De fundo inſtructoXXXIII.
3 9
I cui fundū ⁊ inſtrumentū eiꝰlegare vis nihil ītereſtꝰ quō leges funduꝫ cū inſtrumētoᵇ an fūdū⁊ inſtrumētuꝫ: an fundū inſtructuꝫ.Paulus īmo ꝯͣ. nā inter ea legatahͦ intereſt: ꝙ ſi fundo alienato mortuus fuerit ꝗ ita legauit: ex hac ſcriptura fundū cū inſtr̄o nihil erit legatū. exceterisᵗ poterit inſtrumentum eſſe legatum.SCeuola.Epoti legaueratᵇ p̄dia que r̄gione certa habuerat: ut īſtructa ſunt cū vino grano calēdarioᵉ:⁊ adiecerat hec v̓ba: ꝗcꝗd erit cummoriar in illa regiōe. vl̓ ꝗcꝗd in qͦcūqꝫ ſpē erit in illa regiōe: ul̓ qd̓ meuꝫ erit: viua teſtatriceᶠ unus ex debitoribꝰ cōdēnatus viuēte teſtatrice ſatis nō fecitˢ. Queſitū eſt an qd̓ex ſentētia iudicis deberetur ad nepotem pertineret? Rn̄di nihil proI. Dem.poni cur nōʰ d̓beret̉.Abernamⁱ cum cenaculoˣ parduleⁱ manumiſſe teſtamēto legauerat cum mercibus et inſtrumētis et ſupellectili que ibi eēt. Itemhorreumª vinarium cū uino et vaſis et īſtrumēto et inſtitoribus quoſſecum habere cōſueuerat. Queſitū eſt cum viuo teſtatore inſulaⁿ inqua cenaculū fuit qd̓ ei legatū eratexuſta ſit: et poſt biēniū eodeꝫ lococonſtituta nouaº: et horreū qd̓ eidēlegatum erat a teſtatore uenierit:uini autem uēditio dilata ſit: ut exeo cōmoda venirēt: an uniuerſa legata pardula conſeꝗ poſſit; reſpōdi ea in quibus uolūtas mutata eſſet nō deberiˢ.UXpianꝰNſtrumenta fundi ea eē: quefructus querendi cogendi cōſeruandi gratia parata ſunt ſabi. li.ij. ad uitel. euidenter enumerat.Querendi ueluti hoīesq ꝗ agrūcolunt et qui eos exercent: prepoſitiue ſunt his quorū in numero ſunt
⁊ villiciʳ monitoresᶠ. Preterea boues domiti ⁊ pecora ſtercorādi cāparata. vaſa q̄ vtiliaᵗ culture ſūt: utaratrū. ligonesᵛ. ſarculi.ᵉ falces putatorie. bidētes: ⁊ ſi qua ſimilia dicipoſſunt. ¶ Cogēdiʸ quēadmoduꝫtorcularia corbes falceſqꝫ meſſorieᶻ. falces fenarieª: qualiᵇ vīdemiatorij exceptoriiqꝫᵉ: in ꝗbus vue cōportātur. ¶ Cōſeruādi quaſi dolialꝫ defoſa non ſintᵇ. Et cuppeᵉ ꝗbuſdā in regiōibꝰ accedūt īſtr̄o ſi uillacultior eſt. veluti atriēſesᶠ ſcoparijᵍſed ēt uiridariaᵖ ſi aſſint. copiarijⁱ: .