De legatis ⁊ fideicō. tertioXXXII.

1 3 5

edicto ad vxorem bona mariti inteſtati ſolēt pertinere. T Ale.Iº tibi ⁊ ei ꝗ ex tribꝰ liberis meis in funꝰ meū veniret centuꝫaureos legauero: nō minuet̉ᵉ ī tuaperſona legatum ſi nemo venerit.TLpianus.Ideicōmiſſa quocūqꝫ ſermone relīqui poſſūt: nō ſolū latino: uel greco ſꝫ ēt punicoᵇ ⁊ gallicano uel alterius cuiuſcunqꝫ gentis.¶ Quotiēsᶜ ꝗs exēplūᶠ teſtamētipreparat: ⁊ pͥus d̓cedat qͣꝫ teſtaturnō ualetˢ: qͣſi ex codicillis q̄ ī exemplo ſcripta ſunt: lꝫ v̓ba fideicōmiſſi ſcriptura habeat. ⁊ ita diuū piū d̓creuiſſe metianus ſcribit. ¶ Si itaꝗs ſcripſerit. illū tibi cōmendo Diuus pius reſcripſit fideicōmiſſumnō deberi. Aliud eſt n. ꝑſonā commēdare: aliud volūtatē ſuāᵖ fideicōmittētis he̓dibꝰ īſinuare. ¶ Cūeſſet ꝗs rogatus reſtituere portionē accepta certa quātitate. Reſpōſum eſt vltro petere ipſum fideicōmiſſuꝫᵏ ab he̓deˡ poſſe. Sꝫ vtrumſi uolet percipietᵐ reſtituetqꝫ portōnemⁿ. an v̓o ⁊ ſi noluerit cogaturaccepta certaᵇ quantitate portiōemreſtitue̓. Proprie eſt deliberatiōis¶ Et ſaneꝰ cum quis rogatur accepta certa quātitate portionem reſtituere duplex eſt fideicōmiſſum.vnum .ſ. vt poſſit petere quantitatem ꝑatus portionē cedere. Aliudvt ſi non petat tamē cogatur fideicommiſſario reſtituere parato preſtare qͣꝫtitatēq. ¶ Si ꝗs ita ſcripſerit ſufficiant tibi vinee: uel fundusFideicōmiſſum ē. Quoniā ⁊ illudfideicōmiſſum eſſe arbitramur: cōtentus eſto illa re. ¶ Sic fideicommiſſumᶠ relictum. Niſi heres meꝰnoluerit illi decem dare uolo: quaſi conditionale fideicommiſſum ē⁊ primam uolūtateꝫ exigitⁱ. Ideoqꝫ poſt primaꝫ uolūtatem non eritarbitriū heredis dicendi ſe noluiſ-

ſe. FHocᵗ aūt legatū cuꝫ voluerittractūʸ habet qͣꝫdiu viuat iſ a quo fideicōmiſſuꝫ relictū ē. Uerū ſi an̄qͣꝫdederitᶻ deceſſerit: hēs ipſiꝰª pͥſtatᵇ.¶ Sꝫ ⁊ ſi fideicōmiſſarius anteqͣꝫheres cōſtituatur deceſſerit: ad heredē ſuū nihil tranſtuliſſe videtur.Cōditionale eniꝫ eē legatū neminidubiū eſt. Et pēdēte ꝯditionē legati videt̉ deceſſiſſeᵉ fideicōmiſſariū.Quanqͣꝫᵈ aūt fideicōmiſſū ita relictū. ſi voluerisᵉ. nō debeat̉: tamēſi ita aſcriptum fuerit: ſi fueris arbitratus. ſi putaueris. ſi eſtimaueris.