Liber

nihil valere ſequētē inſtitutionemª:qꝛ ſatis plana priorʰ fuiſſet. ¶ Sꝫſi plures inſtitutiones ex eadē parteᶜ ſub diuerſis conditionibus fuerunt facte: vtra prior cōditio extiterit id facietˢ qd̓ ſupͣ diximꝰ ſi pure ⁊ſub ꝯditōe idē īſtituat̉. T Apia.I ita quis ſubſtitutus ſit. ticiꝰheres eſto: ſi ſecundus heresnon erit. deīde ſecundus hēs eſto.placetᵉ primo gradu ſcd̓m eſſe inſtitutum.P OmponiusOc articuloʳ quiſqꝫ: omnesᵍſignificant̉: ⁊ ideo labeo ſcribit ſi ita ſcriptum ſit. Ticius ⁊ ſeiusquanta quiſqꝫ eorum ex parte heredē me habueritʰ ſcriptuꝫ: heres mihi eſto. niſi oēsⁱ habeant ſcriptumheredē teſtatorē: neutrum heredeꝫpoſſe eē. quoniamᵏ ad omnium factum ſermo refert̉: in quoˡ puto teſtatoris mētem reſpiciēdaꝫ. ¶ Sꝫhumanius ēᵐ eum quidē qui teſtatorem ſuum heredē ſcripſerit: in tantamⁿ partē ei hēdē fore. Qui autēeū nō aſcripſerit: nec ad hereditatēeius admitti.T XpianusM Ignori obligatum ſeruuꝫ neceſſarium domino poſſe fieriimperator ſeuerus reſcripſit: ita tn̄ſi paratus ſit prius creditori ſatiſfacereⁿ.G Aius.On minusº ẜuos qͣꝫ liberoshe redes inſtituere poſſumusſi modo eoꝝ .ſ. ſerui ſint quos ip̄osheredes inſtituere poſſumus: cuꝫᵖteſtamenti factio eum ſeruis ex perſona dominorum introducta eſt.

¶ Hęreditarium ſeruuꝫ ideo placuit ante aditam hereditatem inſtitui heredem poſſeª: qꝛᶠ creditum ēhereditatē dominā eē: ⁊ defuncti locum obtinereᶠ.I Dem.Lla inſtitutioᵗ. quos ticius voluerit. ideo vitioſa eſt ꝙ aliēoꝑmiſſa ē arbitrio. nam ſatis conſtāter veteres decreuerunt teſtamētorum iura ipſa per ſe firma eē oportere: nō ex alieno arbitrio pēdereᵛ.¶ Is qui apud hoſtes ē recte hēsinſtituit̉: qꝛ iure poſtliminijᵗ oīa iura ciuitatis in ꝑſonam eius in ſuſpēſo retinētur: vel nonʸ obrumpunt̉ᶻ.Itaqꝫ ſi reuerſus fuerit ab hoſtibꝰ:poterit adire hēditatem. ¶ Seruus quoqꝫ eius recte heres inſtituitur: ⁊ ſi reuerſus fuerit ab hoſtibꝰpoteſt euꝫ iubere adire hereditatē.Si vero ibi deceſſeritª quiᵇ heres extitit poteſt per ſeruumᵉ heres fieri.Dem.☞ Iquis ita ſcripſerit. Ticius exparte dimidia heres eſto. idemᵇ ticius ex altera parte dimidia: ſi nauis ex aſia venerit heres eſto. cumex pura inſtitutione īſtitutus heresadierit: quanuis conditio alteriusinſtitutionis pendeat: ex aſſeᵉ ſit heres .ſ. iamᶠ conditioneᵍ deficiente:cum non proſit ei quicqͣꝫ hec conditio exiſtens. ¶ Quippe cum nondubitetur: quin ſi quis ex parte dimidia heres inſtitutus ſit: nec pretereaᵇ quiſqͣꝫ aliusˡ: ipſe ex aſſe heresinſtitutus videatur.piniani

a ¶ Sequētē inſtitutionē. niſi habeat coheredē: vt. jͣ. eo. l. ſi quis ita ſcripſerit.azo. ſed videt̉ contra. jͣ. de condi. ⁊ demō. l. nā ad ea. ſed ibi in legatis hic in intitutionibus: vt. jͣ. ti. i. l. fi. ac.Prior. puta.Eadē ꝑte. ī genere. eadē pu ta inſtituo te ī triēte ſi imꝑator ītrauerit italiā. teeūdē ſi nauiſ venerit ex aſia īſtituo ī alio triēte. vel dic ꝙ ſit eadē oīno: vt inſtituo te ſi imꝑator intrauerit italiaꝫ ex triente:⁊ ſi nauis ex aſia venerit in eodem triente. ⁊ dic ꝙ diſiunctimpoſuit cōditionē: ſecus ſi copulatiue: qꝛ tunc omnes debēt exiſtere: vt inſti. eo. §. pe. ⁊ .jͣ. deverb. ob. l. ſi quis ita ſtipulatꝰ⁊ .jͣ. ti. ij. l. ſi plures. vel dic. utin. l. illa ſi plures noͣ. Item facit in eo. ti. l. ſi heredi.d ¶ Id faciet. vt quecunqꝫ exiſtat faciat īſtitutionē ualere.Iita. Uarietas ordinis īOſtitutionem nō vitiat. h. d.Bar. ⁊ Io. de imola.e ¶ Placet: ut. jͣ. ti. i. l. ij. §. fi.