XXVIIDe excuſationibus ⁊ tēpo. earū.

3 9

cos ⁊ rhetoresª ꝗnqꝫ ⁊ grammaticos totidem. Suꝑ hūc aūt numeꝝneqꝫ maxima ciuitas immunitateꝫpreſtat. ¶ Decet aūt maximo ꝗdēnumero vti metropolesᵇ gentiuꝫ.Secūdo aūt q̄ habent vel foꝝ cauſarūᵉ: vel loca iudicioꝝ. Tertio aūtreliqͣs. ¶ Excedere hūc numeꝝ quidē non licetᵇ neqꝫ ſententia ſenatꝰ:neqꝫ alia aliqͣ adinuentiōe. Minuere aūt licet qm̄ pro ciuilibus muneribus apparꝫ hoc tale ſcm̄ᵉ. ⁊ vtiqꝫnon aliter de immunitate hac fructum habent: niſi dogmate ſenatꝰinſcripti fuerint numero conceſſo:⁊ circa operationem ſi negligentiāᶠnō habeāt. ¶ Et philoſophos liberari a tutelis: ⁊ paulus ſcribitᵍ:ita philoſophi oratoresʰ. grāmatici: ꝗ publice iuuenibꝰ ꝓſunt excuſāturⁱ a tutelis. nam ⁊ vlpianus libroquarto de officio procōſulis ita ſcriLLpianus.IEd ⁊ reprobariˣ medicū poſſe a republica quāuisᶻ ſemel ꝓbatus ſit imꝑator noſter cum patreſuo lelio baſſo r̄ſcripſit. ¶ De philoſophis aūt eadē ꝯſtitutio diui pijita dicit. Philoſophoꝝⁱ aūtª nonꝯſtitutus ē numerus qꝛ rari ſunt ꝗphiloſophant̉. Exiſtimo aūt qm̄ ꝗdiuitijs ſuꝑabūdant: volūtarie tribuant pecuniā in vtilitates patrieⁿ.Si aūt proprie loquantur de ſubſtantia: inde iam manifeſtiº eēt nōphiloſophantes. Eſt autem imperatoris commodi conſtitutionibusinſcriptum capituluꝫ ex epiſtola diui antonini pij in qua manifeſtatur⁊ philoſophos habere immunitatem tutelarum. ¶ Sunt auteꝫ hecverba. Similiter auteꝫ de his oībꝰdiuus pater meus ingrediens moxprincipatum: conſtitutiones honores ⁊ immunitates certificauit: ſcribens philoſophos rhetores gr̄am

maticos medicos immunes eſſe agymnaſijsᵖ ſacerdotij ſtātesq: ⁊ neqꝫ frumenti ⁊ vini ⁊ olei emptiōis⁊ ius prepoſitionis: ⁊ neqꝫ iudicareʸ neqꝫ legatos eſſe: neqꝫ in militianumerari volentes: neqꝫ ad aliū famulatū eos cogi. ¶ Amplius ⁊ illud ſcire oportet: qm̄ ⁊ hi ꝗ ī pr̄ia ꝓpria docēt: aut medicant̉ īmunitatēhāc habētꝰ. ¶ Si .n. exiſtēs comaneꝰᵗ in ceſariaᵛ docet aut medicat̉:apud comanēſes īmunitatēᵗ nō hꝫ.⁊ hoc ita promulgatū ē a diuo ſeuero ⁊ antonino. valde tn̄ diſciplinatos: ⁊ ꝗ ſuper numeꝝ: ⁊ ꝗ in alienapatria morā faciunt eſſe immunespaulus ſcribit dicens: diuū piuꝫ antoninū ita iuſſiſſe. ¶ In roma philoſophantem cū ſalario vel ſine ſalario remiſſionemʸ habere promulgatū ē a diuo ſeuero ⁊ antonino itaac ſi in propria patria doceret. quibus promulgationibꝰ pōt ꝗs illuꝫadducere ſermonēᶻ: qm̄ cōi opinata ⁊ exiſtente patria regia vrbe: decenter vtiqꝫ tanquā in propria patria vtilem ſe ipſum tribuēs vel exhibens immunitate fruetur. ¶ Legum vero doctores in aliquo preſidatuª docentesᵇ: remiſſionem nonhabebunt. In romaᵉ autem docentes a tutela ⁊ cura remittuntur.TLpianus.