli. ſi a furioſo. ⁊ facit. sͣ. de pig. act. ſi neceſſarijs.§. pe. ⁊ sͣ. de pac. l. tale. in pͥn. ac.r ¶ Non editis .i. non facta cōputatiōe. nā hec duo cōtinet: ut. jͣ. de cō. ⁊ de. cuꝫ

ſeruus. ⁊. l. qui ſub cōditione ⁊. C. de teſta. ma. l. iiij. ſed ꝯtra. jͣ. de condi.⁊ demō. ꝙͣuis. vbi primum ſufficit. So. ibi.¶ Si heres. Quāuis heres dānet̉ non petere a geſtore tn̄ ꝓpter ea quedoloſe geſta erant agere pōt. h. d. bar.s ¶ Procurator .i. ꝓcurans. ut ⁊ noͣ. sͣ. de procu. plaucius. cuꝫ enī dicatde act. neg. ge. ergo nonfuit mandatū: ut inſti. deob. ex qͣſi cō. §. i. ideꝫ eēttn̄ in procur. ut. sͣ. mā. l.creditor. §. lucius. ac.t ¶ Incerti .ſ. condi. ut liberet̉ uel ſine cā vel ēt exteſtō que pōt dici ꝯdictiout inſti. de act. §. appellamus. ⁊ dr̄ incerti quia adincertum .i. factū uel ītereſſe datur. ac.u ¶ Excludi .i. repelli. etno. ex hoc. §. generali remiſſione non ꝯtineri doloſe facta ſed tm̄ ſcrupuloſa īꝗſitio: ut. sͣ. de le. i.ſi ſeruus vetitus. ⁊ de admi. tu. l. quidā. ⁊ jͣ. e. aurelio. §. gaius. vbi pleneno. ⁊. l. lucius. ⁊. jͣ. de cōdi. ⁊ d̓. cuꝫ tale. §. i. ⁊ sͣ.de neg. geſt. pomp. ⁊ .jͣ.l. prox. in prin. ſed contraibi in fi. ſꝫ ibi alijs v̓bis fuit vſus teſtator. ac.QIos celianit .i. xtmale facta adminſtratione retinuit. et facit.l. proxi. §. ſi heres. ⁊ qd̓ibi noºy ¶ Ita dꝫ. ſꝫ his verbisnon fecit. sͣ. l. proxi. §. pe.⁊ ſic non eſt contra. ac.I damnatus. paciQ ici. ꝑſonal̓r. ⁊ facu.sͣ. e. l. ij. ⁊. l. ſi quis reuꝫprin. ac.a ¶ Sufferre .i. dare ſicerit oneratus heres. ut et.sͣ. de le. ij. qui duos. et d̓le .i. ꝙ ſi quis. ⁊. l. norquocunqꝫ. §. fi. ſed videnon ualere: cū fideiuſſornon debeat: ut. sͣ. de le. i.ſi ſic. §. i. ibi proīde ⁊ ſi ticio ⁊c. que eſt cōtra. So.hic fideiuſſor in veritatedebebat. ibi nō. ac.Idebitor. Ad h̓O ꝙ intereſt mea potius non ſoluere ꝙͣ ſolutuꝫrepetere dicitur legatumvalere. h. d. bar.b ¶ Tenerentur. poſtꝙͣſoluit. niſi in caſibus vt.sͣ. mā. lucius.a ¶ Nihil ītereēt. no. ſic.de le. i. ſi creditori. ⁊. l. ſequē. ⁊. l. ſi cui. §. fi. ⁊ d̓ le..ij. meuius. §. debitor autem ⁊c. ⁊ jͣ. e. ſi creditor. ⁊. l. legaui. §. fi. ⁊ inſti. de le. §. ex contrario. ⁊ dele. iij. l. iij. §. ſi rem. ac.b ¶ Mandauerit. inter viuos. ac.c ¶ Quantum .i. quod.d ¶ Interſit. in teſtamento.e ¶ Potius. intereſt enim noſtra non ſoluere potiuſꝙͣ ſolutum repetereut. sͣ. de compen. l. ideoqꝫ. azo. ac.f ¶ Agere. ⁊ ideo valet legatum. ac.Ucius. Liberatio ab onere reddendarum rationuꝫ ad reliqua nonporrigitur niſi exprimatur. h. d. bar.3 ¶ Actorem. ideſt caſtaldionem.h ¶ Subſcriptionem. quā faciā in rationibus eius approbando. naꝫ piuries ſubſcribebat: ⁊ ſubſcripturus erat. ac.i ¶ Subſcripſit .ſ. dominus nunc patronus. ac.k ¶ Adhuc. id eſt dum adhuc eſſe in ſeruitio. ac.l ¶ Libertum. id eſt poſtea dum eſſet iaꝫ liber factꝰ. ⁊ facit ad. l. sͣ. d̓ paci..l. tres fratres. ⁊ sͣ. e. ſi quis rationes. ac.