⁊ de ſe. ta. l. ij. §. ſi ꝗs ita ſcripſerit. ⁊ sͣ. e. l. quo loco. ⁊ l. exfacto. Itē noͣ hic ꝙ non nocetordinē ꝑuerti cū demum omnia locū habent perfecto teſtō ⁊mortuo teſtatore.qꝫ ē collectiuum ſed fauoOc articulo. Nomē ꝗſre inſtitutionis accipitur vt diſtributiuum. h. d. Et diuiditur in tres ꝑtes. Primo ponitverborum propriam ſignificationem. Secūdo dicit mentemſeruandā. Tertio ponit qualismens in dubio preſumat̉. Secunda ibi in quo puto. Tertiaibi. Sed humanius. Bar. ⁊Io. de imola.f ¶ Hoc articulo quiſqꝫ. al̓s ꝗſquis.g ¶ Omnes ſignificant̉. vt. C.de pac. l. ſi creditotes. ac.h ¶ Habuerit .ſ. iā vt hoc verbū habuerit preteriti tꝑis ſit: ſecus ſi futuri: vt. jͣ. de his que ꝓnō ſcrip. l. i. in fi. que eſt cōtra.⁊ .jͣ. eo. l. ſi ita quis.i ¶ Omnes. verbuꝫ plurale duiſum geminat ſignificationēſingularis: vt. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. l. falſa demonſtratio. §. fi. ⁊ .jͣ. e. l. pr̄ azo.k ¶ Quoniam. nō ꝙ ad omniū factū ſermo refertur in quo puta teſtatoris mētem inſpiciendam.l ¶ In quo. ſermone. vt. jͣ. de le. ij. nō aliter. ac.m ¶ Humanius ē. in dubio. ac.n ¶ In tantam. erit ergo vnus heres ⁊ nō alius ſic. sͣ. eo. l. pr̄. ⁊ .jͣ. de condi. ⁊demon. l. falſa demōſtratio. §. fi. ⁊ jͣ. de cōdi. inſti. l. ij. §. fi. ſed cōtra. C. de impu. ⁊ alijs ſub. l. quāuis. ⁊. l. cū quidā. ſed in prima inequalitas. in alia fraternitas tollit cōtra. Item facit. sͣ. eo. l. ij. ſed ꝗd de alia parte erit? rn̄. ut. jͣ. eo. l. ſi ꝗsita ſcripſerit. Et ꝙ h̓ dicit in tantā intellige quādo ambo inſtituti erant. ſed ꝗd ſiquilibet in dodrante hunc ſcripſit. vel econtra quilibet in triente; rn̄. tot vnciefient de hac hereditate quot ille eſſe vident̉. argu. sͣ. eo. l. interdum. §. pater ⁊. l.ꝙ ſabinus. Item facit. jͣ. de leg. ij. l. ſi ita relictum in prin. ⁊. l. ſi pluribus .i. rn̄.in uerbo quilibet. ac.Ignori. Nexus ſeu obligatio pignori non impedit exiſtentiā ſui heredis:E n̄ creditori ſatiſfiat. h. d. Io. de imo.n ¶ Pignori. ſatiſfacere. non aliter: vt. C. de neceſ. ſer. l. i. cōtra. ⁊ facit inſti. denoxa. ac. §. ſinautem dānū. ⁊. C. de ſer. pig. da. l. i. ⁊. l. ab eo.On minus. Perſona dn̄orū nō ſeruoꝝ inſpicienda ē quantum ad capacitatem vel incapacitatem relicti. h. d. primo. Et ſeruus hereditariꝰ pōtheres relinqui. h. d. ſecūdo Io. de imo.o ¶ Non minus. facit. jͣ. de le. i. l. ſi mihi. §. regula. ⁊ dic ut ibi. ⁊. C. e. l. neqꝫ. ⁊.jͣ. de acꝗ. here. l. ſi ſeruus. ſꝫ ar. ꝯͣ. sͣ. de edil. edic. l. cum iam. §. fi. ac.p ¶ Cū teſtamēti. no ꝙ teſtamēti factio cū ẜuis ex ꝑſona dn̄oꝝ introducta ē.Hereditarium. poſſe. ab extraneo.Qꝛ. no hereditatem dominā eſſe ⁊ defuncti locū obtinere. ac.ſ ¶ Obtinere. ſic inſti. eo. §. ſeruus alienus. ⁊. jͣ. e. l. ſeruus. ⁊. jͣ. de leg. i. l. legatū. §. ſeruo heredi. ⁊ de acqui. re. do. l. hereditas. ⁊ de uſuc. l. ceptā. ⁊. jͣ. de leg. ij.l. debitor. in fi. ⁊ de noua. l. nouatio. in fi.

