De teſtamentis.XXVIII

5 4

monijs accipias vbi aliꝗd negocijgerit̉ ꝑ qd̓ acꝗ̄rat̉. ¶ Nec furioſusꝗdē teſtis adhiberi pōt: cuꝫ cōposmētis nō ſit: ſꝫ ſi hꝫ ītermiſſionē eotꝑe adhiberi p̄t. ¶ Teſtm̄ qͦqꝫ qd̓an̄ furorē ꝯſumauit valebit: ⁊ bonorū poſſeſſioª ex eo teſtō competit.¶ Eū ꝗ lege iulia repetūdaꝝ dānatꝰ ē: ad teſtm̄ adhiberi nō poſſeᵇ exiſtīo: qm̄ᵉ ī iudiciumᵈ teſtis eē vetat̉.¶ Mulier teſtimoniū dice̓ ī teſtōꝗdē n̄ poteritᵉ: al̓s āt poſſe teſtē eēmulierē: argumēto ēᶠ lex iulia d̓ adulterijs: q̄ adulterij dānatā teſteꝫ ꝓduci vl̓ dice̓ teſtīoniū vetat. ¶ Seruꝰ qͦqꝫ merito ad ſolēniaᵍ adhiberis n̄ p̄t: cū iuris ciuilisᵇ cōionē hēat intotūˡ: nec pͥtoris ꝗdē edictiᵏ. ¶ Etveteres putauerūt eos ꝗ ꝑꝑ ſolennia teſtī adhibent̉: durare debe̓ donec ſupͥma ꝯteſtatioⁱ ꝑagat̉: n̄ tn̄ intelligētiā ẜmōisᵐ exigimꝰ. h̓ .n. diuꝰmarcꝰ diuo iuliano in teſte ꝗ latineloꝗ nō nouerat reſcripſit. naꝫ ſi velſenſu ꝑcipiat ꝗs cui rei adhibitꝰ ſitſufficere. ſꝫ ſi d̓tēti ſint īuitiⁿ ibi teſtesputat n̄ valere teſtm̄. IDem.E redes palāº ita vt exaudiriLpoſſint nūcupādi ſunt. licebitergo teſtāti vel heredes nūcupareˡ

vel ſcribe̓q. ¶ Sꝫ ⁊ ſi nūcupat: palā dꝫʳ. ¶ Quid ēˢ palā? nō vtiqꝫ īpublicū ſꝫ vt exaudiri poſſit. ¶ Exaudiri āt nō ab oībus ſed a teſtibꝰ.Et ſi teſtes plures fuerint adhibiti ſufficit ſolēneꝫ numeꝝᵗ exaudire.¶ Si ꝗd poſtꝰ factū teſtm̄ mutariᶠplacuerit: oīaʸ ex ītegro faciēda ſūt.¶ Qd̓ v̓oᶻ ꝗs obſcuriꝰ ī teſtō velnūcupatª vl̓ ſcribit: an poſt ſolēniaexplanari poſſit q̄rit̉: vtputa ſtichūlegauerat cū pl̓es hr̄et: nec declarauit de qͦ ſentiretᶜ. Item ticio legauitamico ſuo cū multos ticios amicoſhr̄et: ⁊ errauerat in noīeᵈ prenomīevel cognoīe: cū in corpore nō erraſſet: poterit ne poſtea declarare d̓ qͦſenſerit? Et puto poſſeᵉ. Nihil eniꝫnūc dat: ſed datū ſignificatᶠ. ¶ Sꝫ⁊ ſi notāᵍ poſtea adiecerit legato: vl̓ſua voce vel lr̄is: vl̓ ſūmā vl̓ nomēlegatarij qd̓ nō ſcripſerat: vel nummoꝝ qͣlitatē: an recte fecerit? Et puto ēt qͣlitatē nūmoꝝ poſſe poſtea addi. nā ⁊ ſi adiecta non fuiſſet: vtiqꝫplacerꝫ ꝯiectionē fieri eiꝰ qd̓ reliꝗt:vel ex vicinis ſcripturis: vel ex ꝯſuetudine pr̄iſfamiliasʰ: vel regiōis.¶ In teſtamentis in quibus teſtesrogatiⁱ adeſſe debent: vt teſtamen-