¶ Thleteª habent a tutela excuſationem: ſed qui ſacris certaminibus coronatiᵇ ſunt. ¶ Gētiumᶜ preſidatꝰ: puta aſie bithinie capadocie tribuit immunitatem a tutela: hoc eſt quoad in p̄ſidatu ſunt.¶ Tutela non eſt reipublice munusᵇ: nec quoᵉ ad impenſamᶠ pertinet. ſed ciuileᵍ nec prouincialeᵖ videtur tutelā adminiſtrare. ¶ Remittuntur a tutela ⁊ cura magiſtratus ciuitatumⁱ. ¶ Dat remiſſionētutele ⁊ capitalisᵏ inimicitie crea-

a ¶ Rhetores. pro eodē videtur ponere ſophiſtam ⁊ rhetorē. quia. sͣ. in iliſtas ⁊ grāmaticos ⁊ nunc dicit rhetores ⁊ grālo. §. minoas appellari dialecticos: nā ⁊ sͣ. §. grāmaticos.s ⁊ rhetores: quare apparet ꝙ non pomatici. poſnit pro eotē metropoles .i. ciuitates que habent metroeſt archiep̄m.c ¶ Forū cauſarū. foruꝫcauſaꝝ ⁊ locꝰ iudicioruꝫidē eſt. vl̓ dic cauſarumcrīalium. iudiciorum ciuiliū vel ecōtra: vt. sͣ. d̓teſti. l. i. in prin.d ¶ Nō licet. al̓s impoſſibile eſt. ⁊ tūc dic .i. difficile: ſic. sͣ. d̓ his qui eiec.vel effu. l. ij. vl̓ bn̄ dicitimpoſſibile qꝛ nō dꝫ fieri: vt. jͣ. d̓ ꝯdi. īſti. l. filiꝰ⁊ de v̓. ob. l. nepos. ac.e ¶ Tale factū .i. numeruꝫ taxatū: vbi .ſ. multiſunt: ꝗ munera ſubeunt⁊ facit. C. de dila. l. ſiuepars. ⁊ īſti. de excu. tur.qui autem.f ¶ Negligētiā. quo caſu poterit reprobari: vt.jͣ. l. proxi. in prin. ac.g ¶ Paulus ſcribit. inlatino. ⁊ ſic incipit lex latina philoſophi. ac.h ¶ Philoſophi oratores .i. rhetores.i ¶ Excuſantur. non aūtilli qui prīas litteras docēt: ut. jͣ. de vaca. mu. l.ij. §. ꝗ pueros. nec poete: vt. C. de ꝓfeſ. ⁊ medic. l. poete. ac.Ed ⁊ reprobari. Fauore publicevtilitatis ⁊ hoīum ſanitatis pōt approbatꝰ reprobari ꝙͣꝙͣ fuerit ſibiius queſitū. hoc. d. bal.k ¶ Sed ⁊ reprobari. vt.jͣ. de mune. ⁊ hono. l.vt gradatim. §. reprobari. ⁊. C. de peofeſ. ⁊ medic. l. ij. ſed ꝯtra īſti. quima. non poſ. §. ſemel. ſolutio illud fauore libertatis. h̓ fauore ſanitatisItē non obſtat. jͣ. de reiudic. l. iudex. qꝛ ibi deſijt eſſe iudex. Itē ne illuſoria fiant iudicia: vt. sͣ.de iudi. l. ſi pretor. ⁊ jͣ.ne ꝗd in lo. pu. l. fi. ⁊ .jͣ.ad trebelli. l. ſeruo inuito. §. cū pretor. Iteꝫ ar.ꝯtra. sͣ. ꝗ ſatiſ. cog. l. ſi ab arbitro. ⁊ de neg. ge. l. pōponius vbi de hoc.Item facit. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. generaliter. ⁊ sͣ. l. proxi. in fi. ac.l ¶ Philoſophorū. hoc eſt grecū. ac. m ¶ Autē .