Liber

tū fiat: alterius rei cā forte rogatosad teſtandū nō eē idoneosʸ placet.qd̓ ſic accipiendū eſt: vt lꝫ ad aliā rēſint rogati vel collecti: ſi tn̄ an̄ teſtimoniū certiorent̉ ad teſtm̄ ſe eē adhibitos: poſſe eos teſtimoniū ſuuꝫrecte ꝓhibere. ¶ Uno ꝯtextu actōnisʰ teſtari oꝫ. Eſt aūt vno ꝯtextu nullū alienūᵉ actū teſtō intermiſcere. ꝙ ſi aliꝗd ꝑtinens ad teſtm̄ faciatꝫ teſtm̄ nō vitiat̉.Deꝫ.D teſtiū numerū ſimul adhiber̄ poſſumꝰ ⁊ ego ⁊ pr̄ ⁊ plures ꝗ ſumus ī eiuſdē ptāteᵇ. ¶ Cōditionēᵉ teſtiū tūc īſpicē̓ debemꝰ cūſignarēt: nō mortis tꝑe. Si igit̉ tūccū ſignarēt tales fuerīt vt adhiberipoſſint: nihil nocet ſi ꝗd poſtea eiscontigeritᶠ. ¶ Si ab ip̄o teſtatoreanulū acceꝑo ⁊ ſignauerꝑ teſtm̄: valet qͣſi aliēoᵍ ſignauerī. ¶ Si ſignaʰturbata ſintˡ ab ip̄o teſtatore nō vr̄ſignatū. ¶ Si ꝗs ex teſtibꝰ nomenſuūᵏ nō aſcripſerit: verūtn̄ ſignauerit: ꝓ eo eſt atqꝫ ſi adhibitꝰ nō eſſet.ſed ſi vt multi faciūt aſcripſerint ſe:nō tn̄ ſignauerit adhuc idē dicemꝰ.¶ Signū aūt vtꝝ anulo tm̄ īpreſſo adhibemus: an v̓o ⁊ ſine anulo:verū alio qͦdā imp̄ſfo. varie .n. homines ſignāt. ⁊ magis eſt vt tm̄ anulo ꝗs poſſit ſignare: dū tn̄ hēat characteres. ¶ Poſſe ⁊ noctęᵐ ſignari teſtm̄ nulla dubitatio eſt. ¶ Signatas tabulas accipi oꝫ ⁊ ſi lītheoqͦ tabule īuolute ſunt ſigna impreſIDē.ſaⁿ fuerint.

¶ Iteſtm̄ qd̓ reſignaueritª teſtator iterū ſignatūᵖ fuerit. vij. teſtiū ſignis n̄ erit īꝑfectūq: ſed vtroqꝫyalebit tā ciuili qͣꝫ p̄torioʳ. RL.Nū teſtm̄ pluribꝰ exēplisᶠ cōſignare ꝗs pōt. idqꝫ īterdū neceſſariū ē forte ſi nauigaturꝰ ⁊ ſecuꝫferre: ⁊ domi relinq̄re iudicioꝝ ſuorū teſtationē velit.LAbole.¶ Iis ꝗ teſtm̄ face̓t heredibꝰ primis nūcupatis pͥuſqͣꝫ ſecūdoſexpͥmeret he̓des obmutuiſſet: magis cepiſſe eū teſtm̄ facere qͣꝫ feciſſeUarꝰ digeſtoꝝ li. i ẜuiū ſcripſit rn̄diſſe. Itaqꝫ pͥmos hedes ex eo teſtō nō futurosᶠ. Labeo tn̄ hͦ veꝝ eēexiſtīat: ſi ꝯſtaret voluiſſe pl̓es eū ꝙteſtm̄ feciſſet: hē̓des ꝓnūciare. egonec ẜuiū puto alid̓ ſenſiſſe. A.Aꝫ legeᵛ ꝗs īteſtabil̓ iubet̉ eē:eo ꝑtinꝫ: ne eiꝰ teſtimoniū recipiat̉. ⁊ eo āpliꝰ vt putātᵗ ꝗdā: neueip̄i dicat̉ teſtimoniū. ElſusOmitiꝰ labeo celſo ſuo ſalutē. Quero an teſtiū nūero hn̄dus ſit is ꝗ cū rogatusʸ eſt ad teſtm̄ſcribēdū: idē quoqꝫ cū tabulas ſcripſiſſet ſignaueritꝰ. Iubentiꝰ celſuslabeoni ſuo ſalutē. aut nō intelligoad ſit d̓ qͦ me ꝯſulis: aut valde ſtultaᶻ eſt ꝯſultatio tua. plus n qͣꝫ ridiculū eſt dubitare: an aliquis iure teſtis adhibitusᵇ ſit: qm̄ idem ⁊ tabuas teſtī ſcripſerit. ¶ Adeſti.Eruus licꝫ alienus: iuſſu teſtatoris teſtamentū ſcribere nō ꝓhibeturᶜ.Aulus.