ꝗdā referri ad ꝓximū dictū .ſ. de pr̄e ⁊ fratre qꝛ dicit prohibēdis. vel ẜmhoc expōe eoꝝ .i. ꝓ eis ꝗ ⁊c̄. ⁊ ꝙ dicit ꝑ qd̓ acꝗratur gloſant ita. ſubaudimaxīe. nā ideꝫ ē ī illis negocijs ī ꝗbꝰ nihil pr̄i acꝗrit̉. nā poſt miſſionempr̄ nō pōt eē teſtis filio mſi ei nō acꝗrit. ut īſti. e. §. ſꝫ ⁊ ſi filiꝰ vn̄ gecat teſtīoniū ꝓ filio. ⁊ hoc rōe affectiōis. ⁊ eaneral̓ vr̄ eē ꝓhibitio ne pidē rōne mr̄ ⁊ dicas acꝗrit̉ ipſi pr̄i: vl̓ ẜꝫ Io. ip̄ofilio. nā ſiue negociū geratur ꝑ qd̓ debeat acꝗriipſi filio pr̄ nō erit teſtisut ibi. ſiue ꝑ qd̓ q̄rit̉ velnō q̄rit̉ pr̄i filiꝰ nō teſtificabit̉. ⁊ ſic pr̄ nunꝙͣ admittit̉ ad teſtīoniū filij:⁊ ita n̄ ſubaudit̉ maxīe.ſꝫ hoc qd̓ dic̄ ītellige eē dictū manēte militia filij.vt īſti. e. §. ſꝫ ⁊ ſi filiꝰ poſtmiſſiōeꝫ. ut dixi ī ſuꝑiori. §. h. ſꝫ h̓ gl. l.qͣſi dicat d̓ ꝓhibeod̓ ꝑmittēdi dicat d̓ ꝓhibēdis.caſibꝰ. q. d. al̓s ꝓhibendis. ⁊ ſuꝑ hoc fundaturglo. ſꝫ pͥmā approbo¶ Nec furioſus Furioſus tꝑe furoris nō pͥteſſe teſtis in teſtō. teſtm̄aūt factū an̄ furorem ualet. h. d. Io. de imola.a ¶ Et bonoꝝ poſſeſſio.ẜm tab. vel ēt ꝯͣ ta. namutraqꝫ cōpetit ex teſtō:ut īſti. d̓ bo. poſ. §. ſūt āt.⁊ fac̄. sͣ. e. l. ꝗ ī ptāte. §.i. ⁊. l. is cui. ⁊ īſti. e. §. furioſi. ⁊. §. ſꝫ ⁊ ſi ꝗs. ⁊ .jͣ.de ſe. ta. l. i. §. ſi ꝗs. ⁊. C.e. l. furioſum.um qui. Qui n̄p̄t eſſe teſtis ī iudicio necēt ī teſtō. h. d. io. de imo.b ¶ Eum qui. non poſſe. iſtud nō deeſt pi. ſed azo. poſuit ī ſuo libro. ⁊ habes idē. jͣ. ad. l. iul. repe. l. eadē. §. i. ⁊ sͣ. de teſti. l. repetundarum.c ¶ Qm̄. noͣ hanc rōneꝫ q̄ fallit in hereticis: ut. C. de here. l. qm̄. in fi.d ¶ In iudicium .i. ſignū vel iudicium aliquod quare legatum vel legatarius agnoſci poterit. ac.Pulier. Mulier nō pōt eſſe teſtis in teſtō ſed in alio negocio ſic niſi ſit īfamis. Io. e ¶ Mulier. nō poterit. qꝛ fragilis ⁊ corruptibil̓. ſedin codicillis nō uetat̉. ergo pōt: ut. sͣ. de teſti. l. i. nā ⁊ non rogati pn̄t eſſeibi: vt. C. d̓ codicill̓. l. fi. ī fi. ac. f ¶ Argumēto ē. a ꝯͣrio ſenſu: ut. sͣ. d̓teſti. l. ex eo. ⁊ sͣ. de mino. l. ⁊ ſi ſine. §. ſed qd̓ papͥ. ⁊ de offi. eius cui mā.eſt iu. l. i. §. fi. ⁊ noͣ ꝯͣriū ſenſuꝫ legis ꝓ lege accipi. ⁊ facit īſti. e. §. teſtes.Cjs. Seruus nō pōt eſſe teſtis in