Liber

I ſociusª heres īſtitutꝰ ſitᵇ exaſſe: ⁊ ẜuo cōi leget̉ pure ſine libertateᶜ: hoc legatuꝫ non conſtititᵇ¶ Plane ſub ꝯditione ei vtiliter:⁊ ſine libertate legabit̉: qm̄ ⁊ ꝓprioſeruoᵉ ab herede recte ſub ꝯditionelegat̉: qͣre etiā heres inſtitui ſine libertate vt alienꝰᶠ ſocio herede ſcripto poterit: qꝛ ⁊ ꝓpriusᵍ cū dn̄o heres inſtitui poterit.¶ Ri.Eſtamēto dn̄i ſeruus ſub ꝯditiōe cū libertate heres īſtitutꝰ:pēdente adhuc ꝯditiōe necē dn̄i detexit: eūqꝫ pͥtor mereri libertatē decreuitᵇ. ⁊ ſi poſtea ꝯditio teſtamētiextiterit: aliūde liber ē .i. ex pͥmio nōex teſtō. igit̉̉ non ē neceſſarius dn̄oheres. licetᵏ autē volenti adire hereditatem.AulusMperatorē litisᵏ cā heredeꝫinſtitui inuidioſum ē: nec calūnie facultatē ⁊ principali maieſtatecapi oportet.Dem.Acumeuias androſthenes:pacumeuiā magnā filiā pacumeuij magni ex aſſe heredē inſtituerat: eiqꝫ pr̄em eius ſubſtituerat: pacumeuio magno occiſo ⁊ rumoreprolato quaſi filia quoqꝫ eius mortua mutauit teſtm̄ⁱ: nouiūqꝫ ruffuꝫᵘheredē inſtituit hac p̄fatiōe. qꝛ heredes quos volui mihi hr̄e non potui ꝯtinge̓: nouius ruffus hēs eſto.pacumeuia magna ſupplicauit imꝑatoribꝰ nr̄is: ⁊ cognitiōe ſuſceptaꝫlꝫ modusⁿ īſtitutōibꝰ ꝯtineret̉: qꝛ fal

ſus rumor nō ſolet obeſſe tn̄ ex volūtate teſtātis putauit īꝑator ei ſubueniendū. igit̉ ꝓnūciauit eiꝰ hereditatē ad pacumeuiā magnā ꝑtine̓ºſꝫ legataᵖ ex poſterior̄ teſtō eā p̄ſtare debe̓ ꝑīde ac ſi ī poſterioribus tabulis ipſa fuiſſet heres ſcripta.¶ De vulgari ⁊ pupiliari ſubſtitutione. Eredes aut īſtituti dicūQ Odeſtinus7tur: aut ſubſtituti. īſtituti dicunt̉ pͥmo graduª.ſb̓ſtituti ſcd̓o vl̓ tertio.¶ Hēdis īſtitutō: aut duplex ē: autſimplexᵗ. ſimplex ē velut luciꝰ ticiushēs eſto. ſi mihi luciꝰ ticiꝰ hēs noneritᵗ: tūc ſeiꝰ hr̄s mihi eſto. Duplexveluti. filiꝰ meꝰ mihi hr̄s eſto. ſi hr̄snō erit ſiue hr̄s erit: ⁊ ītra pubertatē deceſſerit tūc gaiꝰ ſeiꝰ hr̄sª mihieſto. ¶ Subſtituer̄ lib̓is tā hr̄dibꝰīſtitutis qͣꝫ exhr̄datisᵗ poſſumꝰ: ⁊ tāeū hr̄dē quē nobis īſtituimꝰ qͣꝫ alterū. ¶ Subſtituereᶠ liberis pr̄ n̄ p̄t:niſi hr̄dē ſibi īſtituerit. nā ſine heredis īſtitutiōeᶻ nihil ī teſtō ſcriptumvalet.☞Xp̄ianus.Oribꝰª ītroductū ē vt ꝗs liberis impuberibus teſtamentū facere poſſit: donec maſculi ad. xiiij.annosᵇ ꝑueniant: femine ad. xij. qd̓ſic erit accipiendum: ſi ſint in ptāteˣ.ceteꝝ emācipatis non poſſumusᵇ.¶ Poſthumis plane poſſumus.nepotibus ēt poſſumus: ⁊ deīcepsᵉſi ꝗ nō recaſuri ſuntᶠ in pr̄is ptāteꝫ.