in aucͣ. de teſti. §. ſꝫ licet. qͦ eſt. C. de teſti. auc̄. rogati. Itē ſic. sͣ. de diuor. l. nullū. ſꝫ cōtra. C. de codicill̓. l. fi. in fi. ſed aliud eſt ī codicillis. Itē regularit̓ ꝯͣ. ut. sͣ.a ¶ Idoneos. ſic. jͣ. de teſt. mi. l. diuus. ac.de teſti. ſ. ad fidē. ut ibi noͣ. h¶ Uno. Uno cōtertu dꝫ fieri teſtm̄. h. d. bart.b ¶ Actionis .i. actusc ¶ Alienū. niſi ex neceſſitate: vt. C. e. l. cāut in aucͣ. hoc ius por. in pͥn.ſus. ⁊. l. cuꝫ antiꝗtas. ⁊ niſi adabūdātiā. abūdans .n. cautelanō nocet: vt. C. e. l. teſtā. calefactio ergo cere non eſt extraneus actus vel ſil̓is. ⁊ h̓ ſubijcit ꝙ ꝓ ſed ⁊c̄. ⁊ facit. jͣ. de v̓b.ob. l. cōtinuꝰ. ⁊ de duo. reis. l.duos in fi. ⁊ de adul. l. qd̓ ait.⁊ de vſucap. l. poſſeſſio. Itemꝗd ſi ī teſtō dicā. vēdo vel donō tibi rē talē ꝓ. c. ⁊ tu ꝯſentꝭ?Rn̄. valet vēditio: vt. jͣ. de aſſigna. li. l. aſſignare.¶¶ Dteſtium. Ad numerū vij. teſtiū pn̄t adhiberi pr̄ ⁊ filius ⁊ plures ꝗ ſint ineiuſdē ptāte. h. d. bar.d ¶ Ad teſtiū. ꝯtāte. vt ⁊ inſti.eo. §. pr̄. ⁊ sͣ. de teſti. l. pater.¶ Conditionem. Quādoteſtes requiruntur ad ſolēnitatem actus ſufficit ꝙ fuerint habiles tꝑe actꝰ celebrati. nec nocet inhabilitas ſuperueniēs. h..d. pau. de ca.e ¶ Cōditioneꝫ. ſunt liberi velſerui. hec eſt .n. ꝯditio: vt inſti.de iur. ꝑ. §. i. ⁊ dic v̓e vel putatiue: vt. C. e. l. i. Item an̄ ſintal̓s habiles: ut. jͣ. e. l. cuꝫ lege.ſic ⁊ teſtātis. vt. sͣ. e. l. ij. in eocui relīquūt̉ tria tꝑa vt ibi noͣ.f ¶ Cōtigerit. non tn̄ ſeruꝰ factus teſtificabitur nec infamis.qꝛ tꝑe teſtificationis cōditio teſtis īſpicit̉: vt. sͣ. d̓ teſtꝭ. l. iij. circa pͥn. teſtm̄ tn̄ ꝑmanet. ſꝫ eꝯͣ.ẜuus iꝑ̄e teſtī liber factꝰ tꝑe teſtimonij nō eſt idoneus vt h̓. fecus al̓s ut. jͣ. de v̓. ſig. l. notionē. §. inſtrumentoꝝ. Itē liberteſtificās ⁊ an̄ aꝑturam tabul̓factꝰus valet: vt. d. l. iij. sͣ.d̓ teſti. ⁊ fac̄. jͣ. de aur. ⁊ ar. le.o. ī pͥn. ⁊ inſti. e. §. ſedcū.sͣ. de of. pͥ. l. barbari⁊ jͣ. de penis. l. i. ⁊. jͣ. de iniur. l. iniuriarū eſtimatio. ⁊. jͣ. de ſe. ta. l. i. §. pe. ⁊ noͣar. ꝙ pubes factꝰ nō fert teſtimoniū de eo qd̓ an̄ vidit. ſꝫ hic exigit̉ idoneꝰ tꝑe teſtamēti vt valeat: ⁊ ſic vt ſit ſolēne. ſecus vbi vt v̓itas inquiratur. ac.