ſi vtile tibi fuerit viſum: vel videbitur: debebitur. Non .n. ad plenuꝫᶠarbitriumˢ voluntatis ſuo heredidedit: ſꝫ quaſi viro bonoᵛ fideicōmiſſū relictū. ¶ Proinde ſi ita ſitfideicōmiſſū relictū: illi ſi te meruerit: omnimō fideicōmiſſū debebit̉:ſi mō meritū qͣſi apd̓ viꝝˡ bonū collocare fideicōmiſſariꝰ potuit. ¶ Etſi ita ſit: ſi te nō offenderit. eque dedebebit̉ᵏ. nec poterit hēs cauſari n̄eſſe euꝫ merituꝫ: ſi alius vir bonus⁊ non infeſtus meritum potuit admittere. ¶ Hec verba te fili rogovt predia que ad te peruenerit ꝓtua diligentia diligas: ⁊ curaꝫ corūagas: vt poſſint ad filios tuos peruenire: lꝫ non ſatis exprimunt fid̓icommiſſum: ſed magis conſiliumqͣꝫ neceſſitatem relinquendi: tamēea predia in nepotibus poſt mortem patris eorum vim fideicōmiſſi videntur continereˡ. ¶ Si filioa patreᵐ herede īſtituto fideicōmiſſum relictum fuerit: ⁊ ſi uerbis nonſit itaª relictū. cuꝫ pater moreretur:ſꝫ intelligi ita hoc poſſitº. puta quiaſic relictum eſt vt relinquat filio uelvolo eum habere. uel volo ad euꝫpertinere. defendetur in id tempusfideicōmiſſum relictuꝫ eſſe in quoſui iuris filius efficiturª. ¶ Si cuiita fuit fideicōmiſſum relictum: ſimorte patris ſui iuris effectus fue-

¶ Exedicto. vnde vir ⁊ vxor: vt. C. vnde vir ⁊ vxor. l. i. ⁊ facit. sͣ. de codicillis. l. ſi quis cū teſtm̄. ⁊. l. ab inteſtato. ac.Itibi. Conditio inſerta: vni cōiunctoruꝫ in eius perſona deficienso auget per ius acnon minuit legatum alterius. h. d. tetreſcendi. h. d. glo. bal.b ¶ Si .i. ꝙͣuis vel proiit aon minuetur. habebis ergo. l. ſic. C. deꝯdi. inſer. l. pe. ⁊ sͣ. ti. i.l. lucius. §. quiſꝗs. ⁊. §.pe. ⁊. l. fi. §. ſeio. ⁊ sͣ. dereſta. tu. l. qui tutelā inprin. Alij dicunt te hahere integra. c. que tibinō minui debēt. qd̓ eētſi diſiunctim eēt nobislegatū. at hic coniūctimfuit legatū: ut. C. de ca.tol. l. vnica. §. vbi aūt.⁊. §. ſi v̓o nō oēs. ac.leicōmiſſa.C Super principiouius. l. dy. dicit dictūeſt. sͣ. quis ⁊ a quo. hicꝗbus verbis ⁊ qͣliter ⁊quo tēpore debeatur: ⁊quādo contingat ⁊ quādo debeat̉ legatū: ⁊ qn̄eſtimatio. ⁊ quotiēs dibeatur: ⁊ cui detur fideicō. peritio. ⁊ cōtra quos⁊ inquantum ⁊ ad quid⁊. h. d. per totam .ſ. iſtāẜm Dy. Bar. ⁊ Bal.d ¶ Punico .i. africano. ⁊ eſt. jͣ. de ver. ob. l.i. §. fi. īmo etiam nutu⁊ facit. jͣ. de ſuppel. le. l.labeo.e ¶ Quoriēs. no. caſuꝫmirabilē ꝙ ſi aliꝗꝫ tabellio fecit ībreuiaturaꝫteſtamēti nec legit eamcoram teſtibus: nec incharta publica ſcripſitꝙ nec valet iure teſtamenti nec iure codicillorum etiaꝫ ſi a fideicō. ſitibi relictum.f ¶ Exēplū. qd̓ diciturſceda: ut. C. de fide inſtrumē l. cōtractus ⁊ ībreuiatura in vulgari.g ¶ Nō valet: ut. C. decodicillis. l. i. ⁊ de teſta.l. ex ea ſcriptura. ⁊ .jͣ. deẜꝫ tab. l. i. §. ſi ꝗs ī duobus in fi.