Liber

ſtamēto fcō he̓dē ⁊ libeꝝ eſſe iuſerūt. hi ruina ſiml̓ʰ opſſi ꝑierūt. pleriqꝫ rn̄derūt hoc cāu duobꝰ orcinūhe̓dē exiſte̓: ⁊ id ē veriꝰ. ¶ Sꝫ ⁊ ſiſub eadē ꝯditōe ẜuū cōem vterqꝫſociꝰ libeꝝ he̓dēqꝫ eē iuſſerit: eaqꝫextitiſſꝫª: idē iuris erit.XLpi.Aotiēs volēs aliūᵇ hedē ſcriLbe̓: aliū ſcripſerit: ī corꝑe hominis errās. veluti fr̄ᵉ meꝰ: pr̄onꝰmeꝰ. Placꝫ neqꝫ eū he̓dē eē ꝗ ſcriptꝰ eſt: qm̄ volūtas deficit. neqꝫ eūquē voluit: qm̄ ſcriptꝰ nō ēᵇ. ¶ Etſi ī reliꝗſᶜerrauerit: vtputa dū vultlāceꝫ relinq̄re veſtē leget: neutꝝ debebit̉. hocᶠ ſiue ip̄e ſcripſit ſiue ſcribēdū dictauerit. ¶ Sꝫ ſi nō in corpor̄ errauerit: ſꝫ ī ꝑteᵍ: puta ſi cū dictaſſet ex ſemiſſeᵖ aliquē ſcribi: exqdrāte ſit ſcriptꝰ. Celſus li. xij. qōnūpoſſe defendi ait ex ſemiſſe he̓deꝫfore: qͣſi plꝰ nūcupatūⁱ ſit minꝰ ſcriptuꝫ: q̄ ſnīa reſcriptis adiuuat̉ gnālibꝰ. ¶ Idemqꝫ eſt ⁊ ſi ip̄e teſtatorminꝰ ſcribat cū plus vellet aſcribe̓Sꝫ ſi maiorē aſcripſerit teſtāriꝰvl̓ quod difficiliꝰ ē ꝓbatōe ip̄e teſtator: vt ꝓ qͣdrāte ſemiſſēⁱ: ꝓculꝰ putat ex qͣdrāte fore he̓dē: qm̄ ineſt qͣdrās in ſemiſſeᵐ. quā ſnīaꝫ celſuſ ꝓbat. ¶ Sꝫ ſiꝗs ꝓ cētūⁿ ducēta ꝑ notāº ſcripſerit idē iuriſ ē. nā ⁊ ibi utrūqꝫ ſcriptū eſt: ⁊ qd̓ voluit ⁊ qd̓ adiectūᵖ ē. q̄ ſnīa nō eſt ſine rōne. ¶ Tātūdē marcellꝰ tractat ⁊ in eo ꝗ ꝯditionē deſtinās inſere̓ nō addit. naꝫ⁊ hūc ꝓ nō īſtituto putatq. ¶ Sꝫ ⁊ſi ꝯditionē addidit dū nollet he̓dēfutuꝝᶠ: detracta ea nec nūcupatumvideriʳ: qd̓ ꝯͣ volūtatē ſcriptū ē: qͣꝫſnīaꝫ ⁊ ip̄e ⁊ nos ꝓbamꝰ. ¶ Ideꝫtractat ⁊ ſi teſtāriusˡ ꝯͣ volūtatē teſtatoris ꝯditionē detraxitᵛ ul̓ mutauit: he̓dē nō futuꝝᵗ: ſꝫ ꝓ nō īſtitutohn̄dū. ¶ Sꝫ ſi cū pͥmūʸ he̓dē ex ꝑte dimidia ſcribe̓ deſtinaſſet: pͥmū⁊ ſcd̓m ſcripſerirꝰ: ſolus pͥmus ſcri

ptꝰ hēs videbit̉: ⁊ ſolꝰ hēs exiſtet:qͣſi ex ꝑte dimidia īſtitutus. ¶ Siꝗs nomē hēdis ꝗdē nō dixerit: ſꝫ īdubitabili ſigno eū demōſtraueritqd̓ pene nihil a noīe diſtatª: non tn̄eo qd̓ ꝯtumelieᵇ cā ſolet addi: ualetinſtō. ¶ Hēs aūt īſtitui niſi vt certꝰ demōſtret̉ᵉ nemo pōtᵇ: ¶ Si ꝗttn̄ ita dixerit: vter ex fr̄ibꝰ meis ticio ⁊ meuio ſeiā vxorē duxerit