¶ Si ab ipſo. Teſtis pōt ſigillare anulo teſtatoris vel alterius. h. d. bar. inellige tn̄ ꝙ faciat de hoc mētionē. al̓s ſi cuꝫ alieno tanꝙͣ ſuo puniretur de falſoẜm dy. jͣ. de fal. l. lege cornelia. Itē intellige hoc in teſte vel in parte qꝛ notariusnon pōt apponere aliud ſignū ꝙͣ ſuū propriū vt in. l. i. §. ſed conſultus. jͣ. d̓ hisAlieno. qd̓ licet. vt inſti. eo. §. pn̄t. lino tamēque in teſtō delent̉. pau.ꝓprio ⁊ cera: vt inſti. de pup. ſub. §. igit̉. ſed dic ut ibi. Et noͣ ꝙ qn̄ conſtituo procuratorem ętiam alieno ſigillo poſſum ſignare. ac.¶ Si ſignā. Si teſtator turbauit ſigna nō videt̉ ſignatum. h. d. Bar.h ¶ Si ſigna. teſtiū. dic plene vt. C. e. l. noſtra. Itē cōtra vt inſti. e. §. ex eo. ⁊. C..e. l. hac con. §. ſi quis. ſo. ut ibi. ⁊ facit. jͣ. de teſta. mili. l. in fraudē. §. fi. ac.i ¶ Turbata ſint. an̄ ꝑfectū. ſecus poſt: vt. jͣ. de his q̄ in teſta. de. l. i. §. ſꝫ ꝯſulto.¶ Si quis. Requiritur ſignatio ⁊ ſubſcriptio ⁊ alterū ſine altero nō valet. h..d. bar. ⁊ Pau. ⁊ ca. k ¶ Nomen ſuū. vt dicitur. jͣ. ę. l. pe. ⁊ facit. C. e. l. ſivnus. ⁊ de his ꝗ. ut indig. l. pe. ⁊ sͣ. de edē. l. i. §. pe. ac.gnum. Signari pōt anulo vel ſigillo vel quouis alio ſigno. h. d. bar.l ¶ Tm̄ anulo. hoc iure cauet̉. ſed in cōſuetudine non habet̉. uel ſub. ſignatoriovt ſic excludat non ſignatorium: vt. jͣ. de aur. ⁊ ar. le. l. argento. §. ornamento.non aūt alio ſigillo: maxīe qꝛ lex ſimpliciter dicit. C. e. l. hac conſui. in prin. ⁊ quiteſta. fa. poſ. l. hac conſul. ⁊ facit. C. e. l. ſi vnus. ⁊ omnia ſunt rotūda. nā in anulo iō forte. qꝛ prīo īprimebat̉ ꝑ tranſuerſuꝫ vt fieret circulus poſtea indirecte cumcharactere. hic .n. circulus in cera ꝗ eſt in charta ⁊ circunquaqꝫ incidere ceram inquo rotundo īponet̉ anulus cū charactere ⁊ imprimat̉ vt ibi fiant ſigna.m ¶ Nocte. C. de tranſac. l. non minorē. ⁊ sͣ. de fer. l. more. ac.tas. Signate tabule dicuntur ſi eſt ſignatum illud qd̓ eis adheretignn ¶ Impreſſa. ut. C. e. l. hac conſultiſſima. in pͥn. ſed ar. ꝯͣ. jͣ. ꝙ.h. d. bavi aut clā. l. ſi alius. §. notauimus. ⁊ sͣ. pro ſocio. nam ſocius. ac.amentum. Si teſtamētū reſtauret̉ ſufficiunt noua ſigilla cum ſubO ſcriptiōibus primis. h. d. B. 9 ¶ Reſignauerit .i. apꝑuerit. ſic reſero