a ¶ Si ſocius. in tribꝰ caſibus parificat ſeruum cōem ꝓprio: vt ecce ego ⁊ ticiꝰ ſocij habemus ẜuū cōeꝫ ſi īſtituā ticiū heredē nō poſſuꝫ legare ẜuo cōi. qꝛ nec ẜuoꝓprio: ⁊ hoc pure. idē ſub cōditione poſſuꝫ legare ẜuo cōi. qꝛ ⁊ ꝓprio hr̄dis. Iteꝫinſtituere poſſuꝫ ẜuū cōem vna cum ſocio qꝛ et ẜuū ꝓpriuꝫ alicuius vna cū dn̄o.b ¶ Inſtitutus ſit. a ſocio. c ¶ Libertate. fideicōmiſſaria. nā tunc valeret:ut. jͣ. d̓ le. iij. l. ſi legatariꝰ. §. i.d ¶ Non ꝯſtitit. ꝑꝑ regulā cato. hoc .n. eēt in ꝓp̓o heredis:vt inſti. de le. §. an ẜuo. ⁊. d. l.nō legatariꝰ. §. i. qd̓ ꝗdē valeret ſocio non inſtituto herede.vt. jͣ. ꝓ ſoc. l. veꝝ. §. ſi ſeruo.e ¶ Seruo. hr̄dis. aꝫ. de teſtatoris cōſtat. ut. sͣ. e. l. ſi ſeruusf ¶ Ut alienꝰ. teſtatori ⁊ hr̄di.vxoris.⁊ noͣ ꝙ ſeruus ⁊ dn̄s ſimul inſtituuntur ab aliquo.Propriꝰ. ſeruꝰ hr̄dis aꝫ.Itē qͣre inſtitui pōt cum dn̄o ⁊non ei legari? rn̄. ꝙ tūc non dꝫdominus ei dare aliquid.Eſtamento. Nō ſuffic̄mortis tꝑe quē fuiſſe ſeruūſi an̄ cōditiōis euētū libertateꝫa lege cōſeꝗtur. h. d. Bar. velſic ẜm ang. Seruus īſtitutꝰ adn̄o ſub cōditōe eidē voluntariꝰ hr̄s exiſtit: ſi illa pēdente inlib̓tatē eripit̉ a lege. Io. d̓ im.h ¶ Teſtamēto. decreuit. jͣ. debo. li. l. ſi neceſſe. ⁊. C. pro quibus cau. ſerui propri. effi. l. i.i ¶ Igit̉. bn̄ valet. vt inſt. eo..§. ẜuus aūt a dn̄o. ⁊ ar. sͣ. e. l.ſi ſeruo ⁊. l. ſi ſeruꝰ cōis. ſed vſꝯtra. sͣ. e. l. iij. §. ꝗ fideicō. niſipoſtea ſit neceſſarius: ſꝫ ibi abhoīe h̓ a lege ſit liber. publica.i. vox priuate preiudicat.k ¶ Licet .j. licitum eſt.¶ Impator nō pōt br̄s īſtiperatortui queſito colore litigij. h. d.Io. de imola.k ¶ Imꝑatorē lit. al̓s mouende vel ecōtra ſibi nō mouēde.⁊ ſic cā vitandi iudicij. ſed vihoc licere vt. sͣ. de al̓. iudi. exhac. §. ſꝫ hr̄di. ſo. ſpāle in prīci.jͣ. de iur. fiſ. l. res. §. lites. ⁊ inſti. qui. mo. teſ. infir. §. fi. in fi. ⁊. C. vnde vi. l. mepe. qui plus ſibi cauere dꝫ. ſicminerit. ⁊. C. de teſta. l. volumus.Acumeuius. Falſa cā cōcernēs inſtitutiōeꝫ hr̄dis ⁊ non legata reddit iEſtitutioneꝫ inutilē: ſed legata nō viciat. h. d. Et eſt ſingularis lex ⁊ alibi nonreperit̉ ẜm Bar. iō. Bal. dicit illā diligenter notādā. Et pōt diuidi ī duas ꝑtesprincipales. Nā prīo ponit facti narrationē: ⁊ ſupplicationē factaꝫ imperatori ꝑheredē inſtitutū in prīo teſtō: deinde ponit diuiſionem ⁊ rn̄ſionem imperatorieSecunda ibi.ur. uel in ver. tn̄. uel potes dicere ꝙ ſecundo premiſſa ratiōe dijbitandi ⁊ ſucceſſiue decidendi ponit ꝓuiſionē imperatoris. Io. de imo.l ¶ Pacumeuius. mutauit teſtm̄. ſcꝫ teſtator.m ¶ Ruſſum. al̓s ruffum ⁊ ē proprium nomen al̓s ruffus.1 ¶ Modus .i. cā: ut. jͣ. de cōdi. ⁊ de. l. cā demonſtratio. ⁊ eſt hoc .