Liber

T Dem.Egatūª ita dn̄iuꝫ rei legatarijfacit ut he̓ditasᶜ hē̓dis res ſingulas: qd̓ eo ꝑtīet: vt ſi pureᵇ res relicta ſit: ⁊ rē legatariꝰ n̄ repudiauerit: d̓fūcti volūtate recta via dn̄iuꝫqd̓ he̓ditatis fuit ad legatariū trāſeat: nūquā factū he̓dis. N Aulus.Iquis teſtamēto facto a filiisſuis quos heredes īſtituiſſet fideicom. reliquiſſet. non vt a legitimisᵉ heredibus: ſed vt a ſcriptis filijs: ⁊ teſtamentuꝫ aliquo caſuᶠ irritum factuꝫ ſit: filij ab inteſtato venientes fideicom. ex teſtamento pͥſtare cōpelli nō pn̄t. TDem.Ebitor. x. legauit creditori q̄ei poſt annum ſub pignore d̓bebat: nō vt ꝗdā putāt medij tꝑistm̄ cōmodū ex teſtō debet̉: ſed tota.x. peti poſſūt. Nec tollit̉ petitio ſi īteriꝫᵍ annus ſuperuenerit. Nā ſufficit ꝙ vtiliterᵖ dies ceſſit. Ꝙ ſi viuoteſtatore annus ſuperueniat: dicenduꝫ erit inutileⁱ effici legatum: quāqͣꝫ conſtiterit ab initio. Sed ⁊ ī dote prelegata reſponſum eſt: totameam ex teſtamento peti poſſe. Alioquin ẜm illam ſententiam ſi intereſſe vſurarum tm̄ eſt in legato: ꝗddicemus ſi fundus legatꝰ ſit ex diedebitus. Nam nec pecuniaᵏ peti poteſt que nō eſt legata. Nec pars fundi facile inueniretur: q̄ poſſꝫ peti ꝓcōmodo. ¶ Si primo ⁊ ſecūdo ⁊tertio heredibus inſtitutis ſic legata dent̉: ſi primus heres mihi nonerit ſecūdus ticio. x. dato ſi ſecūdusmihi hēs non erit: primus ſcio fundū tuſculanū dato. Utriſqꝫ omittētibꝰ hereditatē primo ⁊ ſcd̓o que-

rebat̉ ſubſtitutis quos eis dederatan ⁊ cui legata preſtare d̓beant; abvtroqꝫⁱ ſubſtituto legata debentur¶ Seruo alieno poſſe rēᵐ dominilegare valens ſcribitⁿ. Itē id qd̓ domino eius pure debet̉ᵇ. Cuꝫ eniꝫ ẜuo alieno aliꝗd in teſtō damꝰ dn̄iꝑſona ad hoc tm̄ inſpicit̉: vt ſit cuꝫeo teſtamēti factioᵖ. Ceterūᵈ ex perſona ſerui cōſtititᶠ legatū. Et ideoˡrectiſſime iul. diffinit id demūᵗ ẜuoalieno legari poſſe: qd̓ ipſe liber factus capere poſſet. Calūnioſaª eſteniꝫ illa annotatioᵉ: poſſe legari ſeruo ⁊ qͣꝫdiu ẜuiat: nā ⁊ hocˣ legatuꝫex ꝑſona ẜui vires accipitꝰ. alioquīetiā illud annoraremusᵇ eſſe quoſdam ſeruos qui licꝫ libertatem conſequi non poſſuntᵉ: attamē legatuꝫ⁊ hereditatē poſſunt acquire̓ dn̄oᵇEx illo igitur precepto ꝙ dicimꝰſerui inſpici perſonam in teſtamentis dictum eſt ſeruo hereditario legari poſſeᵉ. Itaᶠ nō miruꝫ ſi res dn̄i⁊ qd̓ ei debetur ſeruo eius pure legari poſſitᵍ: quāuis domino eius n̄poſſit hoc vtiliter legari.IDeꝫ.tͣ Atinusᵖ largꝰ proxime ex facto incidit ſpēs: taliſ libertinꝰpatronum ex ſemiſſe heredem inſtituit: ⁊ filiā ſuam ex alio ſemiſſe.fideicommiſit filie: vt quibuſdamācillis patroni reſtituētⁱ ſemiſſē cuꝫhe manumiſſeᵏ eſſent: ⁊ ſi eadem filia hr̄s non eſſet ſubſtituit ei eaſdēancillas: quoniā filia nō voluit heres exiſtere: ancille iuſſu domini .i.patroniⁿ adierunt defuncti hereditateꝫ. Poſt aliquantū tēpus ab eomanumiſſe querebant an fideicōⁿ.