teſtō. h. d. Io. de imo.g ¶ Ad ſolēnia. teſtamenti ſiue ſit teſtis uel teſtator. ac.h ¶ Ciuilis. ꝑ qd̓ fuit prīo teſtm̄ inuētū: ut inſti. eo. circa pͥn. ẜm quod ſerui ꝓ mortuis ſunt: ut hic ⁊ jͣ. de reg. iur. l. ſeruitutē. ⁊. l. qd̓ attinet. ac.i ¶ In totū .i. in totū caret: ut dictis ll. uel iō dicit: qꝛ in criminalibus ⁊ ꝙbuſdā alijs ītereſſe poteſt: vt. sͣ. de iudi. l. vix. ⁊ ibi noͣ. Iteꝫ nec ciuilibusofficijs fungi pōt: ut. sͣ. de iudi. l. cum p̓tor. §. nō aūt. Itē facit. jͣ. de vſucap. l. nōnunꝙͣ. §. ẜuus. k ¶ Edicti. ut. jͣ. de no. ope. nū. l. d̓ pupillo.§. i. ⁊ de iure deli. l. i. ⁊. jͣ. de fal. l. nullo. Itē facit inſti. e. §. teſtes. ac.res. Hic incipit tractare de forma teſtamēti ⁊ hoc intēdit.Teſtis adhibitus ad teſtm̄ dꝫ perſeuerare donec teſtm̄ perfruat̉ ⁊ teſtificari dꝫ de eo qd̓ ſenſu percipit. h. d. Io. de imo. l ¶ Conteſtatio .i. totūteſtamentū qd̓ corā teſtibꝰ fit. ⁊ hoc niſi neceſſitas aliud permittat vt. C..e. l. caſus. ⁊. l. cū antiquitas. ⁊ facit. jͣ. l. proxi. §. fi. ac.m ¶ Sermonis .i. nō intelligat̉ teſtis: ipſe tamē ītelligit ⁊ hoc īnuit. hocenī ⁊cͣ. uel dic ꝙ nec ipſe ītelligit .ſ. ſeriē teſtamēti ⁊ ſic de teſtamēto in ſcriptis loquit̉. ſecus in alio: ut. jͣ. l. proxi. in pͥn. ⁊. C. e. l. hac cōſultiſſima. inpͥn. ⁊. §. ꝑ nuncupationē. Itē hoc verū eſt niſi in ruſtico: ut. C. e. l. fi. veldic ꝙ illud in ruſtico ē nuncupatiuū: lꝫ ſcriptura ſemꝑ deſideretur. ac.n ¶ Inuiti. ad qd̓. sͣ. d̓ auc. tu. l. i. §. fi. ⁊ d̓ iud. l. ij. itē ad h̓. jͣ. d̓ v̓. ſi. l. corāedes. In teſtō in ſcriptis heredes debēt ſcribi. In teſtō nuncuCpatiuo debēt palā noīari ut teſtes exaudiāt. h. d. Io. de imola.o ¶ Palā. al̓r ponit̉ hoc v̓bū. sͣ. de ritu nup. l. palā. ⁊ facit inſti. de teſta..§. fi. ⁊. C. e. l. hac ꝯſul. §. per nuncupationē. ⁊. jͣ. de v̓. ſig. l. palā. ⁊ noͣ ꝙꝗdā dixerūt nuncupatiuum teſtm̄ poſſe ꝓbari ꝑ publicū inſtrumentumtabellionis qd̓ cōtinet duorū uel triū hoīum pn̄tiā: ⁊ continet teſtatoremꝯdidiſſe nūcupatiuū teſtm̄ corā teſtibus. vij. ar. C. ar. tu. l. fi. ⁊. C. d̓ edic.di. adri. tol. l. fi. ⁊ de dona. l. ī donatiōibus. Io. cōtra. ar. C. de fi. īſtru. l.ī exercēdis. cū .n. teſtes ad hoc ꝓbādū pauciores. vij. n̄ ſufficiūt: ut. C. e. l.