ſꝫfundꝰ ſaltus paſtiōeſqꝫ hꝫ. gregesᶠpecoꝝ. paſtores ſaltuarijˡ. Q Au.E grege ouium ita diflīguēdū eſt vt ſi ideo comparatꝰᵏſit vt ex eo fructus caꝑetur non debeat̉ⁿ. Si v̓o ideo ꝙ non aliter exſaltu fructus percipi poterit: cōtraerit: quia per greges fructus ex ſaltu percipiuntur.UXpia.I redditꝰº etiā ex melle ꝯſtat:☞ aluei apeſqꝫ ꝯtinent̉ʰ. I Ab.Adē rō ē in auibꝰ q̄ in inſulisᶜmaritimis aluntur. TApia.Ueſitū eſt an frumentū qd̓ cibarijs cultorum paratum foret īſtrumēto cederet? Et plurimisnō plꝫ qꝛ cōſumeret̉. ꝗppe inſtr̄mᶠeſt apparatus rerū diutius manſuraruꝫ ſine quibus exerceri neꝗretpoſſeſſio. acceditᶠ eo ꝙ cibaria victus magiſqͣꝫ colēdi cā parantur.Sꝫ ego puto ⁊ frumētū ⁊ vinū adcibaria paratum inſtr̄o contineriᵗ:⁊ ita ſeruiuꝫ rn̄diſſe auditores eiusreferunt. ¶ Item nōnullis viſuꝫ ēfrumentuꝫ qd̓ ſerendi cauſa ſepoſitum eſt inſtr̄o cōtineri puto: qꝛ ⁊ inſtar cultur̄ eēt: ⁊ ita ꝯſumit̉: vt ſꝑ reponer̄t̉: ſꝫ cā ſemīs nihil a cibarijsdiffert. ¶ Cōſeruādi fructꝰᵏ cā veluti granariaᵉ: qꝛ in his fructus cuſtodiūtur vrceolosʸ capſelas in qui
lictū. ⁊ fundus ⁊ inſtr̄m. ſꝫ tn̄ prīo extincto dr̄ia erit: ut. jͣ. dicit. ⁊ ſicnō obſtat. sͣ. de vſufruc. ac. l. ſi ꝗs ticio. ⁊ sͣ. de le. i. l. ticie. §. nihil. ⁊. l. ſjs inꝗli nos. §. ſi ita.b ¶ Cū inſtr̄o. huiꝰ .n. ſermonis tenore adeoſecūdum legatū primo adherere deſignat̉: vt eius fultura ſubducta nonpōt eſſe ꝗn illico ruatſe ſubſtinere nequeat vltra. R.c ¶ Ex ceteris .ſ. fundū⁊ inſtrumētuꝫ. Itē fundū īſtructū. ſꝫ ad hoc ſecundū eſt ꝯtra. inſti. deleg. §. ſi ꝗs ancillas. ibiidē erit ſi fundꝰ ⁊cͣ. So.qd̓ ibi ſimpl̓r h̓ diſtīctedr̄. ⁊ ꝗd miri. cū ibi leuiac ſimplici via qm̄ rudibꝰ ānis. h̓ v̓o diligētiſſima ⁊ exactiſſima qm̄ꝓuectis ſingl̓a iura tradunt̉ ẜꝫ. R. ſꝫ nō plꝫ ꝙꝑꝑ rudes male ibi dicatdic gͦ qd̓ ibi dicit idē eſtvt fundus inſtructus referatur ad pͥmos duoscaſus .ſ. de ancilla ⁊ ſeruis ord. ⁊ vicarijs. ⁊ qd̓ſubijcit vel cū inſtr̄o reſeratur ad ꝓximū .ſ. deſeruo cū peculio. h̓ Io.nō plꝫ. alij ꝙ illa hanccorrigat in hoc articuloqd̓ ſatis dici pōt vl̓ ẜmazo. vt fundo inſtructolegato: ⁊ poſtea aliēatoextiguit̉ legatū īſtrumēti: vt ibi. ⁊ nō extinguat̉vt hic. extinguit̉ dico inſtrumentū fundi: ut ibi.nō īſtr̄m patriſſa. qd̓ legato ꝯtinet̉: vbi fūdus īſtructꝰ eſt legatꝰ: ut. jͣ.e. q̄ſitū. §. ſed ſi fundus⁊ .§. inſtructo. ⁊ec ētꝯͣrio no. ⁊. C. de v̓. ſi. l.ii. Itē fac̄. jͣ. t. i. l. ii. ⁊ sͣti. ii. l. ii. ⁊ sͣ. e. l. ii. §. i.⁊ sͣ. dele. i. l. vi. ⁊. viii.pti. Perſoulnīam nō ſit reatio: vt luatur. h. d. bar.¶ ¶ Legauerat .