XXXIII. De optione legata

13 7

conſtituerentur ticij ⁊ pāphili vniꝰtamen rei legatum inter eas vertitur: ⁊ ticio vendicante optio extinguitur: repudiante pamphilus optare poteſt.IDeꝫ.I heros ſeio legatus ſit: ⁊ heroti fundus. deinde optio ſerui meuio data fuerit: iſqꝫ herotemoptaueritª: fundus ſolus ad ſoluꝫſeiumᵇ pertinebit: quoniaꝫ adite hereditatisᵉ tꝑe is ſolus erit ad quempoſſet legatumᵇ pertinereᵉ. nam ⁊cum ſeruo cōmuniᶠ alter ex ſocijslegat: iccirco ad ſoluꝫ ſociuꝫ totumlegatum pertinet: quoniā die legati cedenteᵍ ſolus eſt qui per eum ſeruū poſſit acquirere.IDēEruo generaliter legato: verius eſt oēs heredes ſi eisᵛ electio data eſt: eundeꝫᵗ dare debere:⁊ ſi non conſentiant heredes: ex teſtamento eos teneriˣ.DAu.Ioptio ſerui data mihi fuerit⁊ ſticho aliquid teſtator ſine libertateⁱ legaſſet: tunc ſequens legatumᵐ conſiſtit: cum tota familia advnum .i. ſtichum recideritⁿ: vt pur̄quaſi legatoᵈ vtiliter ſit legatū. necaduerſat̉ catōnianaᵖ regula: ſi voluntariusª heres inſtitutus ſit: quoniam poteſt ante aditam hereditatem: etiaꝫ ſi ſtatim deceſſeritᶠ familia minui. Ꝙ ſi neceſſariꝰˡ heres inſtitutus ſit: ſequens legatuꝫᵛ ꝓptercatōnianam inutile eſt. ¶ Pom-

po. ᵍ ſcribit emptor̄ hereditatis poſtulante vt is cui ſerui optio legataſit optet. videndum eſt an pretorvt id faciat cogere debeat legatarium. quemadmodum ſi heres inſtitutus id poſtularet: quia poteſt perheredeꝫ id emptorˣ cōſequi: ⁊ quare nō poſſitʸ nō video. ¶ Abeo.Icuꝫ optio ſerui ex vniuerſafamilia legata eſſet: heres aliquem priuſqͣꝫ optaretur manumiſit: ad libertateꝫ eum interiꝫ nō perducitᶻ: ſeruuꝫ tamen quē ita manumiſerit amittit: qꝛ is aut electus legato cedit: aut relictꝰ tūc liber oſtēIDemditur.Eruoº ſine lib̓tateᵏ legauiᵉ. deinde optiōeꝫ ẜuoꝝ meuio dedi: isº eūdē ſeruumᵉ optauit. qͣro anid quoqꝫ qd̓ legatū eſt: eiᶠ deber̄t̉ᵍ;Rn̄di nō puto legatuꝫ huius ſeruinomineᵛ ad dominumⁱ pertinere.H. Ereni.Ptiōe legata placet nō poſſe ante aditā hereditatēᵏ optari: ⁊ nihil agi ſi optaretur.¶ Dem.Um optio duorum ſeruoruꝫAticio data ſit reliqui meuio legati ſint: ceſſante primo ī electionereliquorū appellatione oēs ad meuium pertinēt.SCeuola.Omine legatoᵐ neratiꝰ ait niThil agi repudiato pamphiloⁱitaqꝫ eūip̄m eligi poſſeº. MAulꝰ.

