Liber

Tem legatoª continent̉ mancipia puta lecticarijᵇ qui ſolummatrē familias portabāt. Itē iumētaᶜ vel lectica vl̓ ſella vl̓ burdones.Itē mācipia alia: puelleᵍ fortaſſis q̄ſibi comatas mulieres exornant.¶ Sꝫ ⁊ſi forte virilia ei q̄dā donaueritᵉ: quodāmodo eius cā paratavidebuntur. ¶ Proinde ⁊ ſi quedā promiſcui vſus ſint: ſolitꝰᶠ tamēfuerit ab ea quaſi in vſu mutari. dicendū erit ipſius cā videri parata.¶ Itē intereſt ipſius cā parata ſintei legata an ⁊ ipſiꝰ cā empta. Baratis enī oīa continent̉: q̄ ipſiꝰ uſibꝰfuerūt deſignata. Empta v̓o ea ſolaᵍ que ꝑꝑ eaꝫ empta fecit maritusvn̄ nō ꝯtinebunt̉ emptis ſoluꝫ legatis: q̄ alia rationeᵇ pater fa. acquiſitaeideſignauit. ¶ Utroqꝫ autem legato ꝯtinebunt̉: ⁊ que maritꝰ em̄mandauerat: ⁊ q̄ emerat necdū tamen aſſignauerat ei. aſſignaturusſi vixiſſet. ¶ Paruiⁱ āt refert vxori an cōcubine ꝗs leget q̄ eius cauſaempta parataue ſunt. Sane eniꝫ niſi in dignitateᵐ nihil intereſt. ¶ Sivxori aurū qd̓ in eius cā paratū eſtlegatū ſit: ⁊ poſtea ſit cōflatūⁿ: materia tamē maneatᵇ: eaᵖ ei debet̉q.¶ Sꝫ ut legatū valeat mortis tempore: vxorē eē debe̓ ꝓculus ſcripſit⁊ verū eſt. Seꝑatioʳ enim diſſoluitlegatū. ¶ Hoc legatuꝫº ⁊ filio ⁊ filierelinꝗ poteſt que eiꝰ gratia parataſunt. Et ſeruoᵗ ſerueqꝫ ꝯtinebuntur que ipſiʸ ſunt attributaᵉ vel deſtinataʸT Dem.Um filiofamilꝰ. ita legatur cūAis in tutelaꝫ ſuam peruenerit.pubertatis tempus ſignificatur.¶ Et ſane ſi impuberiª filiofa. ſit legatum plerūqꝫ ſentiendum eſt qd̓ſabinꝰ ait: vt nō fiat pater famil. ſedvt pubes. ¶ Ceteruꝫ ſi mater qͣ ſuſpectam habuit mariti a quo diueterat vitaꝫ. filio ſuo quanuis impuberi leget nō videtur ſenſiſſe d̓ eotempore quo impubes eſt: ſed deeo quo ⁊ pubes ⁊ pater fami. eſſꝫ:

naꝫ ⁊ ſi pubes fueritᵉ multomagisᵇdicemꝰ de patrefa. eaꝫ ſenſiſſe ac ſidixiſſet in ſuā tutelā ⁊ ī ſuaꝫ poteſtatē ꝑuenerit. ¶ Ꝙ ſi ꝗs patrifa. impuberi leget cū ſue tutele ſit: de pubertate ſenſit. ¶ Interdū ⁊ d̓ vigintiquinqꝫ annis: ſi mens teſtātis appareat. nam ſi ita puberi minori tamē vigintiquinqꝫ ānis legauitᶜ proculdubio āni viginti ⁊ quinqꝫ erūtp̄ſtituti. ¶ Item ſi furioſo vl̓ prodigo: vel ei cui pͥtor ex cā curatorēᵖdedit ita ſit legatūᵍ: puto ⁊ d̓ eo ſenſiſſe caſu: qͦ cure ⁊ tuteleᵖ liberentur.