Cla irtio. Ultima voluntas non debet ex alieno arbitrio pēdere. h. d. Bar. ⁊ Io. de imola.t ¶ Illa inſtitutio. nota teſtatorum iura per ſe firma eē ⁊ non ex alieno pēdere arbitrio. ac.u ¶ Pendere. ⁊ ē ratio qꝛ vult conferre in alienum arbitrium quod virſuo permittitur. ſciliceſtatuere de rebus in eumcaſum quo ſue future nōſūt: ⁊ facit. jͣ. eo. l. ille autem. ⁊. l. ſi quis ſemproniuꝫ. ⁊ .l. captatorias. ⁊.l. clemens. §. fi. ⁊ inſti.de here. ab inteſ. §. at hiibi. quod ideo. ⁊c. ⁊. jͣ. d̓condi. ⁊ demon. l. nornunquā. ⁊ sͣ. de arbi. l.item ſi vnus. §. idem pōpo. querit. ⁊ noͣ ẜm azo.ar. ꝙ non debeat valere cum ſic dicit teſtator:vt tabellio ſcribat legata ſibi deberi cuicunqꝫiuſſerit ticiꝰ. vel lego cētum cuicunqꝫ dixerit ticius: quia confertur in arbitriū ticij factum. ſecusſi cōfert̉ in eiꝰ arbitrio idquod de iure eſt. ut. ſi dicat. volo te ita ſcribere ſicut dixerit aliquis ſapiens quo magis debeantvalere ⁊ tenere: que reliqui in teſtamento: ⁊ queibi ſtatui. Item in libetate hoc fallit: ut. jͣ. de fideicom. li. l. fideicomnſa. ſic ergo ex hac glo. habes argu. ꝙ compronti poteſt vt feratur ſententia prout videbitur deiure alicui ſapienti. accurſi.Is qui. Captusab hoſtibus ⁊ ſeruuseius poſſunt heredes inſtitui propter ſpem poſtliminij. Bar. ⁊ Io. deimola.x ¶ Is qui. iure poſtliminij. nota ꝙ iure poſtliminij omnia iura ciuitatis in perſona eius inſuſpēſo retinentur. ac.¶ Non obrumpuntur .i. non tollunt̉. accur.z ¶ Obrumpuntur. ſed contra videbatur: qꝛ ciuis romanus nō ē. ad qd̓.sͣ. eo. l. ſed ſi in conditione. §. ſolemus. ⁊ jͣ. ad. l. fal. l. i. in prin. ac.Deceſſerit dominus.b ¶ Qui ei .ſ. capto.c ¶ Per ſeruum. vtpote hereditarium. R. ⁊ facit. jͣ. de le. i. l. id qd̓ ⁊. l.ſeruus ab hoſtibus. ⁊ de bo. li. l. ſi neceſſe. §. ſi deportatus. ac.quis. Non dꝫ expectari conditio cuius euentus nihil operatur. h.MA. Bar. ⁊ Io. deimo.d ¶ Si quis. idem ticius. quid ergo ſi alius ſit inſtitutus ſub conditionenunꝗd hic interim erit heres inſolidū? rn̄. Io. non. qꝛ qn̄cunqꝫ poteſt eſſelocus inſtituto non ē locus ſubſtituto. vnde inſtitutus pro ꝑte: pro ea ſola interim ē heres. ſed ar. contra. sͣ. fami. herciſ. l. ſi heres. ⁊ ar. jͣ. d̓ aſfig.libe. l. ſub condi. ſed pro Io. ē ar. jͣ. de bo. poſſ. ſe. tab. l. ij. §. quādiu ⁊ sͣ.ꝑs her. pe. l. ij. azo. ⁊ plene dic ut noͣ. ibi.e ¶ Ex aſſe ſit heres. niſi in conditionali habuerit coheredem ſubſtitutuꝫ:vt. jͣ. de acquirē. here. l. ſi cum heres. §. qui ex parte ⁊ sͣ. eo. l. ſi te ſolum.⁊ facit. jͣ. de acqui. heredi. l. ſi tu ex parte. ſed argu. contra. jͣ. quando di.le. ce. l. huiuſmodi. ac.f ¶ Iam. al̓s etiam.Cōditione .ſ. qꝛ nō pōt decedere pro parte teſtatꝰ ⁊ ꝓ ꝑte inteſtatus.h ¶ Preterea. al̓s propterea. ac.i ¶ Quiſquā alius. idem ſi alius qui heres non ē: vt. jͣ. de re. du. l. vtrumita. azo. ⁊ ſic totum hꝫ. sͣ. eo. l. hoc articulo ⁊. jͣ. eo. l. paterfa. in fi. ⁊. l. quifilio. §. fi. ⁊. l. ſequen.Ereditas. Hereditas ex die certa dari non pōt. ſimiliter nec addiem certam vel incertam. ex vtroqꝫ caſu dies adiecta īſtitutidi reijcitur de inſtitutione: ⁊ ſic operabit̉ ⁊ remanet inſtitutio pura ⁊ perpelua.