quā ceſſit dies legati ⁊ ecōtra pamphilo ſi an̄ eſſet n̄ſus: ſed certeetiā quo ad hoc nō videt̉ cōditile: qꝛ ſi eēnale: vel dn̄otm̄: vel pāphilo tm̄ deberet̉: ut..qn̄ di. le. ce. ſipoſt. §. fi. ſed dicas illud qn̄ res certa ſzat̉. h̓ incerta. ⁊ iōſic ambulat electio: ut h̓ dicit. Itē ot̉ ſi decedat anteꝙͣoptet. hodie ꝑ iuſtiniauū ſecꝰ: ut īſti. eo. §. optōis. ⁊. C. cōia dele. l. fi.§. fi. ⁊ facit. jͣ. de ſo. ſi ſtipulatus. ⁊ sͣ. de le. i. filius. §. fideicō. ⁊. l. queſitum. §. duobus.Gheroꝫ De legato ſcd̓ ẜuo alij legato ad legatariū optionis nil ꝑtinet. bar.a ¶ Optauerit. qd̓ facere potuit: qꝛ teſtator hocpermiſit. nec ob. sͣ. eodēcuꝫ ita. §. i. qꝛ ibi ꝑꝑ libertatis fauorē. ⁊ ſic iſtelieros erit cōmunis ſeij⁊ meuij. alij dicūt ꝙ optauit de fcō̓. ſed de iurenon potuit quaſi taciteex mēte toſtatoris a generali optiōe ſit exceptꝰheros: ut ar. cōtra. sͣ. e.cū ita. §. i. ⁊. jͣ. ti. i. l. ii. īp̓n. ⁊ jͣ. d̓ auro ⁊ ar. le.l. i. i pͥn. ⁊ sͣ. de le. iii. l.vxorem. §. feliciſſimo. ⁊l. ſeruis vrbanis. §. fi. ⁊.li. q̄ſitū. §. i. ⁊ ſic heroserit ſoliꝰ ſeij nō cōis. ſedcerte ſimile qd̓ īducit deſeruo cōi. magis ſuadetqd̓ pͥmo dixit. ⁊ qd̓ dicitsͣ. de leg. i. l. ſi dominoẜm. h.b ¶ Solū ſeiū. ſi heroseſt cōis ſeio ⁊ meio.c ¶ Adite hr̄ditatꝭ. hocenī tꝑe cedit dies legatrelicti ẜuo legato: ut. C.d̓ ca. tol. §. ī nouiſſimo.d ¶ Legatū .ſ. fūdi. ac.e ¶ Pertinere .i. acꝗrere ꝑ herotē ſeruū. nā meuio ſub ꝯdi. vr̄ legatusſeruꝰ .ſ. ſi optauerit vn̄cū ante aditā hereditatēoptare non potuit: ut. jͣ. e. optione. apparet ſeium ſolum dominumf ¶ Seruo cōi. iam nūc ⁊ nō ſola deſtinatione ⁊ argumentat̉ a minore.g ¶ Cedente. qd̓ eſt tꝑe mortis: ut. C. de ca. tol. l. vna. §. in nouiſſimo. ſꝫhuic rn̄. eſt cōtra. jͣ. de acꝗ. re. do. ꝑ ſeruū. §. i. ⁊. jͣ. de ſtip. ſer. ꝓinde. §. i.ſed ſo. vt no. sͣ. ꝓ ſocio verū. §. ſi ſeruo. que conſonāt huic. ⁊ jͣ. ad. l. fal.plautius. ⁊ facit. jͣ. eo. ſi optio. ⁊. l. ſcruo. ac.b Eruo. ſi eis heredibus. ⁊ dic data .ſ. nominatim a teſtatore. al̓s leOgatarij eſt electio: ut. sͣ. e. l. ii. ſcd̓o rn̄ſo.i ¶ Eundē. facit. jͣ. de ver. ob. l. ii. circa pͥn. ⁊. l. in executiōibus. §. ꝓ ꝑte.