Liber

Llud aūt illud utrū elegerit legatarius nullo a legatario electo. decedēte eo: poſt diē legati cedētēª: ad he̓dēᵇ trāſmitti placuitᵉ.Pud aufidiū lib. L Abeo.j. dig. ſcriptū ē cū ita legatū eſtveſtimentaᵇ q̄ volet triclinariaᶠ: ſumito ſibiqꝫ habeto. ſi iſ dixiſſet quevellet: deinde anteqͣꝫ ea ſumeretalia ſe velle dixiſſet: mutare voluntatem eū nō poſſeᵍ ut alia ſumeret:qꝛ omne ius legati pͥma teſtatiōe qͣſume̓ ſe dixiſſet ꝯſumpſitᵖ: qn iamres ꝯtinuo eius ſit: ſimul ac dixeriteam ſumere.SCeuola.Iliū ⁊ vxorē he̓des ſcripſit. filiā exhēdauit: ⁊ ei legatū d̓ditcū in familia nupſerit. c. his v̓bis. inſuperˡ arbitratu ſempronie matriseiꝰ mācipia. x. q̄ ꝯfeſtiꝫª poſt aditaꝫhereditatē meā a ſempronia vxore mea eligi voloⁱ: que mācipia cuꝫī familia nupſerit dari uolo: ⁊ ſi an̄qͣꝫ nupſerit aliqd̓ ex mancipijs deceſſerit: tūc ī locū eiꝰ arbitratu ſempronie matris eius volo dari duꝫad eā plenꝰ nūerꝰ ꝑuēiat. qd̓ ſi ſempronia mr̄ eiꝰ nō elegerit: tunc ipſaſibi quē uolet eligat. queſituꝫ eſt cuꝫmater elegerit an ea que ex his mācipijs ante nuptias aſſignataⁿ ſuntad puellam ſupra numeruꝫª. x. mācipiorū pertineāt; rn̄di cū mācipiorum legatum in tempus nuptiaruꝫteſtator tranſtulit: id qd̓ medio tꝑeancille enixe ſunt ad filiaꝫº nō pertinere. Idē queſijt āte nuptias eorūdem mancipiorū fructus ⁊ uſusan ad ſemproniam matrem pertineant; rn̄di nihil ꝓponiᵇ cur ad matrē ꝓ ſolido ꝑtineant. IDemAritusq uxori ſue codicillis ꝑfideicom. dedit p̄dia. Itē lances quas elegerit quatuor. Queſituꝫ eſt an ex his lācibus que mortis

tꝑeʳ ſint elige̓ poſſit; reſpōdi poſſe.¶ De tritico vino vl̓ oleo legato.TXpianus.Ino legato: acetum quoqꝫ cōtinetur: qd̓ pater fami. uini numero habuitᵗ.Am alij penumᵛ alij vinuꝫ leAgatum eſſet: excepto vino: oēpenum ad legatariumᵗ pertinebit.¶ Si centum amphor̄ᵍ quas velles tibi legate ſūt: ex teſtamēto agēdo conſequi potes ut deguſtareᶻ tibi liceat: aut quantiª interfuerit licere tibi deguſtare: ad exhibēdū agere potes.UIp̄ianus.¶IIcui uinū ſit legatuꝫ. c. āphorarum: cuꝫ nulluꝫº uinum reliꝗſſet: uinū heredē empturum ⁊ preſtaturuꝫ: non acetuꝫ qd̓ uini numero fuitᵇ. ¶ Si uinuꝫ legatuꝫ ſit: uideamus an cuꝫ uaſe debeat̉; ⁊ celſus inquit uino legato: etiā ſi nō ſitlegatum cum uaſis: uaſa quoqꝫ legataᶜ uideri: non qꝛ pars uini uaſaſunt: quemadmodum emblemataargenti ſciphorumᵇ cā