ſ. auia.e ¶ Calēdario. hoc expōe vt. sͣ. d̓ le. iii. ꝗ filiū¶ Uiua teſtatrice. ⁊ inadē voluntate durāteerga nepotē. qd̓ preſumit̉ ꝑꝑ cōiunctionē. al̓sſecus: ut. sͣ. de le. iii. l. fideicōmiſſa. §. ſi rē. ⁊ sͣ.dele. i. ſi ſic. §. i. in fi. ẜꝫR. ſꝫ certe ibi plus eratgerat. ac.g ¶ Satis non fecit. ſufficienter. ac.h ¶ Cur nō .ſ. tā cōiuncte ꝑſone. nō igit̉ ſit nouatio ꝑ ſnīaꝫ ſolā: ſꝫ demūtione facta. ſed ar. contra. C. de vſur. rei iudi. l. fi. ac.Abernam. In eo in quo apparet eſſe mutata voluntas teſtatorisvidet̉ eſſe reuocatū legatū nō in alio. h. d. Bar.i ¶ Cabernā .i. domū ad habitandū vtilē: ut. jͣ. de ver. ſig. taberne. naꝫ⁊ hic. jͣ. vocat eā inſulam. ac.k ¶ Cenaculo. locus vbi cenat paterfa. vel vbi ſit cena. ex quo loco frequēter aqua ꝓijcitur: vt. sͣ. de deiec. l. ſi v̓o. ac.¶ Par dule. propriū nomen ancille quā manumiſit inter viuos vel ineſtamento. ⁊ ideo qd̓ dicit teſtamēto pōt determinare precedens manumiſſe: vel ſequens verbum legauerat. ac.m ¶ Itē horreū. in quo vinū eſt repoſitū. vel dic in quo triticū ⁊ ordeumvnde ſit vinū eſt repoſitū: ut. sͣ. ti. l. ſi ꝗs vinum. §. i.Inſula .i. taber na.o ¶ Noua .ſ. fuerit.y ¶ Non deberi. ſic ergo taberna .i. inſula exuſta ⁊ poſtea a teſtatore noua facta non debetur: vt. sͣ. de leg. ii. peculiū. §. i. ⁊ sͣ. de vſufruc. l. ꝗ vſufructum. in pͥn. ⁊ sͣ. quibus mo. vſufruc. amit. l. quod tamē. §. i. ⁊. §. antepe. ⁊ fi. ⁊ sͣ. de le. i. ſi. ita. §. fi. Item nec horreum debetur cum teſtator
ſi cui. ⁊ sͣ. de le. i. l. vi. ⁊. l. ſi ex toto in prin. ⁊ sͣ. de le.iii. l. fideicōmiſſa. §. ſi rem. ⁊ inſti. de le. §. ſi rem ſuam. vinum autem cuꝫ vaſisdebebitur. nil .n. prohibet in ꝗpuſdam tenere voluntatem. in quibuſdaꝫ mutatam eſſe: ut dicta. l. ſi ex toto in prin. ⁊ facit ad hāc. l. jͣ. de au. ⁊ ar. le. ſeia.¶ Aſtrumenta. homines .i. ſeruos. ac.r ¶ Uilici ꝗ occaſione fructuuꝫinſiſtūt: vt. sͣ. de inſti. l. ſi cuꝫvillico.s ¶ Monitores. ꝗ agros munēt .i. muniūt foſſatis ⁊ ſcpibꝰvel qui monēt laboratores.t ¶ Utilia. ī ꝗbus portant̉ blada ad ſeminandū vel vinū laborantibus. ac.u ¶ Ligones .i. ſape.x ¶ Sarculi. ſunt cultri ꝗbꝰ terra ſcīdit̉. vel ꝑue ſape ad arandū fabas ⁊ meligas. Itē bidētes .i. vomeres. vel gomere: q̄vndiqꝫ ſcindūt terrā vel furce.vel raſtelli ꝗ plures hn̄t dētes.⁊ facit ad. l. sͣ. de peti. here. ſi apr̄e. §. fi. C. de v̓. ſig. l. ij. Ac.y ¶ Cogēdi .ſ. ſunt īſtrumenta. ac.z ¶ Meſſorie .i. ſegule. ac.a ¶ Fenarie .i. ſece.b ¶ Quali .i. caniſtri. ad vīdemiandum in eis. ac.c ¶ Exceptorijqꝫ .i. corbes. ⁊ caſtellate. ſed torcularia ſunt canales ⁊ tinacij.d ¶ Defoſſa non ſint. igit̉ ⁊ ſiſint defoſſa īſtr̄o fūdi ꝯtinent̉.