ſ. eſſe aliquos. qͣſidicat: lꝫ ſint rari ſunt tn̄ qn̄qꝫ: vt qui dant pecunias in vtilitatem patrie:⁊ ſic de ea non curant. ſi aūt curant vt qꝛ dicant volo dare ſubſtātiā meānon ſunt philoſophi vt ſubijcit. ac. n ¶ Patrie. ſubaudi ſunt philoſophi ſi tn̄ ph̓pie inſiſtant. o ¶ Si aūt māifeſti. nam v̓e philoſophantesnias cōtēnunt vt. jͣ. de vaca. mu. l. in honoribus. ⁊. C.de mune. patri. l. profeſſio. li. x. ac.p ¶ Sil̓r. gymaſijs .i. a ſacerdotalibus exercitijs. genos enī grece latine labor ſiue exercitium dr̄ ẜm py.vel dic ꝙ non ſunt prepoſiti gymnaſijs feminarum laborantium in ſerico principis. ſic ponitur. C. ad. l. iull̓. repe. l. vnuſquiſqꝫ. ⁊. C. de muri. ⁊gy. li. xi. Ro. q ¶ Stantes .i. exiſtentes. ⁊ iunge precedentibus qd̓ſubijcit: ⁊ neqꝫ ⁊c. ⁊ dic ⁊ neqꝫ cogi eos ad famulatū emptionis frumentivini ⁊ olei ⁊ pro .i. ius prepoſitionis .ſ. vt ſit pͥpoſitus ad faciēda ea. ſꝫ cōtra. C. ꝗbus mu. vel pre. ne li. ſe ex. l. i. ⁊. ij. So. nulla dignitas: vel priuilegiū excuſat ꝗn teneatur ꝗs emere frumentū ⁊ ſil̓ia tꝑe neceſſitatis: vtreddat̉ vbertas: vt ⁊. C. vt ne lice. in em̄. ſpe. l. i. li. x. ſed a cura indicendiemptionē bene quis excuſatur vt hic: ⁊ .jͣ. de mu. ⁊ ho. l. iij. §. cura.r ¶ Iudicare. hic eſt ar. contra. sͣ. de arbi. l. iij. §. tam ⁊ ſi. Solutio hic lo

tur de iudicio delegationis qd̓ aliꝗs bn̄ cogitur ſuſcipere: vt. C. de aduo. di.iu. l. ſancimus. ⁊. jͣ. de mu. ⁊ hono. l. fin. §. iudicandi. niſi hēat excuſationem vthic. at in contrario loquitur de arbitro qui cogitur ex quo ſuſcepit ſpōte arbitriūvt ibi dicitur: ⁊ facit. jͣ. de vaca. mu. l. pe. §. ꝗ aūt. ⁊. §. ſi poſt cauſam. ac.¶ Amplius. Docēs grāmaticā uel curans in ꝓpria patria hꝫ excuſationemin illa: ſecus ſi docet in patriaaliena. niſi ſint ualde diſciplinati: qꝛ tunc ubiqꝫ docentes ⁊extra numerum excuſationemcōſequuntur. Idem in philoſophantibus in ciuitate romana⁊ legum doctoribus: ſiue cumſalario ſiue ſine ſalario doceant. h. d. bart.s ¶ Amplius. habent. inſti. e..§. item rome. ⁊. jͣ. de mu. ⁊ hono. l. fi. §. fi. ac.t ¶ Comaneꝰ .i. de cōania.u ¶ In ceſaria .i. in alia terradocet.x ¶ Immunitateꝫ .ſ. in ſua: utex premiſſis patet. Ac.y ¶ In roma. remiſſionem. inſua pr̄ia: ut īſti. e. §. iteꝫ rome.