forte ul̓ ſpeculi: ſed qꝛ credibile eſt mentē teſtātis eā eē ut uolueritᵉ acceſſiōi uinoeē āphoras: ⁊ ſic īꝗt loquimur noshr̄e āphoras mille ad menſurā uini referētes. In dolijs non puto uerū ut uino legato: dolia d̓beanturᶠ:maxīe ſi dep̄ſſa ī cella uinaria fuerint: aut ea q̄ ꝑ magnitudinē difficile mouentur. In cupisᵍ āt ſiue in cupulis puto admittendū eē eadē deberi: niſi pari mō īmobiles ī agrouelut inſtrumētū agri erant. Uinolegato: utresᵖ nō debebuntur: necculeos quidem deberi dico.MAulus.Um certū pōdꝰ olei nō adieActa qͣlitate legat̉ nō ſolet quericuiꝰ generis oleo uti ſolitusˡ fueritteſtator: aut cuiꝰ generis oleuꝫ iſtiꝰ

Llud. Facultas eligendi que cōpetit alicui iure ſuo tranir ad heL redes. h. d. Bar.Illud cedentem. id eſt poſt mortem teſtatoris.ab ¶ Ad heredem .ſ. legatarij.c ¶ Placuit. hodie forſan a cōpillatoribus eſt hoc aditum. nā olim ſecus vt inſti. e. §. optiōis. vel illud qn̄ exomni familia legat̉ optio. hicex certis duobus. ac.Pud aufi. Qn̄ electōTtrabit ſecum exectitioneꝫnō admittit̉ variatio. Bart.d ¶ Ueſtimenta. duo forte paria: vel tria: vel ſic dixit cū plura haberet teſtator.e ¶ Triclinaria. id eſt ꝗbꝰ vtebat̉ in camera vl̓ aliqua partedomus que triclinium diceretur: quia in ea tres lecti ſternūtur. ſic ponitur. sͣ. cōmo. ſi vtcerto. §. ſi de me.ſ. ¶ Diriſſet .ſ. congruo tꝑe i.poſt aditā hereditateꝫ ⁊ omnibus ſuis veſtimētis exhibitis:vt. sͣ. eo. optione. ⁊. l. ſciphi. ⁊g ¶ Non poſſe. niſi eſſet minor.l. homine.xxv. an. ut. sͣ. de mīo. ⁊ ſi ſinein prin. vel niſi qn̄ optio nō tenet: ut. sͣ. ti. ii. notatū eſt.h ¶ Conſumpſit: ut ⁊ sͣ. de ꝓcura. ſi is ꝗ. ſed videt̉ ꝙ poſſitvoluntatē mutare: ut. jͣ. de v̓.ob. ſi ꝗs ſtipulatus in pͥn. ⁊. l.eū qui. §. i. So. vt no. sͣ. de le.ii. ſtatuliberuꝫ. §. fi. ⁊ l. hmōi.§. ſtichum. ⁊. l. v. in prin. ac.F tē conditione ex re legatam Fructus pendēpercepti legatario nō debent̉:nec nudo miniſtro. h. d. Bar.i ¶ Inſuꝑ. ſub. legauerit. ac.n ¶ Confeſtim. hoc facit pro filia lꝫ non multum.l ¶ Uolo. ego teſtator ⁊ ſic trāſit de tertia ad primam perſonam.m ¶ Aſſignata. alias agnata .i. nata. ⁊ al̓s aſſignata .