ideſt aꝑio. reformare .i. reſcindere: ut. C. de tranſac. l. interpoſitas. h.Imꝑfectū. lꝫ eniꝫ reſignauerit.¶ Signatū. eiꝰ voluntate. ac. 6nō īduxit. nō aboleuit. nō cācellauit. al̓sus eſſet: vt. C. e. l. nr̄a. ⁊ noͣ ꝙfaciliꝰ renaſcit̉ res ꝙͣ de nouo naſcat̉ē ſe. ta. l. ꝗ ex liberis. §. teſtō.⁊. jͣ. de dona. īter vi. ⁊ vxo. l. cū hic ſtatꝰ. §.nitentiā. ac. r ¶ Pretorio. iure ciuili erigiturpn̄tia teſtiū. iure pͥtorionūerus ⁊ ſigilla: ut īſti.e. ī pͥn. ⁊ ad hoc. jͣ. d̓ ſe.ta. l. pe. §. plane. ac.tm̄ pōt publicarijtum. Unuꝫ tepluribꝰ chartꝭ. h. d. ⁊ exhac lege apparet ꝙ teſtamētū eſt ꝗd ītellectualę. ut noͣ. sͣ. e. l. i. Bar.s ¶ Exēplis. impropriecū utrūqꝫ ſit auctēticuꝫut. sͣ. de fi. īſtru. l. ꝗcūqꝫdie gͦ .i. chartꝭ. ⁊ facit. jͣ.de ſe. ta. l. i. §. ſi quis induobꝰ ⁊ inſti. e. §. fi. ⁊ f.cit. jͣ. d̓ aur. ⁊ ar. le. l. pediculis. §. labeo. ac.O cquero ni viteritis. Ex teſtō nonh. d. bar.t ¶ Nō futuros. īmo vtcōtra. vt. C. e. l. iubemꝰ.§. ꝙ ſi nō fuerit. So. h̓nō potuit alios īſtituervtpote luitus. ibi ſic. velhic omiſit ſubſtitut.ibi īſtitutos qd̓ non placet vt h̓ in fi. vel veriusdic ut ibi. Item ꝗd de legatis; Rn̄. nō valēt: vt.C. de fideicō. l. eā quaꝫ.nec obſtat. jͣ. de codicill̓..l. fi. qꝛ ibi fuit plena volūtas. lꝫ non ſcripta. autenī ē ꝑfecta ⁊ nō ſcripta:vt ibi. aut nō ꝑfecta necſcripta vt h̓. aut ꝑfecta ⁊ſcripta: ſed deeſt hereseſto ut. C. eo. l. errore. ⁊eodeꝫ mō fuit ꝑfecta: vt.jͣ. p̓ his ꝗ. ut īdi. l. cū ꝙdaꝫ. §. i. ⁊. l. cū tabul̓. §.fi. Itē hoc fallit īter liberos ut. C. e. l. hac cō. §.ex īperfecto. ul̓ expōe ibi .i. nō ſolēni. Itē ꝗd ſi illi īſtituēdi erāt n̄ capaces:vr̄ ꝙ nō īpediāt primos cū expreſſi nō īpedirent: ut. jͣ. de le. i. l. ſi duobus.