exdodrāte: vter n̄ duxit ex qͣdrāte heres eſto: recte fcāꝫ iſtitutōeꝫ certūᵉ ēSꝫ ꝗs ex qͣ ꝑte īcertū eſt. ¶ Plane erit ſil̓is ſi ita inſtitutō fcā fuerit:vter ex ſup̄ſcriptiſ fr̄ibus meis ſeiāvxorē duxerit: hēs eſto. ¶ Sed ⁊hāc puto uale̓ īſtitutōeꝫ qͣſi ſub ꝯditiōe factā. ¶ He̓des iuris ſucceſſoresᶠ ſūt: ⁊ ſi plures īſtituant̉ diuidi īter eos a teſtatore ius oꝫ. qd̓ ſi nonfiat oēs eqͣliterᵍ heredes ſūt. ¶ Siduo ſint hedes inſtituti: vnus ex ꝑte tertia fūdi corneliani: alter ex beſe eiuſdē fundi. Celſus expeditiſſimā ſabi. ſnīaꝫ ſeꝗt̉: vt d̓tractaʰ fūdimētiōe qͣſi ſine ꝑtibusⁱ he̓des ſcripti he̓ditate potirēt̉: ſi mō volūtatpatriſfa. māifeſtiſſime nō refragat̉¶ Si ꝗs ita ſcripſerit. ſtichus libereſto. ⁊ poſteaᵏ qͣꝫ liber erit hēs eſto.labeo neratiꝰ ⁊ ariſto. opināt̉ detracto verbo medio poſtea ſimul ei libertatē ⁊ hēditatēˡ ꝯpetere: q̄ ſnīamihi quoqꝫ vera vr̄. ¶ Si quis pͥmuꝫ ex triēte: ſcd̓ꝫ ex triēte hedē īſtituerit. ⁊ ſi ſecūdus hēs nō erit: tertiuꝫ ex beſſe he̓dē ſcribat: hicᵐ ſcd̓orepudiāte beſſeꝫ habebit: non ſolūiure ſubſtitutiōisⁿ: ſꝫ ēt inſtitutiōis.i. triētē iure ſubſtitutōis: triētē iur̄inſtitutōis. ¶ Seruus cuꝫ libertate hēs īſtitutꝰ: ſi ſit alienatꝰ: iuberiadir̄º ab eo p̄t cui alienatꝰ ēᵇ. ¶ Sꝫſi redēptꝰ ſit a teſtatoreq inſtō valꝫ:⁊ neceſſariꝰ hē̓s eritᶠ. ¶ Si ẜuus ꝗexdie lib̓tatē acceꝑit: ⁊ hēditatē pure. mox ſit alienatꝰ vl̓ māumiſſusᶠ

a ¶ Extitiſſet. idē ⁊ ſi diuerſis: dū tn̄ eodē tꝑe exiſtant ẜm Io. ſic ergo diuerſistꝑibus ſecus vt no. in. l. sͣ. ſed ſi in conditione. §. ſi ſeruum. ac.tes. pͥma tractat de forUotiens. Lex tota principaſma inſtitutionis. Secunda de inrlis effectu. ſcd̓a ibi heredes. Pripore. ſcd̓o qn̄ in ꝙͣtitate. tertioma ſubdiuidit̉. pͥmo ponit quāit eriqn̄ in ipſa inſtitutione. quartoqn̄ eſt erratū in appoſitione ꝑſone extrinſece. quinto qn̄ dubitat̉ de incertitudine ꝑſone. Secūda ibi. ſed ſi non in corpore.tertia ibi: tātūdē. qͣrta ibi: ſꝫ ſicū pͥmū. ꝗnta ibi: ſi ꝗs nomē.Et. h. d. error ī corpore vitiatinſtitutionē ⁊ legatū. Bar.b ¶ Quotiens. aliū. recogitāsd̓ alio certo ⁊ acciderit mihi alius