ſ. ꝑelectionē matris. ac.n ¶ Supra numerum. al̓s datum .i. expreſſum. ac.o ¶ Ad filiam. al̓s ſine non. ⁊tunc dic: qꝛ tm̄ vt miniſtra fuitelecta mater. al̓s eſt nō ⁊ beneut colligitt̉ cum dicit. sͣ. rn̄. cuꝫmācipioꝝ ⁊cͣ. ⁊ ſic ante omneꝫmoram ⁊ facit. tunc. jͣ. de reg.iur. l. cum in tempore.p ¶ Idem queſijt. ꝓponi. al̓snō ad matrem. ⁊ tunc eſt rō q̄eſt. sͣ. qꝛ ante oēm morā ꝑceptiſunt. ad qd̓ eſt. jͣ. ad trebel. mulier. §. ſi heres. al̓s ſine nō. q. d. pertinet ad filiā ⁊tūc dic matrē electā vt miniſtrā. ad qd̓. sͣ. de le. ii. ſi ꝗs ticio. ⁊ facit ad p̄dicta. sͣ.de le. ii. l. ſi ita relic. §. pegaſus. ⁊ sͣ. de an. le. l. eum qui. ⁊ de leg. i. apud iul. inprin. §. i. ⁊. l. cū res. ⁊. l. queſitū. §. fi. ⁊ jͣ. ad treb. l. mulier. §. ſi heres. ⁊ .jͣ. ti. iij.l. iii. in prin. ⁊ sͣ. de le. iii. vxorem. §. ſorori.q ¶ ¶ Aritus. fructus. partus enim de quo predixit nō eſt fructus: ut. sͣ. de vſufruc. l. in pecu.r ¶ Mortis tꝑe. lꝫ tꝑe teſtamēti condendi non fuerunt. ſed videtur contra. sͣ. deleg. iii. l. nomen. §. i. So. vt ibi. ac.s ¶ De tritico vino vel oleo legato. Cōtinuatio Rub. per ſe patet. Bar.Ino. numero habuit. ſūpta volūtatis cōiectura ex ipſius viuentis conſuetudine: vt ⁊ .jͣ. e. ſi ꝗs vinū. §. iteꝫ ſi acctū. ⁊ sͣ. ti. i. l. ii.§. fi. ⁊ ar. sͣ. de leg. iii. nomen. §. i. ⁊. l. nuꝑ. ⁊. l. ẜuis vrbanis. ⁊. l.queſitū. in principio. ⁊. §. penulti. ⁊. l. vxori. in prin. ſed contra. jͣ.eo. titu. l. ſi cui in principio. So. ibi.alij penum. Generi per ſpēm derogat̉. h. d. Bar.u L ¶ Penu. ꝗd ſit penū habes. jͣ. de penu. le. l. iii. ⁊ nota ꝙ hac. l. poniturpenum in neutro genere. ſed. jͣ. de penu. lega. in feminino. ſed ꝗdam hn̄t h̓ penus. ⁊ .jͣ. oēm penum. Itē no. ꝙ dicit vinū .ſ. ſimpl̓r. ſecus ſi dixiſſet ꝙ eēt Rode penū le. nam qd̓. §. fi.

de manu. te. ſi peculium in prin. ⁊ sͣ. de le. iii. l. ẜuis vrbanis. §. fi. ⁊. l. heres. §. i. ⁊. jͣ. de auro ⁊ ar. le. l. i. ⁊. jͣ. de pe. le. l. ſeruo. ⁊ sͣ. ti. i. l. ſi tibi. inprin. ⁊. l. cū optio. Itē facit. sͣ. de ꝑi. ⁊ cōmo. rei ven. l. ſi vina.y ¶ Si centū amphore. ſub. vini. qd̓ pꝫ propter deguſtationem.z ¶ Deguſtare: vt poſſis approbare vel improbare. nā ad hoc fit deguſtatio: ut. sͣ. de ꝑi. ⁊ cō.l. i. in pͥn. ⁊. l. ſi ꝗs vina§. i. ⁊. l. ſi vina.a ¶ Quāti .i. ad ꝙͣtū ītereſt mea in act. ad exhibendū ad intereſſe ficōdēnatio. ⁊ oportet intereſſe vtroqꝫ tꝑe vel ſaltē tꝑe ſnīe vt. sͣ. ad exhi.l. tigni. §. fi. ⁊ fac̄. jͣ. ti. i.ſi tibi. §. fi. ⁊ sͣ. ad exhi.l. iii. §. ii.b Icui. nulluꝫ. auiqd̓ ꝓ vino vteret̉.b ¶ Numero fuit .