¶ Legatū .i. legatio ſtu ipſum legare. ac.b ¶ Legatarij: vt. jͣ. de fur. l. a ticio. ⁊ sͣ. d̓ pecul. l. ſed ſi dānū. §. i. ⁊. jͣ. ſi ī frau.pa. l. i. §. aduerſus. ⁊ sͣ. ti. i. l. ſeruū filij. §. i. ⁊. l. ſeruus ticij. ⁊ sͣ. e. l. cum pater.§. ſurdo. Sed cōtra. sͣ. eo. ti. ſ. pͥmo. l. legatum eſt deliberatio ⁊cͣ. §. fi. ſol. vt ibi.Itē cōtra. sͣ. de ſeruitu. l. pōpo. So. ibi. Itē contra. sͣ. de ꝯdi. inſti. l. ſi quis ita.So. ibi. Item cōtra. sͣ. ti. i. l. ſitibi homo. §. cū feruꝰ. ſo. ibi.e ¶ Ut hereditas. ibi tamen eſtneceſſaria aditio: vt. jͣ. de acꝗ.poſ. l. cū heredes. ſed legatumēt ignoranti: vt. sͣ. eū pater. §.ſurdo. ⁊ facit. sͣ. de rebus cre.l. magis. §. fundum. ⁊ de dolo.eleganter. §. itē ſi. ac.d ¶ Pure. nec tacite inſit conditio. ac.Iquis. Legata relictaOā cecipris: a venientibꝰ abinteſtato nō debētur. bar.e ¶ Non vt a legitimis .i. nonrepetijt abinteſtato qd̓ poſſet niſi in caſu: vt. sͣ. de inoffi. teſta.l. ticia. ac.f ¶ Aliquo caſu. vno exceptoẜm hec iura: vt. sͣ. de iniuſto teſta. l. poſthumus. que eſt contra. hodie rupto preteritiōe velexheredatione relicta valent: vtC. de libe. prete. auc̄. ex cā. vel īl. poſthumus. iure ciuili non pͦtorio fuit ruptum: hic vtroqꝫ:vt maxima vel media capitisdi. teſtatoris. ⁊ facit. C. de fideicommiſ. l. eā quaꝫ ⁊ .l. ex teſtō.⁊ sͣ. e. l. cū pater. §. filius. ⁊ .jͣ.c. l. lucius. §. filiā. ⁊. l. codicillis.§. fi. ac.Ebitor. Quando ſuperuenit cā tendens ad cūdeꝫeffectum: lꝫ ea exiſtente diſpoſitio b initio non valuiſſet: diſpoſitio non vitiatur. h. d. Primo ponit dictum. Secundo cica illud determīat duo dubia.Tertio dictum probat per ſimile de dote prelegata. Quartoprobat dictum per reductioneꝫad inconueniens. Secūda ibi.nec tollitur. Tertia ibi. ſic ⁊ indote. Quarta ibi. alioquin.Bart.g ¶ Debitor. interī .i. lite pen.dente poſt teſtatōis mortē. acc.h ¶ Qd̓ vtiliter. qꝛ poſt mortēteſtatoris. ac.i ¶ Inutile .i. ſine commodo:valet tn̄ legatū: vt actione ex teſtamento peti poſſit: vt inſti. eo. §. ecōtrario. que eſt contra. ad qd̓ eſt. jͣ. de v̓bo.obliga. l. qui bis. ⁊ de fideiuſ. l. heres. §. non eſt nouū. vel illud nouum hoc vetus ius. ac.k ¶ Nec pecunia .i. vſura. ⁊ ſic gͦ in prīo caſu huiꝰ legis ſūt. x. in legato ⁊ non vſura vel cōmodū medij tēporis. ſꝫ tn̄ quo ad. l. fal. vt detrahi poſſit commode vſlegatum eſſe: vt. jͣ. ad. l. fal. l. i. §. ſi creditori. ⁊ facit. sͣ. ti. i. l. ſi creditori. ⁊. l. ſe. ⁊jͣ. de li. leg. l. ſi creditor. ⁊ jͣ. ad. l. fal. l. v̓bis. ⁊ sͣ. e. ti. l. meutꝰ. §. debitor. āt.¶ Si primo. Si plures ſunt ſubſtituti quilibet tenet̉ ad legata relicta ab inſtitutis in quorū loco ſuccedunt. h. d. bar.l ¶ Si prīo. ab vtroq. hic rn̄dit vni: ſed nō alteri qōni. ſed dic cuilibet ſuuꝫ. ⁊ facit. sͣ. e. l. cū pater. §. ab inſtituto. ⁊. l. ſi ticio. §. i. ac.¶ Seruo alieno. Ieruo eius qui eſt capax poteſt relinqui qd̓ eidem ſeruo facto libero relinqui poſſet. lꝫ non eo mō. h. d. Prīo ponit vnum dictū. Secundo rn̄det cuidā obiectioni. Tertio ponit vnam regulam iuliani. Quarto contraregulam format duo argumēta contraria ⁊ ſoluit. Quinto ex predictis pōit unāillationem. Sexto concludit ad primum caſum. Secunda ibi. cuꝫ enim. Tertiaibi. ⁊ ideo. Quarta ibi. calumnioſa. Quinta ibi. ex illo. Sexta ibi. ita non miꝝ.Bartolus.m ¶ Seruo alieno. rē. hoc eſt ꝙ extraneꝰ ſeruo meo re meā legare potuit.n ¶ Scribit. nō dn̄o .ſ. potuit legari. ut inſti. e. §. ſꝫ ſi rē. ⁊ sͣ. ti. i. l. cetera. §. i.o ¶ Debetur. nec hoc dn̄o. ut inſti. e. §. ex cōtrario.o ¶ Debet̉. a teſtatore ſub. legari pōt. azo.p ¶ Teſtamenti factio. non vt ſciā dn̄s capere poſſit vel nō rem ſeruo legatam.qꝛ poteſt eſſe ꝙ pōt capere: al̓s non habet rē: ⁊ eſt ad hoc. sͣ. tit. i. l. ſi mihi ⁊ tibi.§. regula. ⁊ sͣ. de here. inſti. l. non minus. ⁊. C. de here. inſti. l. neqꝫ per ſe. ac.