§. i. ſꝫ hec lex vr̄ velle ꝯͣ. ⁊ facit. jͣ. e. l. ex ea. ⁊ facit. sͣ. fa. her. l. ī hoc iuccio. ⁊. jͣ. rē ra. ha. l. āpliꝰ. ⁊ de codicilr̓. l. fi. §. j. ⁊ d̓ his ꝗ. ut īdi. l. pe. ⁊ sͣ. d̓inoffi. teſ. l. ſi mater. ac.A3 lege. Uerbū īteſtabil̓ īportat ne ꝗs poſtit facere teſtm̄ nec eē teſtis in teſtō̓: nec ei teſtioniū dici. h. d. bar.ij ¶ Cū lege. pone exemplū in dānato de crimine famoſo: ut. sͣ. de teſti. l.r ¶ Putāt. ⁊ male ẜm quoſdaꝫ. uel dic ab inuitjs. ſed a uolentibꝰ ſic. velob carmē. Itē in furioſo mentecapto ⁊ ſimili ẜm Io.ẜm aꝫ. dic in teſtō tm̄. nā cū non poſſit teſtari nō poterit ei dici ab aliqueteſtīoniū. In ꝯtractibꝰ igit̉ poterit ei dici teſtīoniū ne ius ſuum ꝑeat. ⁊ ſicfacit h̓ lex ad ijtulū. uel ẜm. h. ⁊. R. forte erit ītelligendū ēt in ꝯtractibꝰ. ſꝫdices ī tali ꝗ de grauiori ſit crimīe dānatꝰ ita ꝙ ꝑdat libertatē vel ꝑſonā.⁊ ſic nihil hꝫ. ⁊ de talibꝰ loꝗt̉ h̓ lex. ⁊ ſic ī teſtō ⁊ in alijs. Eſt gͦ aliud dicere iſte nō pōt teſtari qͣlis ē filiuſfa. ⁊ ſil̓es. ⁊ tn̄ ſunt teſtes. aliud qn̄ p̄cipieē īteſtabilis: qꝛ tūc tria īportat ſ. ut teſtm̄ nō faciat: ut. sͣ. e. l. is cui. §. fi.Itē nec ſit teſtis. Iteꝫ nec alius ſibi. ut in hac. l. an̄ autē poſſit caperę? dicut noͣ. d. l. is cui. §. fi. ⁊ facit. sͣ. de teſti. l. ſeio. ⁊. C. de apoſt. l. iij. Itē vr̄ hͦꝙ īfamis nō pōt ęē teſtis ī teſtō. ſed falſuꝫ ē qꝛ ⁊ ſeruꝰ niſi ꝯſtet apud oēs.Omicius. Scriptor teſtī nō ꝓhibet̉ eſſe teſtis in teſtō. Bar.O ¶ Rogatus. de facto ad ſcribendū: qꝛ non eſt neceſſe ut roget̉ adſcribenduꝫ. ſed ut ſit teſtis rogabitur ut ſubijcit. uel dic de iure ut teſtis vtsͣ. e. l. heredes. §. fi.z ¶ Signauerit. ut teſtis.a ¶ Stulta. mitiꝰ rn̄. E. de tranſac. l. ut rn̄ſum.b ¶ Adhibitus.ergo tabellio cōputat̉ in nūero teſtiū. ſic. C. qui teſ. fa. poſ. l. hac cō. §. ſeqqꝛ. ⁊ facit. C. e. l. cū antiꝗtas. §. fi. ⁊ in aucͣ. de fi. inſtru. §. ſed oportet. colla. vi. ſed ar. ꝯtra. in auc̄. de fi. inſtru. §. ſed ⁊ ſi inſtr̄a. ſꝫ ſpāle in dictis caſibꝰ. ut noͣ. d. l. hac conſul. Itē facit. sͣ. de pac. l. ſi pl̓es. §. necnō ⁊ vl̓Eruus. Licet priuata ſcriptura pōt fieri ꝑ ſeruū qꝛ nō ſcripturAennizatur. h. d. bal. c ¶ Seruus. ꝓbibet̉. ut. C. eo. l. hae