¶ Si ita. Uerbū cōmēdo fideicōmiſſuꝫ nōīducit. h. d. barh ¶ Si ita quis. ſuaꝫ .i.ſui. eſt ergo cōmendare. i. laudare. ſic. C. de fideicō. li. l. ex illa. ⁊ sͣ. mā. l. ſi v̓o nō remunerandi. §. cū ꝗdam. ⁊ hic quādoqꝫ pro deponere: vt. jͣ. de verbo. ſig. l. cōmendare. ⁊ sͣ. depoſi. l. lucius¶ Cum eſſet. Ablatiui abſoluti nō ſolum ꝯditionē: ſꝫ ēt diſpoſitionēnducunt qn̄ referunt̉ ad eos quos teſtator pōt grauare. h. d. bar.¶ Eſſet. teſtator inſtituit tres heredes: vnū rogauit reſtituere ſuā parteꝫticio acceptis. c. a coheredibꝰ. ac. k ¶ Fideicōmiſſū. quātitatis. ac.l ¶ Ab herede. vna cū eo inſtituto. ac.m ¶ Percipiet. quātitatē. ac. n ¶ Portionē. hereditatis. ac.o ¶ Accepta certa. vel a coheredibus: ut. sͣ. vl̓ a fideicōmiſſario. ac.p ¶ Et ſane. modo rn̄det repetendo queſtionem. ac.¶ ¶ Preſtare quātitatē. hoc fideicōmiſſuꝫ ꝙͣtitatis valet ſi fideicōmiſſarius hoc velit non aūt cogitur inuitus: niſi iam quid aliud ex teſtamentopercepit. ⁊ ſic pōt ſolui cōtrariū. jͣ. ad treb. l. facta. §. reſcripto. ⁊ aliud. jͣ.ad. l. fal. l. in rōne. §. tā ⁊ ſi. ibi quo loco ⁊cͣ. vel dic vt ibi. Item ar. cōtras. fi. i. l. fi. §. i. ſed ibi vt eſſet precium fuit taxata quantitas. ⁊ ideo nō ſtatur ei ſi plus valeat tempore mortis. ac.f ¶ Si quis. fundus. certe ⁊ certus alias non valeret: ut. sͣ. de iure do.

l. cum poſt. §. gener. ⁊ facit. sͣ. ti. i. l. peto in prin. ſed ar. cōtra. sͣ. de offi. preſi. l.ſepe. ac.¶ Sic fideicom. Hic proſequitur quadruplicem cōceptionem. Primo legauit teſtator niſi heres noluerit. In ſecūda legauit cum heres voluerit. In tertia legauit ſi heres voluerit. In quarta legauit non per verbuꝫ voluerit: ſed perverbum extimauerit vel putauerit vel per aliquod quod importet arbitriuꝫ boni viri. Deprima vſqꝫ ad v̓ſi. hoc autē legatū. De ſecūda vſqꝫ ad v̓ſi.quāꝙͣ. De tertia ⁊ quarta cōceptiōe a v̓ſi. quāꝙͣ vſqꝫ ad. §.hec verba. bar. qui aliter nonſūmat. ſed dic. ẜm bal. Legatum poni poreſt in voluntateextinctiua nō vitiatiua relicti.h. d. Bal.s ¶ Fideicōmiſſum. volueritideſt ſi voluerit.t ¶ Exigit .i. qd̓ ſemel velit.u ¶ Noluiſſe. ſufficit ſemel voluiſſe. ſic. jͣ. de aqua plu. ar. l. īdieꝫ: ⁊ .jͣ. quoꝝ le. l. i. §. ꝓdeſt.ſed contra. jͣ. de ver. ob. l. ſi ꝗsſtipulatus. ſo. vt no. sͣ. tit. i. l.ſtatuliberū. §. fi. ⁊ fac̄. jͣ. ꝓx. §.x ¶ Hoc aūt. idē in legato libertatis: ut. jͣ. d̓ ma. teſta. l. ſeruos. ⁊ ſic hꝫ dilationē. ac.y ¶ Tractū hꝫ .i. ꝯditionale ē.z ¶ Dederit .i. dare voluerit.