quē puto eē illū. nō ergo iacob heres fuit de iure iſaac. atneqꝫ eſau. qꝛ de altero errauitin corpore: de alio noluit.c. ¶ Frater. aut credo hūc ſeiūeſſe ticium fratrem meū cuꝫ nōvideā ⁊ nō valet: ut h̓. aut credo hūc ſeiū eē fratrē: ⁊ obtinet.C. e. l. ſi pr̄. aut non credo ſedfratrē noīo: vt. jͣ. e. l. nemo. §.ꝗ frater. aut in noīe tm̄ ꝓprioerro: vt. C. d̓ teſta. l. ſi quis innoīe. ⁊. jͣ. de rebꝰ du. l. ꝗ flaccū⁊ facit. jͣ. de iure deli. l. fi. ⁊. C.de teſta. l. neqꝫ profeſſio. acdi ¶ Nō eſt. nec nūcupatꝰ. ⁊ fac̄.jͣ. de ſupel. le. l. labeo. §. itē tubero. ⁊ de rebꝰ du. l. in ābiguo⁊ ꝓ emp. l. ii. §. qui ſtichuꝫ. ac.e ¶ In reliꝗs. al̓s eſt in rebusꝗs .i. appellatiuis noībus. cuꝫeſt in reliꝗs .i. noībꝰ reꝝ appellatiuis. ⁊ facit. jͣ. de le. i. l. iii.f ¶ Hoc .ſ. verum eſt.Sed ſi nō. Error in ꝙͣtitate ꝯtinua vel diſcreta diſpoſitionē nō vitiat. ⁊ qd̓ eſt dcm̄preualet ei qd̓ eſt ſcriptū. bar.g ¶ Sꝫ ſi n̄. ī ꝑte .ſ. quota reꝝ.h ¶ Ex ſemiſſe. immo videt̉ exquadrante: ut. jͣ. de leg. i. l. quiquartam. So. vt ibii Aūcupatū. facit. sͣ. e. l. i. §.ſināt: ⁊. jͣ. de ꝯdi. ⁊ de. l. cū āt.k ¶ Teſtārius .i. ſcribēs teſtm̄.l ¶ Semiſſem .ſ. ſcripſit.m ¶ In ſemiſſe. maiori ſūmeminor ineſt. ſic. sͣ. de arbi. l. diem. §. ſi pl̓es. ⁊ de pecu. l. hīc q̄rit̉. ⁊ jͣ. d̓ ver. ob. l. i. §. ſi ſtipulāti. ⁊ de re iudi. l. ſi ꝗs cū reo.Itē facit. C. de teſta. l. errore. ⁊.sͣ. de ſtatu. ho. l. imperator.n ¶ Pro centuꝫ. que relinquere volebat.o ¶ Per notam .i. ſignum repreſentans.p ¶ Adiectum .i. ſuperfluum.¶ Tantundeꝫ. Error in ꝯditione quā quis deſtinauerit inſerere inſtionēvitiat. h. d. vel ſic ẜm Bal. Si teſtator deſtinauit inſerere ꝯditionē ⁊ ꝑ obliuionem nō inſeruit nō valet diſpoſitio et cōditio ꝑ errorē ſcripta. Io. de imo.q ¶ Tantūdē. putat. īmo vr̄ pure īſtitutus: ut. C. de inſti. ⁊ ſub. l. pe. et. jͣ. de le.ij. l. cū pr̄. §. fi. ꝯtra. So. eſt ꝓ nō ītuto .ſ. ſicut deſtinauit: ſed pure. Sed huicſol. ob. sͣ. e. §. ſed ſi nōre. vbi volūtas preualet ſcripture. ſꝫ ibi dictauithic tm̄ in corte pͥuētus nō addidit nō inſtituturus ſine cōditione. al̓s ſecus intrario ẜm. R. vel hec eſt opinio marcelli q̄ non tenet vt inſimili caſu. sͣ. e. l. ii. acHeredem futurū. putat marcellus. Io.s ¶ Uideri .