ſ. ī bonis vēdētis vinum. nōenī h̓ ea q̄. sͣ. l. i. pōt capi cōiectura. ⁊ fa. sͣ. d̓ lega. iii. l. nuꝑ. ⁊. jͣ. eo. ſig vinū. §. itē acetum.¶ Si uinum. Uinolegato non cedunt vaſa magna nec parua inꝗbus vinū portat̉ de loco ad locuꝫ: ſꝫ vaſa ꝑuain ꝗbus vinum conſeruatur ⁊ cum vino venduntur cedūt. Bar.c ¶ Legata. ſi ſunt parua velut āphoras ⁊ cados que cum vino vendi conſueuerunt. vndeex regionis conſuetudi.ne hoc potius preſumitur: ut. jͣ. e. l. vino. ⁊. l.vinum. §. fi.d ¶ Sciphoꝝ. hec eniꝫſūt pars ſciphoꝝ. ſi ſūtadiūcta vel infixa: ut. sͣ.ad exhibē. tigni. §. i. ueldic econtra non ſunt ꝑsqn̄ adhuc non ſunt adiuncta: ut. jͣ. de auro. ⁊ar. le. l. ar. §. pe.e ¶ Uoluerit. tū ex regionis cōſuetudine. tumex vaſorum vtilitate. etquia ad vſum perpetuūnon parant̉: ut. jͣ. e. vino. ⁊. l. vinum. §. fi.f ¶ In dolijs. debeāt̉.ergo ſupradicte īterpretationi multū facit vaſorum vtilitas.g ¶ In cupis. generavaſorum dolijs viliora vt ex predictis. ⁊ hic apparet.h ¶ Uino. vtres. vaſa de coreo capre cum pilo quibus vtuntur tuſcani:ſed culei forte ſine pilo: vt ⁊ sͣ. de pi. act. l. fi. §. fi. ⁊ eſt ratio: quia in hisnō ſeruatur vinum: ſed de loco ad locum portatur: ut. jͣ. titulo. i. l. queſitum in fi. i. rn̄. ⁊ facit ad. l. sͣ. de le. iii. heres. §. cui. ⁊ .jͣ. d̓ penu lega. l. iii.in fi. ⁊. l. iiii. in princi.Um certum. Quātitate legata ſimpliciter electio eſt heredis qͣleſoluat: nec ꝯſuetudo teſtatoris inſpicitur. h. d. Bar.i ¶ Certū. ſolitus. in dubijs nō ſemꝑ ſtatur defuncti conſuetudini: vt. jͣ.de alimen. le. l. a filio. §. fi. ſed regulariter cōtra: ut. sͣ. de leg. iii. l. nummis. ⁊ sͣ. ti. i. l. ii. in fi. ⁊ sͣ. de teſta. l. heredes. §. ſꝫ ⁊ ſi no. in fi. ⁊. jͣ. d̓ ali.lega. l. cum alimēta. ⁊ sͣ. de le. i. ſi ſeruus plurium. que ſunt cōtra. So.defunctus hic dixit dediſſe expreſſe electionem heredi. et hoc eſt diuiſſare. vel ẜm. R. hic ſpeciale. Sed quare aliud ꝙͣ in nummis: ut dicta. i.nummis? reſpon. hec ſcilicet conſuetudo defuncti et regionis: ⁊ alia quedam in nummis conſiderantur: ut dicta. l. nummis. quoniam eorumdubietas quanto in pluribus conſiſtit. ſcilicet materia: pondere: forma⁊ vſu. ⁊ quanto in ſingulis vniuerſiſqꝫ legatis narratur vtilitas: tamseorum inquiri magis ꝙͣ in oleo intereſt cōſuetudo patriſſami. defuntit.vel dic vſus loquendi non viendi: ut ibi nota. licet ſit argumē. contra. j.eodem. l. ex vſu.

9