ſ. qꝛ heredes⁊cͣ. qꝛ falc. non dꝫ ei. i. qui non ſolet ⁊c̄. vt. C. de fal. cā ad. l. i. ꝑ totū. ⁊. jͣ. de condi. ⁊ de. l. falſa. niſi probetur ꝙ teſtator non erat relicturus. vt. jͣ. de cōdi. ⁊ de..l. cū tale. §. falſa. ⁊ hoc ſubijcit. probat̉ .n. hic per prefationem qꝛ heredes ⁊c̄.o ¶ Pertinere. nō ergo tenet ſcd̓m teſtm̄: ſed ꝯtra. sͣ. d̓ inof. teſ. l. ſi īſtituta. §. fi.⁊. .l. ſeq. vbi valet: qd̓ pꝫ: qꝛ rūpit̉ per q̄relā. Sol. hoc ē hic ꝑꝑ primū teſtamentūvel ꝑꝑ prefationē ſecundi per quā patet ꝙ teſtator nolebat valere ſecundum.p ¶ Sꝫ legata. nō ſpāle ꝯtra regulā q̄ ē. C. de fideicō. l. eam quā. ut ibi noͣ ⁊ facit ad hanc legē. C. de teſt. mi. l. ſi cū. ⁊. jͣ. de ſe. ta. l. qui ex li. in prin. ⁊ sͣ. de pactis. l. tale. §. fi. ⁊ sͣ. de teſta. tu. l. pe. ⁊ inſti. qui. mo. teſta. infir. §. ſiquis priore.¶ De vulgari ⁊ pupillari ſubſtitutione. Dictum ē ſupra de inſtitutionibꝰ inrimo gradu. modo ſequitur de illis qui ſunt inſtituti in ſecundo gradu. verumqꝛ hoc ſit per ſubſtitutionē vulgarem ⁊ pupillarē: ideo poſt precedentem titulumponitur iſte titulus. Bar. ⁊ ē ſubtilis ⁊ valde utilis hec materia. Unde refert Raphael cumanus ſe audiuiſſe Bal. ex ea lucratum fuiſſe in conſulendo. xv. miliaducatorum. ideo aduertatis. Subſtitutio ē ſecunda inſtitutio etiam ſi ſit vlterior: ut ⁊ ſecunde nupte ſunt poſt primas. vt. C. d̓ ſe. nup. in rubrica. ⁊ dicas ꝙ. v.ſunt genera ſubſtitutionum .ſ. vulgaris ⁊ pupillaris. exemplaris. breuiloqͣ. Iticompendioſa: que ſit a milite tantum ⁊ habet naturaꝫ pupillaris: ⁊ fideicommiſſarie ut noͣ. C. e. l. precibus. Item eſt fideicommiſſaria duplex ut inſti. e. §. fin.

rea. Diuidit̉ in tres partes pͥncipales. Nā ī prīa poniturvna diuiſio ex qͣ colligit̉ dr̄ia inter īſtitutioneꝫ ⁊ ſubſtitutionem¶ In ſcd̓a ꝓſequit̉ ſecūdū mēbrū ſubdiīguēdo ex quo colligiturdr̄ia inter vulgarē ⁊ pupillarē. In tertia ꝑte incipit tractare de pupillari.ſcd̓a ibi. hr̄dis. tertia ibi. ſlla tertia ſubdiuidit̉. qꝛ primo ponit ꝗbus poſſit ſubſipupillariter. ⁊ ꝗs poſſiſubſtitui. ſcd̓o qͣl̓r poſſitfieri rōnē ſubnectēs. ſecūda ibi ſubſtituer̄. nec poſſet al̓r ſummari. Io. deimo. Nota ꝙ v̓bū inſtituo ē v̓bū directū qd̓ pꝫqꝛ refert̉ ꝓpͥe ad vocatoī prīo gradu ⁊ primo loco: ad quē pͥmū gradu⁊ locū nō pōt venire ꝗsniſi directo veniat. ⁊ nōꝑmanū alteriꝰ. qn̄qꝫ tn̄īpropriat̉ hoc v̓bū contrahit̉ ēt ad ſenſuꝫ obliquū. ⁊ fideicōmiſſariūq ¶ Heredes. gradu. i.loco: vt. jͣ. de ſe. ta. l. ij..