⁊. jͣ. de uaca. mu. l. eos. in pͥn.z ¶ Sermonem .i. pōt reddi h̓ratio ad pͥdcā: quia roma eſt ⁊opinatur ab oībꝰ cōis patria:vt hic ⁊ .jͣ. ad muni. l. roma.a ¶ Legū. p̄ſidatu. vbi diciturde adulterina ſcientia doceri:vt. sͣ. in proemio dige. §. hecautem.b ¶ Docētes vagādo.c ¶ In roma. vel ī oppido beritenſiū vel in aliqͣ ciuitate regiavt bonon̄. vt no. in. d. §. hecautem. non vltra appoſitam:qꝛ extra ciuitatem veterē ē nonmutiū. nō regij. Item dic roma veteri. vel noua q̄ melioribus non deterioribus dedicataeſt augurijs: ut. C. de uete. iur̄.enu. l. i. §. fi. ⁊. C. de profeſ. liber. ar. l. i. ⁊ de priuil. urbis cōſtan. l. i. Item dico ꝙ habentexcuſationem non ſolum a tutelis: ſed ab oībus muneribuspublicis ⁊ ciuilibus ⁊ filij ⁊ vxores eorum: ut. C. d̓ ꝓfeſ. ⁊ me..l. medicos. ſed quid de patrimonialibus? rn̄. dic ut in dicta.l. medicos.Ades ⁊ magiſtratus dū ſūtThlete Athlete ⁊ preſiin magiſtratu: a tutelis ⁊ curis q̄ ſunt mūera ciuilia excuſant̉. h. d. uſqꝫ ad. §. Dat. b.a ¶ Athlete. latina eſt hec lex⁊ erant athlete ꝗ ſine mercedeuirtutis gratia certabant ⁊ certaminibus ſacris deſeruiebāt:ut. sͣ. de his ꝗ noͣ. infa. l. athletas. nō dicas de illis ꝗ hodie certant: qꝛ ſunt infames: ut. sͣ. de his ꝗ noͣ. infa. l. ij. in fi. un̄ nō debent hēre pͥmiū un̄ penā merent̉.ut. sͣ. de ne. ge. l. ſiue hr̄ditaria. b ¶ Coronati .ſ. ter. ut. C. d̓ athletꝭ. l. i. li. x.¶ Gentium. Ceſſante cā pͥuilegij ceſſat priuilegiū. h. d. bal. c ¶ Gentiū. nā ceſſante cā ceſſat effectꝰ. ut. C. de epiſ. ⁊ cle. l. generaliter. ⁊ sͣ. de pac. l. qd̓dictum. ⁊ inſti. e. §. itē diuus marcus. ⁊. §. item qui reipublice. ⁊. §. inind ¶ Munus utilitate. ſed auctoritate ſic: ut inſti. e. in pͥn. que eſt contra. ſed utilitate ſecundario eſt publicum qꝛ expedit reipublice ⁊cͣ. vt inſti. de his qui ſunt ſuie ¶ Nec quo.uel alieni iur. l. pe. ⁊ ſic. sͣ. de edendo. l. argētariꝰ. §. i. ac.ad īpenſam. nō .n. hꝫ tutor neceſſe d̓ ſuo facere ſūptus tutele: ut. sͣ. de admi. tu. l.a tutoribꝰ. §. fi. ac. f ¶ Ad impēſam. nō patrimonialem: ſed perſonalem.g ¶ Sed ciuile .i. de iure ciuili: ut. sͣ. de tutel. l. i. ⁊ ẜm hoc dicit̉ munus ciuile ꝙmunerū ciuiliū triplex eſt diuiſio. ut. jͣ. de mune. ⁊ hono. l. fi. in pͥn. ac.h ¶ Nec ꝓuinciale .i. non eſt tale qualia ſunt alia munera que fiunt in ꝓuincijs:que ſunt publica auctoritate ⁊ utilitate. ac.i ¶ Remittunt̉. ciuitatē. ad hoc. jͣ. eo. l. non tm̄. §. ſane. ⁊. l. adminiſtrātes. ⁊ inſti. e. §. qui in ptāte. in municipio ſecus: ut. jͣ. e. l. propter. ac.¶ Dat. Capitalis inimicitia excuſat a tutela: niſi ſit ſecuta reconciliatio uera⁊ non ficta. h. d. bal.k ¶ Datre. ⁊ capitalis. hoc expone duobus modis: ut inſti. eo. §. inimicitie.