ſ. putat repete. Io.tSi teſtamētarius .i. ſcribens teſtm̄: vtē tabellio: vt. sͣ. e. l. i. §. ſꝫ ſi maiorēu ¶ Detraxit. oīo. azo. x ¶ Nōfuturū .ſ. pure. ſic. h. ſꝫ ꝓut teſtator voluit .ſ. ſub ꝯditione: vt. sͣ. §. ſꝫ ſi maiorē.¶ Sed ſi cū primuꝫ. Perſona īſtitutiōi adiecta ꝑ errorē heres nō erit. bar.y ¶ Primū .ſ. ſolū.3 ¶ Scripſerit. ex dicta dimidia. ⁊ dic deſtinaſſet. ſiꝗdem expreſſiſſet. lꝫ non ſit ſcriptū: vt. sͣ. e. l. §. ſꝫ ſi non in corpore. ac.Si quis Sufficit heredē demonſtrari al̓r ꝙͣ noīe ꝓprio. h. d. bara ¶ Si ꝗs nomē. diſtat. ſic. sͣ. ſi cer. pe. l. certū. ⁊ sͣ. de ma. teſ. l. noīatim. et vt.sͣ. de li. ⁊ poſt. l. i.b ¶ Contumelie. qꝛ tunc non valeret: vt ticium qꝛ occidit ſeiū īſtituo: vt. jͣ. de le. i. l. turpia. in pͥn. ſꝫ ꝯtra. jͣ. e. l. his v̓bis. §. i. Sol. ibi

ſtetit in genere maledictionis: vt ⁊ sͣ. de lib. ⁊ poſt. l. iii. in princi. hͦ in ſpēdixit. ſic ⁊ al̓s in cōmēdatione dicimus: ut. sͣ. de dolo. l. qd̓ vēditor. Alijvt. R. faciunt dr̄iam inter ꝯtumeliā vt hic ⁊ maledictionē vt in ꝯtrario.c ¶ Heres. demonſtret̉. ꝓp̓o noīe vel indubitabili ſigno: vt. sͣ. ꝓx. §. vxꝯditiōis euētu: vt. jͣ. ꝓxi. §. ⁊ ꝑ ſe nō ꝑ aliū: vt. jͣ. e. l. illa. ſꝫ oppone ignotus poteſt fieri heres: ut.C. e. l. extraneuꝫ. ergognotus eſt certus.d ¶ Nemo pōt. vt. jͣ. e..l. in tp̄s. §. quotiens. ⁊C. de teſta. l. iubemiidem in legatis: ut. jͣ. d̓vſufru. le. l. qui plures.⁊ de rebus du. l. v. ⁊ intutore: vt. sͣ. d̓ teſ. tu. l.tutor incertus: ut inſti.de le. §. tutor.¶ Si ꝗs tamē ita.Sufficit ꝑſonas eſſe certas licꝫ diſtributio portionū ex futuro euentudependeat. h. d. Bar.e ¶ Si ꝗs tn̄. certū eſt.fa. jͣ. de ꝯdi. īſti. l. vter.⁊ de ſe. tab. l. ii. §. ſi ꝗsita heredes. ⁊ de le. i. l.ſeruus le. §. huius. ac.Heredes. Periſtr̄m in ius defuncti ſuccedit̉. ⁊ plures īſtituti indubio ītelligunt̉ equal̓rinſtituti. h. d. Bar.f ¶ Heredes. ſucceſſores ſunt vt ⁊ sͣ. de edē..l. quidam. §. nihil. ac.g ¶ Eqͣl̓r. ſic īſti. e. §. ſipl̓es. ⁊. jͣ. l. ꝓx. ⁊. jͣ. ꝓx.