¶ Ex his apparet huiuſmōi volūtatis queſtionē ſabinū īterpretatuꝫ.Et vtiqꝫ n̄ dubitaret ſi puberiⁱ ⁊ ml̓tomagis maiori vigintiꝗnqꝫ ānisita ſit legatuꝫᵏ de ſua poteſtate teſtatorem ſenſiſſeˡ. ¶ Sic aūt ſcripturaᵐ hec varia ē ⁊ volūtatis habet q̄ſtioneꝫ: vtⁿ ⁊ illa qͦqꝫ ſi quis ita ſcripſerit: cū ſui iuris fuerit factꝰº. naꝫaliter al̓s accipit̉ ⁊ plerūqꝫᵖ poteſtatis liberationem cōtinet plerūqꝫ pubertatēq vl̓. xxv. ānuꝫᵗ. ¶ Ego quideꝫ ⁊ ſi ꝗs iā puberiˢ minori tn̄ vigītiquinqꝫ ānis ſic legauerit. cū ad pubertatē ꝑuenerit puta de ea etateᶠ eūſenſiſſe q̄ caret in integrū reſtitutōe.¶ Idēqꝫ ⁊ ſi ꝗs cuꝫ ſue etatis fuerit factus: vl̓ legitime etatis vtruꝫde pubertate an de vigītiquinqꝫ annis ſenſiſſet: diſputari de voluntate poteſtꝰ: non minus qͣꝫ ſi ita ſcripſerit cum iuſte etatis ſit factus: vl̓cum mature etatis ſit: vel cuꝫ adoleuerit.NAulus.I filiefa.ᵉ ita legatum ſit cuꝫ intutelam ſuam peruenerit tuncdebebitur cum viripotensʳ facta fuerit.UXp̄ianusIbrorum appellatione continentur omnia volumina ſiuein chartaᶻ ſiue in membranaᵉ ſint: ſiue ī qͣuiſ alia materia. Sꝫ ⁊ ſi in filiaria aut vitiliciaᶻ vt nonnulli conficiunt: aut in quo alio corio: ideꝫ eritdicendum. Qd̓ ſi in codicibusᵏ ſint

a Tem legato .ſ. p̄dicto .ſ. vxoris cā paratū ei lego: ut. sͣ. e. l. hoc legatū.C¶ Lecticarij. ꝗ lecticas uel lectos domine faciūt. uel verius qui portanteam in lectica: ut ſubijcit ꝗ ſolum. ſolummodo ⁊c̄.c ¶ Iumenta. q̄ dn̄am portabant vel detrahebāt in lectica .i. carecta. ⁊ ip̄a lectica ⁊ ſella .i. ſambuca. adſt. sͣ. de ſer. ruſ. pre. l. ꝗ ſella. ⁊ .jͣ. de au. ⁊ ar. le..l. uxor. Itē burdones .i.li ꝗbus appodiebat̉ dn̄a: uel ētilli ꝗ eaꝫ portabāt: et ſemper repete continentur legato. ac.d ¶ Puelle. que deſeruiunt incamera: quas puellas mulieres ideſt dn̄e comatas: quia comas hn̄t. uel comatas .i. ornatas exornant ſibi .ſ. ut decentiꝰſint in domo. al̓s q̄ .ſ. puelle exornant comatas mulieres .i.dn̄as iuuando eas exornare caut ſibi .ſ. dn̄abus. ac.e ¶ Donauerit .i. oīno eius vſibus conceſſerit. ⁊ ad hoc. jͣ. deauro ⁊ ar. le. l. inter veſtē. jͣ. deuer. ob. l. ſi mihi. §. i.f ¶ Solitus .ſ. vir. ſic. jͣ. de fundo īſtru. l. q̄ſitū. §. ſi ꝗs eodē.Ctem intereſt. Legatozeneris ꝯtinentur oēs ſpēs: ſꝫlegato ſpēi non continetur aliaſpecies ſub genere contenta. h.d. Bar.g ¶ Ea ſola .