⁊ de ſo. ſi ſtipulatꝰ. §. i. ⁊. l. ꝗ hominē. §. i. ⁊ sͣ. de ꝯdi. inde. ſi nō ſortē. §.fi: ⁊ sͣ. de le. i. l. ſi ex tota. §. fi. ⁊ de le. ii. l. ſi quis duobus.k ¶ Teneri. cogent̉ ergo conſentire iudice imminente: ut. sͣ. de le. i. huiꝰ§. fi. l. ſorte. ⁊. C. cōia dele. l. fi. in pͥn. ac.M Prima loꝗt̉ in īſtituto herede volūtario. Scd̓a in īſtituto hr̄de neoptio. Lex iſta eſt ſatis ſubtilis. Et diuidit̉ in duas partes.teſſario. Scd̓a ibi. ꝙ ſi neceſſarius. Itē pͥma ſubdiuidit̉ in duas. Primo ponit dictum. Secundo reſpondet tacite obiectioni. ſcd̓a ibi: nec aduerſatur. nec aliter ſūmatur. Bar.l ¶ Si optio ſine libertate. contra. C. de le. ẜuus. Solu. h̓ ẜuus apparetalij legatus: qd̓ ibi nō fuit. ac.m ¶ Sequēs legatum. ſeruo relictum. ac.n ¶ Reciderit. an̄ aditā hereditatē ideſt anteꝙͣ optare poſſit. R. ut. jͣ. eo.optione. ⁊ dic reciderit .ſ. alijs mortuis. ac.Pure. quaſi legato .ſ. ſticho. ac.ẜ ¶ Catōniana. de qua tractat̉. jͣ. de regu. ca. l. i. nā legatū ẜuo relictumrid̓ cedit: niſi ab adita hereditate: ut hic pꝫ aꝑte. ⁊. C. de cadu. tol. §. in nouiſſimo. nā ſi ſtatim poſt mortē cederet. ergo quolibet īſtituto eēt nullumqꝛ inutiliter cederet cū ſit poſſibile aliū de familia optari. ⁊ catōnis regula ad talia legata nō ꝑtineat: ut dr̄. l. catōiana. ⁊ sͣ. de le. i. l. cetera. §. ii.q ¶ Si volūtarius. id eſt ſi hoc eſt ꝙ voluntarius eſt qui hereditatis adi-

tionē differre pōt. ⁊ ſic differt̉ optio. R. r ¶ An̄ aditam. poſt ſcm̄ teſtm̄. ac.s ¶ Deceſſerit .ſ. teſtator. t ¶ Qd̓ ſi neceſſarius. ꝗ hereditans aditionemdifferre nō pōt. ⁊ ſic per eū optio nequiuit ſuſpēdi. ei enī mortis tꝑe ipſo iure fingitur queſita hereditas: ut ſic nihil inter mortis tempus ⁊ hereditatis aditioneꝫeuenire fieriue poſſit. nullum equidē ibi medium inueniri pōt. R.u ¶ Sequens legatum. ſtichorelictum. ⁊ facit. sͣ. de le. i. ẜuole. §. i. ⁊. l. ſi a pluribus. §. i. etl. queſitum. §. pn̄ti. ⁊. l. ſi poſtmortē in pͥn. ⁊ sͣ. e. l. ſi heros.⁊ .jͣ. de condi. ⁊ demō. iul. ⁊ .jͣ.eo. ſeruo. ac.u ¶ Pōponiꝰ. heres. qm̄ emptoris nō minꝰ ꝙͣ hr̄dis. ſi nōvendidiſſet īterē optioneꝫ nonſemꝑ impedire diſpōnem ẜuorū: ut. sͣ. e. l. immo. ac.x ¶ Idemptor. al̓s id tēpus. ⁊al̓s idemptor .ſ. agendo ex empto ut cogat venditor legatarium optare: qꝛ in bone fi. iudicijs oīa veniūt que equū eſt venire: ēt ſi nō ſint dicta: ut inſti.de ob. qͥ ex conſenſu. in fi.y ¶ Nō poſſit .ſ. eum ſuo iure:vt optet cogere. R.On̄c ⁊. jͣ. q ⁊ a ꝗbus. l. ii.I cū optio. nō perducit.niſi decreto dato tꝑe ⁊ finito:ut. sͣ. eodem. l. ut mancipiorū.⁊ facit. jͣ. de manu. vin. l. iii. et.jͣ. ti. ii. fundus. §. minor. ⁊ .jͣ.de pen. le. cū dn̄s. §. fi. ⁊ sͣ. dele. ii. §. i. ⁊ sͣ. e. ſi optio. in pͥn.⁊. C. de ſeruo. pig. da. ma. l. ſicreditoribus. ⁊ .s. de teſtō mili. l. ſi miles.Eruo .ſ. meo.b ¶ Sine libertate. ⁊ ſic īutiliter: ut. C. de le. ſeruus.c ¶ Legaui. fandū quēdam.d ¶ Is .