§. ⁊ d̓ le. i. l. legata iutiliter. §. fi. ⁊ īſti. ꝓſoc. §.ſꝫ ⁊ ſiꝗdē. ⁊. jͣ. de pecull. itē cū in fi. ⁊. jͣ. de ap.ꝗ ſe. §. quotiens.Si quo. Pluresinſtituti in re certa diuidūt ſibi hr̄ditatē equal̓niſi teſtator manifeſtiſſime aliud voluit. Bar.h ¶ Detracta .i. vt ꝑinde habeat̉ ac ſi de fundo nihil eſſet dictum.i ¶ Sine. ſine ꝑtibus.⁊ ita eqͣl̓r vt. sͣ. ꝓxi. §. ⁊sͣ. e. l. i. §. ex fundo. ⁊. jͣ.e. l. ex ſcō. §. ita igit̉. ac.¶ Si quis ita. Dictio poſtea nō īpedit hereditatis diē ⁊ libertatiſſimul cedere. h. d. bar.k ¶ Si quis ita. poſteamaterial̓r ponitur.l ¶ Pr̄ditatē. ⁊ ſic eritneceſſariꝰ heres. ſecꝰ ſidixerit ſi voluerit hereseſto: ut. jͣ. de cō. inſti. l.verba. aꝫ. ⁊ facit. jͣ. e. l. talem. ⁊ de ſe. ta. l. ſi ita. §. qui filio.¶ Si quis primuꝫ. Verbū inſtituo ⁊ verbū ſubſtituo ſūt apta cōprehēdere pͥmū ⁊ ſcd̓m gradū. h. d. Io. m ¶ Si ꝗs pͥmū. h̓ .ſ. tertiꝰ.n ¶ Subſtōnis: vt. jͣ. e. l. nā tertiū. ⁊ facit. jͣ. e. l. liber hō. §. fi. ꝯͣ. So. ibi.o ¶ Adire. ⁊ tunc eſt voluntarius heres.¶ Seruus. Mutatio qͣlitatis heredis nō nocꝫ teſtō. h. d. Io. de īmo.Et pͥmo ponit qōneꝫ. ſcd̓o determinat duas alias qōnes. tertio reaſſumit pͥmā. ſcd̓a ibi: ⁊ ſiꝗdē. tertia ibi: ſꝫ ⁊ ſi pure. bar. p ¶ Seruus.alienatus eſt. nec ergo erit liber: ut h̓ ⁊ inſti. e. §. ꝙ ſi alienatus. ⁊ facit. jͣ.de le. i. l. q̄ſitū. §. ẜuo. ⁊. jͣ. de ꝯdi. ⁊ de. l. ſi in diē. q ¶ A teſtatore.ſecus ſi īpubes cui eſt ſubſtitutꝰ: ut. sͣ. e. l. ſꝫ ⁊ ſi. §. ſi ſeruū cōem. ac.r ¶ Erit: vt ⁊ .jͣ. e. l. ſi ſeruū meū. ſic ⁊ in libertate: vt. jͣ. de ma. tel. l. veꝝeſt. ſecus eſt in legato: vt. jͣ. de adimē. le. l. cū ſeruus cōtra. So. hic fieretdn̄o iniuria ſi ſaltē nō hꝫ heredē: ut inſti. ꝗ ma. non poſ. §. i.¶ Si ſeruus. Dies ſuſpendens libertatē etiā ſi ſit certa dies ſuſpēdithereditatem. ſecus ſi non ſuſpendit libertatem: ꝗa tunc nec hereditatemſuſpendit. h. d. ⁊ pͥmo ponit. ij. qd̓nes. ſecundo determinat duas allas.tertio reaſſumit pͥma. ſcd̓a ibi: ⁊ ꝗdem. tertia ibi eſt: ſi pure. Io. de imo.s ¶ Si ſeruus. manumiſſus. a teſtatore.