ſ. continentur. adque facit. sͣ. l. ſi ꝗd. §. īter. ac.h ¶ Alia ratiōe. ſcilicet ſine emptione. h.i ¶ Utroqꝫ aūt legato .i. ſiueēpta ſiue parata legentur: uelideſt utroqꝫ modo legato relicto. ut ꝗa ēpta parataqꝫ ⁊c.k ¶ Aſſignaturus. tn̄ emptafuerunt vtroqꝫ viuēte viro etuxore et an̄ diuortium factumut. jͣ. de aur. ⁊ argē. le. l. ii. iii.⁊ .iiij. ⁊ facit. jͣ. e. l. cuꝫ uxori. et.sͣ. e. l. hoc legatum. ⁊. l. ea. ⁊.l. ſi ꝗd ⁊ sͣ. ti. i. l. legatis. ac.l. ¶ Parui refert. quantum ademptorum paratorūue ſignificationem: ut. sͣ. e. l. qui cōcubinam. ac.m ¶ In dignitate. quam viritribuūt: ut. jͣ. de ſenato. l. femine nō concubinarij. ul̓ dic. i. niſi qd̓ digniꝰ et fauorabiliꝰ ē relictū uxori ꝙͣ cōcubine.n ¶ Si uxori. conflatū. uoluntate non mutata. al̓s ſecus. ni.jͣ. d̓ aur. et ar. le. l. ſeia. ⁊ .jͣ. e..l. lana. ⁊ sͣ. de le. i. l. ſeruū filij. §. ſi pocula. ⁊ sͣ. ꝗ. mo. vſufr. amit. l. ꝗd tamen. §. ſi in aſſe. q̄ eſt contra. ac.o ¶ Maneat. quia in maſſamdata eſt. ac.p ¶ Ea materia. acq ¶ Debetur .ſ. h̓ faciente materie ipſius ptāte. R.ſ. quia remanet non ſpecificata. al̓s ſecꝰut inſti. de reꝝ di. §. cū ꝗs.r ¶ Separatio. non bona gratia facta: ut. jͣ. de auro ⁊ ar. le. l. iij. ⁊. l. ij. ⁊ sͣ. dedona. inter vi. ⁊ vx. l. cum hic ſtatus. §. ſi diuortiū. ſicut al̓s in inimicitia: ut. jͣ.de adimē. le. l. iij. §. fi. nō ergo tꝑe mortis eē vxorē. ſic. jͣ. vn̄ vir ⁊ vxor. l. i. §. i. ⁊.jͣ. de le. preſ. l. ſed ⁊ ſi. §. i. ⁊ sͣ. de dona. īter vi. ⁊ vxo. l. ſed interim. §. fi. ſed cōtra. jͣ. de vētre in poſ. mit. l. i. §. rectiſſime. Sol. ibi. ac.s ¶ Hoc legatum .ſ. que eius cauſa ⁊c. qd̓ eſt. jͣ.t ¶ Seruo. cū libertate nō al̓s: ut. C. de le. l. ſeruis. uel dic ſeruo quodam. ⁊ ſic liberto ⁊ liberte quāꝙͣ non ſint in ptāte legātis. nā nec vxor. nec concubina. ⁊ facit. sͣ. e. l. qui concubinam. in prin. ac.u ¶ Ipſi filio. ⁊ filie: ſeruo ⁊ ſerue. ac.x ¶ Attributa. id eſt tradita. ac.y ¶ Deſtīata. aſſignata ſine traditiōe: ut. sͣ. e. l. ſi ꝗd. circa fi. ⁊ sͣ. e. §. vtroqꝫ.Ltelligūt̉ inſpecta conditione proferentis ⁊ eiuin filio. Hec verba. cum in ſuā tutelam peruenerint diuerſimode in