ſ. meuius.e ¶ Seruum optauit .ſ. cū plures eſſent ẜm. R. al̓s ſecus: vtsͣ. eo. ſi optio.f ¶ Ei .ſ. ſeruo .ſ. fundus.g ¶ Deberet̉. optanti. ac.b ¶ Serui noīe. ꝗ heredis eratadite hereditatis tꝑe. ac.i ¶ Ad dn̄m. hūc nouū ⁊ poſtaditā hereditatē factū dn̄m: ſꝫad heredē qm̄ huic ẜuo relictūab extraneo querere poſſet. R. vt. sͣ. de lega .i. ſi poſt mortem in principio. ⁊ facit ad. l. sͣ. de lega. i. queſitum. §. i. ⁊ sͣ. eodem. ſi heros. ſed ar. cōtra. sͣ. de leg.i. ſi a pluribus. §. i.¶Ptione. hereditatem. vnde hoc legatum olim non cedebat a die mortisquo ad trāſmiſſionem: vtpote conditionale. hodie ſecus: vt inſti. eo. §. optionis. R. ⁊ facit. sͣ. de le. i. iul. ac.l ¶ Um optio. primo .ſ. ticio. ⁊ dic ceſſante ideſt repudiante vel tēpore a pretore ſtatuto excluſo: vt. sͣ. eo. l. mancipiorum. ⁊ facit. C. de here. inſti. l. ii.⁊ .jͣ. de ver. ſig. ceterorum.mAmine legato .ſ. in genere.G ¶ Pamphilo .ſ. in ſpecie.o ¶ Eligi poſſe. īmo aliud agitur. ⁊ ideo nō pōt eligi: ut. sͣ. de pac. l. ſi vnus. §.li generaliter. So. h̓ heres habebat electionē per expreſſam teſtatoris voluntatem: ut. sͣ. eo. ſeruo. ibi v̓o creditor ex pacto expreſſo. ⁊ ẜm hoc eligit eundem heres non obſtante repudiatione legatarij. Alij vt. R. ꝙ hic non erat tranſtataelectio in legatariū ab herede: cuius heredis dicebat ab mnitio fore electionem. ⁊ideo heredem eligere eundē. ſed hoc non placet: qꝛ legatarius habet electionē: utsͣ. e. l. ii. ſecundo rn̄ſo. Tertij dicunt vtrobiqꝫ creditorem habere electionem: ſedibi ex pacto. ⁊ ideo per pactum determinatur remiſſio. ſed hic per. l. habet legatarius electionē. ⁊ ideo per. l. determinetur remiſſio vt nil valeat. vel quarto. ibipactum hic repudiatio. vnde hec non valet de futuris: ut. sͣ. de legatis. i. l. ſi itaſcriptum. §. ii. ſed pactum ſic: ut. sͣ. de pac. l. ⁊ heredi. §. filia. ⁊ eſt ratio qꝛ pactuꝫduorum conſenſu. repudiatio vnius vallatur arbitrio: ut no. C. de pac. l. i. vereautem hoc legatum generis de futuro pendet? quia eſt ſimile legato optionis:ut. sͣ. eo. l. ii. §. ii. ſed illud eſt conditionale ſi eligat vt. jͣ. qui ⁊ a ꝗbus. l. ſi optio.⁊ sͣ. eo. l. ſi pamphilo. in fi. ergo ⁊ iſtud. Plana eſt ergo glo. eūdem eligi poſſe .ſ. ut pro cuiuſqꝫ eligendi facultas videatur conceſſa expreſſim aut tacite. Itecontra. jͣ. de adimen. le. l. qui hominem. ⁊. l. ſe. So. ibi adoptio per teſtatoremꝫque valuit: hic repudiauit legatarius cum nō petijt. ⁊ facit. jͣ. de regu. iur̄. l. quipoteſt. §. quod quis.