⁊ ſic eſt ꝯtra. jͣ. de v̓. ob. l. centeſimis. §. ſi ita. vbi heres nondat: ſed ibi in ſtipulatiōe. vl̓ expone hic dederit .i. dare voluerit: quia dixit hoc. vel aliter cōſtat de eius voluntate. ⁊ ſic cōcordat. l. illa. ac.a ¶ Ipſius. heredis.b ¶ Freſtat. ⁊ ſtatim. ac.c ¶ Deceſſiſſe. vnde legatumeſt factum caducum: ut. C. decadu. tol. §. ſinant. dies .n. inſertus eſt ꝯtlitioni: ut. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. l. dies: ⁊ sͣ. ti. ij. l.labeo. azo. Itē huic. §. ⁊ precedenti eſt contra. sͣ. ti. ij. l. ſenatus. §. legatuꝫ. ſo. vt ibi.d ¶ Quāꝙͣ. nota ex iſto. §. expreſſa nocere. Itē nota differētiam inter ſi ⁊ cum. ac.e ¶ Uolueris. tu heres .i. ſi tunō vis non debet̉: ut ⁊ sͣ. ti. i.l. ſenatus. §. legatum. ac.f ¶ Ad plenū. al̓s deeſt ad.g ¶ Arbitrium. ſed que eſt diſferentia inter primū ⁊ ſecundūcaſum; rn̄. qꝛ in pͥmo libere voluntati heredis cōmittit̉ ⁊ lꝫ teſtatori appareat tn̄ heredi permittitur ex cauſa libera voluntate interpretari equū iniquū:⁊ iniquū equū. ad̓ ē abſurduꝫ.at in ſecūdo caſu ſolum ꝑmittitur vt equū videat: an ſit equū. Qd̓ ſi eſt nō permittit̉ heredi aliter īterpretariẜm. R. vt hic. ⁊ ſic nota expreſſa nocere: ut. jͣ. de condi. ⁊ demō. l. nōnunꝙͣ. Itēnota dr̄iam īter ſi ⁊ cū. ⁊ ſic eſt ꝯtra. sͣ. de condi. inde. l. qui ꝓmiſit. ſolu. ut ibi.Item ꝯtra. sͣ. ti. ii. l. ſenatus. §. legatū. ſol. ut ibi.h ¶ Uiro bono. ſic. jͣ. de re. du. l. vtrū. §. cum ita. ⁊ d̓e iniur. l. ſed ſi vnus. §. aitpretor. ⁊ de fideicōmiſ. li. l. fideicōmiſſa. ac.i ¶ Utrū. no. arbitriū ⁊ eſtimationē alicuius electi reduci ad arbitriuꝫ boni viri.k ¶ Eque debebit̉. nā equipollēt hec duo: ⁊ sͣ. ti. i. l. cū ꝗdā. ⁊. l. cū pr̄. §. rogo.Hec uerba. Uerbum ꝑuen ire inducit fideicōmiſſum. h. d. Bar.l ¶ Cōtinere .ſ. inſpecta potius mēte teſtatoris ꝙͣ ipſius verbis. ⁊ ſic non obſtatjͣ. e. l. pr̄. §. pe. ⁊ eſt. sͣ. ti. i. l. vnū. §. fi. ⁊ sͣ. e. §. ſi ꝗs ita. ⁊ .jͣ. e. l. cū pāphilo ī pͥn.¶ Si filio. A patre pōt relinꝗ filio ſi verba ſapiant quoquomodo vt fideicōmiſſum in tpͥs exiſtentie ſui iuris videatur dilatum. h. d. bar.¶ Patre. pater fuit inſtitutus ab exͣnto: ⁊ filio inſti. uti legatū relictū. ac.n ¶ Non ſit ita .ſ. expreſſum.Intelligi poſſit .ſ. ex mente.p ¶ Efficit̉. ex morte teſtatoris. ⁊ facit. sͣ. e. ſi legatarius. §. fi. cum concor. ac.¶ Si cui. Non refert quid ex equipollentibus fiat. hoc dicit. bar.