z ¶ Cum filioſa .ſ. impuberi. ſed ut pubes. ſic inſti. de pupil. ſub. ī pͥn.a ¶ Impuberi. leget .ſ. cum in ſuam tutelam venerit. R. ⁊ ſacit. jͣ. ad trebel. l. mulier. circa pͥn.bꝰDe eo. ſolo.¶ ¶ Pubes ſuent. cupredicio modo legetur. R. gE. uliomacis mud Cnō cogitanit d̓ pub̓tate.e ¶ Annis legauit. illisverbis cum in ſuam tutelaꝫ euenerit exp̄ſſis. ac.¶ ¶ Curatorem dedit. utmentecapte aut luxurioſe viuenti mulieri: ut. sͣ.de cur. fur. l. an̄pe.g ¶ Ita legatum ſit. illisverbis cum in ſuam tutelam venerit. ac.h ¶ Tutele. ſi farioſus ēimpubes datur ei tutor.ut. sͣ. de tutel. l. ꝗ hꝫ. ſedadulto eo facto datur curator. oportet ergo abvtroqꝫ liberatum: ut capiat relictum. ſic .ſ. cum īſuam tutelam peruenerit: qd̓ erit ēt poſt. xxv. annos: ut inſti. de cura. §.furioſi. videlicet qn̄ furioſus ſanam mentem. velſanos mores rcuperauiprodigus: ut. sͣ. de cura.fu. l. i. ac.i ¶ Si puberi .ſ. filiofa.k ¶ Ita ſit legatum .ſ. inſuā tutelā venerit.l ¶ Senſiſſe. ad hoc. sͣ.eo. l. i. in prī. ⁊ noͣ ex hac.ſ. ⁊ inferiore ꝓxi. ẜꝫ. R.ꝙ vox. hec .i. hec prepoſttio cum in ſuam tutelamvenerit quis: nunc pubertatem ⁊ hoc plerunqꝫ. ſequotiens teſtatorem ſecꝰſenſiſſe non liqueat: nūpropriam ptātē: ut cuꝫ filiofa. puberi uel maiorixxv. an. ſic legatur: nuncutrūqꝫ. ut cum mr̄ pr̄emodiens impuberi filioſa.ſic legauerit: qd̓ ⁊ in ſimlibus dici poteſt nūc. xxvan. deluditur ut in adulto patrefa. nunc ēt ultraextenditur ut in furioſo ⁊furioſa. ⁊ ſil̓ibus.m ¶ Hec ſcriptura .ſ. cūin ſuam tutelam ueneritac.n ¶ Ut i. ſicut. ac.o ¶ Factus. ſcꝫ ticio dolep ¶ Plerunqꝫ ptātis. ſcilicet quotiens ẜuo ul̓ filiofa. ſic. legatur. ac.q ¶ Pub̓tatem .ſ. cū pr̄ifa. īpub̓i ſic fuit legatū.r ¶ Xxv. an .ſ. cum pubepatrifa. ſic eſt relictū. s ¶ Iā puberi minori .ſ. patrifa. ac.t ¶ De etate .ſ. ſola .ſ. xxv. an. nō autē hic ſufficeret etatis uenia: ut. C. dehis qui ue. eta. impe. l. fi. ac.u ¶ De uoluntate pōt. indubio d̓ xxv. an. intelligit̉: ut. C. d̓ his ꝗ ve. eta.impe. l. fi. ⁊ qn̄ di. le. ce. l. ex his. ⁊. jͣ. de condi. ⁊ demō. l. fi.y MC Uiripotēs .i. cū. xij. annos hēbit: ut. sͣ. l. ꝓxi. in pͥn. nam tūc patiIfiliefa. impuberi.pōt virū: ut inſti. de nup. in pͥn. ⁊ jͣ. qn̄ di. leg. ce. l. qd̓ pupille.Ibrorum. Appellatione librorum continentur omnia uoluminain quacunqꝫ materia ſcripta. h. d. Bartol.z ¶ Cibrorum. charta. de bombice. ac.Membrana. de membris animalium.¶ Uitilicia. coria ſūt quorūdā aīalium ut ſtatim patet: cum dicit in quoibet ⁊c̄. et ſemper dico ſi pro libris pater familias. utebatur. ac.z ¶ Qd̓ ſi in codicibus. ut addat. accur.