hac cōſul. §. ꝑ nūcupationē. ⁊ de fideicō. l. fi. cōſtat ꝙ nō credat̉ inſtr̄o. al̓s ſi crederetur inſtr̄o qd̓ cōtinet teſtatorē condidiſſe teſtm̄ corā. vij. teſtibus nō eſſet eadivis inſtrumēti ⁊ duoruꝫ teſtiū: ſed maior eſſet inſtr̄i: qꝛ per inſtr̄m probaretur teſtamētū ſcm̄ corā. .vij. teſtibꝰ. qd̓ nō eſt niſi in caſibꝰ vt. C. ſi mi. ſe ma. di. l. pe.⁊ d̓ n̄ nu. pe. l. general̓r. nēo gͦ ꝑſuadeat ꝙ magꝭ credat̉ īſtr̄o vniꝰ tabell̓. qteſtibꝰ probate opiniōis. Itē d̓cūt ꝗdā ꝙ teſtm̄ nunatiuuꝫꝓbari non pōt niſi ꝑ teſtes:.C. d̓ fi. īſtru. l. fi. ibi. cū .n. ⁊c̄.alij contra ut. C. de fi. īſtru. l. īexercēdis. ſi mōbat.vij. teſtiū ⁊ ẜꝫ aꝫ. hoc obtīet ẜꝫꝯſuetudineꝫ ciuitatis. ⁊ de hisēt ibi noͣ. C. de fi. īſtru. Itē q̄rit̉an teſtm̄ in ſcriptis poſſit fieriſine legatis ⁊ fideico̓. qd̓ veruꝫē vt dr̄. jͣ. d̓ here. īſti. l. i. §. ꝗ neqꝫ. ⁊. §. hoc aūt. ⁊. §. ſinaūt. h.¶ Nūcupare. qn̄ ſine ſcriptꝭ.¶ Scribere. qn̄ in ſcriptis.¶ Debet .ſ. nūcupare. ac.3 ¶ Quid ē. ⁊ ſic iſtud ꝙ palaꝫdꝫ nūcupare locū habet in nuncupatiuo nō in teſtō ī ſcriptis.qꝛ ī illo pōt iuber̄ vt clā ſtet nomē vſqꝫ poſt morteꝫ ſuam. ac.t ¶ Numeꝝ. ſic. jͣ. de ſe. tab. l.cum tabule.¶ Si quid Teſtator ex interuallo ſi vult aliꝗd mutare circa inſtitutiōes heredum remanētibus alijs ī ſuo ſtatu debetoīa ex integro facere. ſꝫ ſi vultaliꝗd declarare circa inſtitutiones vel legata pōt abſqꝫ eo ꝙoīa faciat ex integro. h. d. Et pͥmo loquit̉ qn̄ vult īmutare vſqꝫ ibi. qd̓ vero. pau. de ca.u ¶ Poſt. ſi an̄ cōſumatū teſtamentum ꝗd īmutet vr̄ neqꝫdatū. ſed ſi poſt tunc datuꝫ ſedadēptū: vt. jͣ. de lega. i. l. ſi itaſcriptum. ⁊ de his que in teſta.de. l. i. §. fi. ⁊. jͣ. de here. inſti. l. ſi ī eqͣlibꝰ. ⁊ tūc qn̄ poſt ſcm̄. ac.Mutari. addēdo. adimēdo trāſferendo. ⁊ facit. C. e. l. hac cōſultiſſima. §. pe.y ¶ Oīa ⁊cͣ. vt h̓ ēt legata: cū caſſata īſtōne cetera ſingularia caſſent̉. ⁊ ex hoc ergo dixit. P. ꝙ legatū in teſtō relictū adimi nō pōt: niſi ēt in teſtō alio vel cōdicillis teſtō confirmatis ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de reg. iur. l. nihil tā naturale ẜm Io. ꝯtra taꝫexp̄ſſa volūtate. ut in aucͣ. de reſti. fideicō. §. tā manifeſtuꝫ. colla. ix. ⁊. jͣ. d̓ ali. le..l. libertis .i. rn̄. ⁊ īſti. de adēp. le. §. legatoꝝ. ⁊ d̓ vul. ſubſti. §. ſi ꝗs eū. ⁊. jͣ. d̓ lib.le. l. nō ſolū. §. liberatio. ⁊. C. de te. tu. l. ij. ⁊ īſti. de ac. §. ſi ꝗs agēs. ſꝫ. p. has ītelligebat codicill̓ teſtō ꝯfirmatis. ſed ꝯtra eū ē qꝛ ēt in tacita voluntate adimit̉: vt.jͣ. de adi. le. l. iij. §. fi. ⁊. jͣ. de adi. le. l. alūne. §. ab heredibꝰ. ī fi. §. igit̉ magis expreſſa: ut. sͣ. lo. l. ꝗ ad certū. ꝗnīmo ⁊ hereditas adimit̉ ꝑ epl̓am: ut. C. de his ꝗ.ut indi. l. hereditas. qd̓ ergo h̓ dr̄ obtinet os heredū q̄ ſiue cācellent̉poſt ſcm̄ teſtm̄: ſiue alijs modis dicat eos nolle eſſe heredes: nihilominꝰ ſūt heredes: lꝫ qn̄qꝫ eis ut indignis auferat̉ ſi vt indignos eos teſtator vocauit: vt. jͣ. deteſta. mi. l. militis. §. veteranꝰ. ⁊ de his ꝗ. ut indi. l. cū ꝗdā. ⁊. C. eo. l. noſtra. necobſtat. jͣ. de adimē. le. l. alūne. §. i. qꝛ magis cōuenit pͥdcīs. uel ibi ex donationeinter viuos petit ſeia. ⁊ adde qd̓ noͣ. inſti. de ademp. le. §. legatorum.¶ Qd̓ v̓o. ſtichū legauerat. circa inſtitutiōem debuit exemplū ponere. ſed ideꝫibi erit. ac. a ¶ Nūcupat. in teſtō nuncupatiuo dicit. b ¶ Solēnia .i. teſtamētū cōpletū.c ¶ Sentiret. adeo ē obſcurū vt nō valeat. ut. jͣ. de reb.dub. l. ſi fuerit. ac. d ¶ In noīe. alio caſu ꝙͣ. sͣ. qꝛ. sͣ. in noīe non errauit. ⁊cͣ.Poſſe .ſ. ſine aliqͣ ſolēnitate. ẜm azo. etiaꝫ corā duobꝰ teſtibꝰ: ut. jͣ. de aſſig.li. l. i. §. aſſignare. ſꝫ ad ꝗd fit cū etiā ſine ea valeat: cū de corꝑe conſtet: ut. C. eo..l. ſi ꝗs. Rn̄. ut ſit clarius. ut in eo. ti. l. ſi is. Iteꝫ ꝗd ſi in corpore erraſſet: vt inEſau. ibi eſt in corpeerratum: lꝫ ſecus ibi fuerit ẜuatū. al̓s tn̄ non valet: ut. jͣ. dehere. inſti. l. quotiēs. ⁊ iō ſolēniter oportet ꝙ fiat. ſed ſuꝑiori caſu ualebit. Iteman idē in iudice ut poſſit declarare. ar. ꝙ ſic: ut. jͣ. de re iudi. l. paulus. ⁊ sͣ. de ininteg. reſti. l. diuꝰ ⁊. C. de fruc. ⁊ li. ex. l. terminato. ⁊. jͣ. de appel. l. ab executiōe.in pͥn. Itē facit. jͣ. de. le. i. l. ſi ꝗs a filio. §. i. ⁊. C. de fideicō. l. uoluntates. ⁊. jͣ. dehere. īſti. l. aſſe. ⁊ de le. i. l. vnū ex familia. ⁊ de p̓to. ſti. l. ī p̓torijs. ac. f ¶ Sinificat. ſic. sͣ. ſi ſer. vē. l. ſi cui. §. ſed ſi q̄rit̉. ⁊. jͣ. de cō. ⁊ de. l. filie. §. a ticio. ⁊ sͣ.d̓ dona. īter vi. ⁊ vx. l. ſi dd̓ate res. §. i. ſꝫ ar. ꝯtra. jͣ. d̓ v̓. ſi. l. lege. ⁊ facit. sͣ. d̓ ar.A.l. ꝗd tn̄. ⁊. C. d̓ le. l. ſi forcidianū. in fi. ⁊. jͣ. d̓ le. iij. l. ille aut ille. §. i. 5ini.⁊ ſi notā .i. ſignū vel indiciū aliqd̓ qͣre legatū uel legatarius agnoſci pͥh ¶ Patriſfamilias. habita in loquēdo ut h̓ nō ī vtēdo. ut. jͣ. de vi. tri. ⁊ ole. lea. l. iiij. q̄ eſt ꝯtra. ⁊ fac̄ ad hoc. jͣ. d̓ le. iij. l. nūmis. ⁊ de re. iur. l. ſemꝑ ī ſtipulatiōibꝰ ⁊. l. ſꝑ ī obſcuris. ⁊ de le. i. l. ſi ẜuꝰ pl̓iuꝫ. §. fi. ⁊ sͣ. de uſur. l. ꝗ ſemiſſes. ⁊ d̓pig. ac. l. vniuerſoꝝ. ⁊. C. d̓ ep̄i. au. l. nēo. ⁊. jͣ. d̓ here. īſti. qn̄ militabat. §. i. ī fi.Inteſtam.In teſtō d̓bēt.§. ⁊ d̓ edē. l. ſi ꝗs. ⁊ ex. §. ſi initiū.eē teſtes rogati hoc ē certiorati: qꝛ ad hoc ſūt adhibiti. Bar. i ¶ Rogati. ſic