ſecus aūt dicēdū de inſtr̄o domus: qꝛ id qd̓ defoſſum eſt ꝑsdomus eſt ergo nō poterit dicidomus inſtr̄m: ut. sͣ. de acti.emp. l. granaria. ⁊ .jͣ. e. qͥſituꝫ§. papinianus ait. ſed certe ⁊ īfundo idē erit dicendū: ut. jͣ. e.queſitū. §. ea v̓o. ſꝫ certe erit diſtīguēdū: ut. jͣ. e. cū fundꝰ. ac.e ¶ Cuppe. vaſa q̄dā ſunt lapidea de terra facta. h. ⁊ hicpūcta. ⁊ qd̓ ſubijcit ꝗbuſdā ⁊cͣ.ncipit alia oratio.f ¶ Atrienſes. ꝗ purgant velcuſtodiunt atrium: vt. sͣ. nau.cau. l. i. §. i. ac.g ¶ Scoparij .i. qui ſcopis domū purgant. vnde in euangelio. ſcopis mūdatam. ac.h ¶ Uiridaria .ſ. ſunt īſtr̄a fundi artificial̓r facta. al̓s ꝑs fundiſunt: ut. jͣ. e. queſitū. §. ea v̓o.i ¶ Topiarij. ꝗ ornant ⁊ ordināt ſaltus fundi: ut. sͣ. de leg.iij. l. cū quereret̉. §. fi. ac.k ¶ Greges. h̓ dic: ut. jͣ. l. ꝓx.l ¶ Saltuarij. ꝗ cuſtodiūt fundum. ⁊ tuētur magiſꝙͣ fructibus colligēdis preſint: ut. sͣ. d̓le. iii. cum quereretur. §. fi. ⁊. jͣ. e. l. queſitum. §. ſaltuarium. ac.inEgrege. cōparatus .ſ. principaliter.n O ¶ Debeat̉. inſtr̄o fundi legato. ⁊ eſt ad hoc. C. de v̓. ſig. l. ii. ⁊ sͣ. de le.iij. cuꝫ quereret̉. §. pe. ſinaūt ꝓ vtroqꝫ dic: ut. jͣ. e. l. queſitū. §. ſi ꝗs eodem.I redditus .ſ. fundi. ut qꝛ locus aptꝰ erat ad mel ꝑꝑ flores ⁊ aquā ⁊ alia qͦapes deſiderāt. ⁊ nō ita ad aliū fructū. ⁊ facit. jͣ. e. l. q̄ſitū. §. ⁊ ſi ab aucuv ¶ Cōtinent̉. fundi inſtrumēto legato. ac.q ¶Adē rō. in inſulis: ut pauonibus vel faſianis: ſicut ⁊ in cuniculis: ut in lacu ꝑuſino. ⁊ facit. jͣ. e. q̄ſitū. §. in agro. ⁊. §. ⁊ ſi ab aucupio.Ieſitum eſt. Hec lex diuidit̉ in tres ꝑtes. Primo ponit ꝗd ſit inſtr̄m.¶ Z fundi vſqꝫ ad. §. ſi domus. Scd̓o ꝗd ſit inſtr̄m domꝰ vſqꝫ ad. §. ſed ſi fundus. Tertio q̄ ſit dr̄ia inter legatū fundi ſimul inſtructi ⁊ ſimul cū inſtr̄o ⁊ circar ¶ In ſtr̄mhoc multa dcā interſerit vſqꝫ ad finē nec al̓r ſūmat̉. bar.principale. R. ⁊ eſt h̓ diffinitio inſtr̄i. ſic. ⁊. jͣ. e. ſed ſi fundus. ⁊ sͣ. de tribu. l. ꝓcuratoris. §. ſi ꝓpter. ac. s ¶ Accedit .ſ. ſnīe illoꝝ. qui dicūt nō eſſe in ſtr̄mR. ⁊ facit. C. de v̓. ſig. l. i. ⁊. ii. ⁊ sͣ. de vſufruc. l. itē fundi. §. ſeminarios.t ¶ Contineri. ꝑ medium acceſſionis. iure. R.u ¶ Conſeruandi fructus .ſ. contineri dicimus. ac.x ¶ Granaria. de h̓ dic vt. sͣ. eo. inſtr̄a. in fi. y ¶ Urceolos. de terra. ac.