Ceterum pro certe.r ¶ Cōſtitit. ut liber factus eo tēpore quo cedit dies legati capiat. nullumautem ſit legatum ſeruo in eadem cauſa manente: vt. jͣ. qn̄ di. le. ce. l. nvſufructus. §. fi. azo. ſed videtur non obſtare regula catō: vt. jͣ. de regulacatōniana. l. i. ſol. ibi. ac.s ¶ Et ideo. qꝛ ex perſona ſerui nō domini valet ideo ⁊cͣ.t ¶ Id demum. ſed nonomne: ⁊ non ſemper: vi.jͣ. ti. i. l. fideicōmiſſa. §.ſed ſi ſeruo alieno. ⁊ dicta. l. ſi vſufruc. in fine.chriſtianuꝫ ergo mancipium ſeruo heretico legari non pōt: qꝛ etiaꝫ liber non caperet. nec illaquorum cōmertium nōeſt: vt. C. de ep̄i. ⁊ cle. l.fi. §. fi. ⁊ sͣ. ti. i. l. apd̓ iuli. §. fi. ⁊. l. cetera. Itemeſt bonuꝫ exemplum. jͣ.de ſeruitu. le. l. ⁊ ſi maxime. ⁊ h̓dixit. R. rei autperſone ratione non obſtante. ac.u ¶ Calūnioſa .i. malaqͣſi dicat dixiſti poſſe legari ſeruo qd̓ libero facto ⁊ econtra. ſed ſeruopoſſum legare quandiuſeruiat puta. x. annua: ⁊valet quaſi domino relictum: ut hic. ⁊. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. filie. ⁊. jͣ.de an. le. l. fi. ergo ⁊ libero ꝙͣdiu ſeruiat. rn̄. nonvalet quia infert de quidad quale: vel qualitateꝫrelinquendi. ſic. jͣ. de regu. iur. l. ea eſt natura.accur.x ¶ Annotatio .i. reprehenſio. ac.y ¶ Nam ⁊ hoc .ſ. quandiu ſeruiet. ac.z ¶ Accipit. qꝛ res taliseſt legata quam caperetliber. non dico ꝙ poſſitſic libero relinqui: vt diti. Item non valet hocad vtilitatem ſerui: ſeddomini: vt dicta. l. filie.accur.a ¶ Alioꝗn .ſ. ſi predicta annotatio ſiue reprehenſio recipietur.b ¶ Annotaremus .i. rep̄rehenderemus ſubaudi. qd̓ dicitur eē quoſdaꝫ⁊cͣ. qd̓ facere nō debemus. ac.Nō poſſunt. pacto forte domini vendentis. ac.d ¶ Domino. nam ⁊ hic videt̉ vitiari regula predicta: qꝛ ſeruo relinquit̉qd̓ libero non poteſt relinqui cum liber eſſe non poſſit. ſed tamen ⁊ hic valet ex perſona ſerui: licet ad vtilitatem domini: vt ſuperiori caſu dixi Accurſius florentinus.e ¶ Legari poſſe. ⁊ queritur hereditati ſtatim non inſpecto ſit capax heresvel defunctus: vel non. lꝫ poſtea inſpiciatur: vt. sͣ. e. l. ſi mihi ⁊ ticio. §. ſinali. accur.f ¶ Ita. q. d. pꝫ ex predictis eſſe verum. rē dn̄i ⁊cͣ. ac.g ¶ Poſſit. vt in prin. §. noͣ. hoc eſt verū niſi rōne iuris ꝙ aliquis aliushabeat. vt. sͣ. e. l. meuius. §. pe. dixi. Item cōtra. sͣ. ti. i. l. ſi mihi. §. regula. Solu. ibi. ac.Atinus. Conditio adiecta fideicōmiſſo intelligitur repetita in ſubſtitutione facta circa idē de eadem perſona. h. d. bar.Latinus. attulit talem qōnem. ac.i ¶ Remitueret. querit̉ an poſſit cogere inſtitutuꝫ adire ⁊ reſtituere? dic utjͣ. ad trebel. l. cogi. §. ſed ſi ſeruo. ⁊. l. mulier. §. nō eſt. ac.k ¶ Manumiſſe. ſub cōdi. que ſequit̉. ac.l ¶ Si eadē filia. ecce ſubſtitutio. ac.m ¶ Patroni .ſ. teſtatoris .i. adierūt ancille iuſſu dn̄i qui eſt patronꝰ teſtatoris. ac.n ¶ Fideicommiſſum .ſ. ancil. reſtituendum. ſꝫ vr̄ repetitum: ut. s. e. l. cūpr̄. §. abinſtituto: vt. sͣ. titu. i. l. licet imperator. Solū. hic eedcm̄ ſunt iu