§. defertur. azo.r ¶ Simplex. ſimplex ēvt pupillaris tm̄ vel vulgaris tm̄. duplex quando utraqꝫ ſimul.s ¶ Luctꝰ ticiꝰ hr̄s. iſtaeſt inſtitutio. ⁊ eā iō appoſuit: qꝛ ſubſtitutio nōpōt eſſe ſine īſtitutione.azo. vt. jͣ. e. l. §. fi. azo.t ¶ Peres non erit. heceſt ſubſtitutio vulgaris.u ¶ Gaiꝰ ſeiꝰ hr̄s. mihi. hec dictio mihi nihilnocet. quominꝰ etiā aliabona ꝙͣ pr̄is ueniāt ī pupillari ⁊ quominus ipſipupillo ſit hr̄s ⁊ qͣſi perobliquū mihi vt. jͣ. d̓ ſe.ta. l. ſi ita. §. ꝗ filio. ⁊ inſti. de pupil. ſubſti. ī pͥn.ibi quo caſu ⁊c̄. ⁊ sͣ. ti. i..l. pater in fi.x ¶ Subſtituere. ꝙͣ exhr̄datis. dic pupillarit̓.ut īſti. e. §. nō ſolū. ⁊. C.fal. l. ꝗ funduꝫ. §. ꝗ filios. nō ꝑ fideicō. ut. jͣ. e. l. cohr̄di. §. cū filie. ibi. ⁊ iōd̓ le. l. cū ꝗdā. ⁊. jͣ. ad. l.ſi pr̄. ſꝫ an pͥteritꝰ poſſit ſubſtitui pupillarit̓? rn̄. cum nullū ſit teſtm̄: ēt ſꝫhas. ut īſti. d̓ exhere. li. ī pͥn. ſequit̉ vt nec pupillarit̓ valeat. vt īſti. d̓ pu.ſub. §. liberis. ⁊. jͣ. e. l. ꝓx. §. ſꝫ ſi eos. ⁊. §. ꝗſꝗs.Subſtituere. iſtituerit milite excepto. ut. jͣ. l. ꝓx. §. ꝗſꝗs. ⁊. jͣ. de te. mili. l. miles ita. §. fi.z ¶ Inſtitutiōe. ab inuito. vt. sͣ. de his q̄ ī teſt. de. l. ꝓxima. ⁊ īſti. de le. §.an̄. Iteꝫ ex poſtfacto nō valet niſi fuerit hr̄ditas adita ex teſtō. ut. jͣ. de cōtra. ta. l. filiū circa prin. ⁊. jͣ. l. ꝓxi. §. ꝗſꝗs. ⁊. §. adeo. ſed ꝯtra. sͣ. ti. i. l. fin.ſo. ibi ſpeciale. Itē ꝯtra in auc. vt cū de ap. cog. §. ſed igitur tales. que eſt.C. de lib. pre. auc̄. ex cā. ſed ibi propter ſolā preteritionē eſt nullum. hic qꝛſubſtituit ſine ſubſtitutione: ſed illud eſt ius nouum.¶ Nribujs. Iᵐ puberibus in prāte ꝯſtitutis nō recaſuris poſt nōtris ī ptāte alteriꝰ pōt ſubſtitui pupillarit̓ ꝗnīmo ⁊ adoptatis in locū nepotū. dꝫ tn̄ ſubſtituens ſibi pͥmo facere teſtamentum: niſi ſitmiles: ⁊ ad cōfirmationē pupillaris reꝗͥrit̉ ꝙ agnoſcat̉ hr̄ditas ex patrono. h. d. vſqꝫ ad. §. interdū. uel ſic. Pupillis nr̄is ſubſtituere poſſumuspupillarit̓ cōcurrētibꝰ q̄ hac. l. dicunt̉. Et diuidit̉ iſtud principiū. qꝛ prioꝑmixtim qͣtuor tractat .ſ. quo iure ſit introducta pupillaris. quis poſſit ſilam facere. ꝗbus pōt fieri. ⁊ vſqꝫ ad qd̓ tpͥs. Secūdo qualiter fieri poſſit.Tertio quō hēat effectū. ſcd̓a ibi. ꝗſꝗs. tertia ibi. adeo. Io. de īmola.a ¶ Moribꝰ. iure lacedemonioꝝ. ut īſti. de iu. na. §. ⁊ non incleganter.b ¶ Annos .i. vſqꝫ ad vltimuꝫ diem. ut. sͣ. de teſta. l. qua etate. uel ſi minus vellet poteſt: ut. jͣ. e. l. ſi ita.c ¶ Poteſtate. ꝙ liberi impuberes in poteſtate ⁊ ꝙ ſui iuris fiant mortepatris: ut inſti. e. in prin. ⁊ vt hic dicitur. Itē ꝙ nō deſinant eſſe in p̄talęan̄ mortē teſtatoris. ut. jͣ. e. l. coheredi. §. cum filie in prin.d ¶ Poſſumus .ſ. facere teſtamentum.e ¶ Deinceps. ut pro nepotibus.Non ſunt. al̓s cum ſint recaſuri nō ualet teſtm̄. cum in eo caſu ſint uieorum teſtamēta nō valerēt etiā ſi ipſi eſſent maiores ⁊ auus nō cēt. eratergo h̓ eorū pr̄es emancipati vel mortui. ut īſti. ꝗ. mo. ius pa. po. ſol. 5. l.