Liber

tioª factaʰ aduerſus pr̄eꝫ pupilloruꝫniſi ẜm teſtm̄ᵉ apparuerit datus tutor: niſi priuſqͣꝫᵇ ſcriptū eſt teſtamētū capitale certamen eis ad inuiceꝫꝯſtitit: vel niſi antiꝗor ꝗdē eſt teſtōinimicitia. ¶ Propter hoc aūt vr̄eſſe datꝰ tutorᵉ: vt ſupponat̉ debitoʳ ⁊ negocijs: ⁊ hoc ex epiſtola ſeueri īꝑatoris oſtēdit̉. ¶ Ampliusaūt abſoluit̉ a tutela cū qōneꝫ ꝗs pupillo d̓ ſtatu mouetᵍ. cū vr̄ hoc autēnon calūniaʰ faciens: ſed ex bona fide ⁊ hoc diuus marcus ⁊ ſeueruspromulgauerūt. ¶ De ruſticis āt⁊ humilibꝰ ⁊ illiteratis ſcribit paulus ita. Mediocritasˡ ⁊ ruſticitasᵏinterdūⁱ excuſationem prebent ẜmepiſtolā diuoꝝ adriani ⁊ antonini.¶ Eiꝰ aūt ꝗ ſe neget litteras ſcireexcuſatio accipi non dꝫ ſi modoᵐ exars non ſit negocioꝝ. T Apia.Aupertasⁿ ſane dat excuſationē ſiꝗs ſe īparēº oneri īiūctopoſſit ꝓbar̄: idqꝫ diuoꝝ fratꝝ reſcriQ Odeſtinus.pto continet̉.Eed ⁊ milites ꝗ honeſteᵖ cōpleuerīt militie tp̄s remiſſiōeꝫhn̄t tutelaruꝫq aduerſus oēs hodiepriuatos. ¶ Aduerſus autē filioseoꝝ ꝗ eodem ordineᶠ cōicauerunt:⁊ eoꝝ ꝗ olī milites fuerūtʳ: infra annūᵗ ꝗdē dimiſſionis remiſſionē habent: poſt ānnū aūt nō habēt. Coequalitas enim honoris militie fortiorᶻ videt̉ olim militū priuilegio:niſi fortaſſis al̓s habuerit iuſtas tutele excuſationes: vtputa numeruꝫannoꝝᵉ vel aliquid taleʸ quale ⁊ priuatos aduerſus oēs excuſare conſueuit. ¶ Hec autēᶻ de filijs non de

nepotibus eorum qui olim militesfuerunt. Nepotes enim eorum quiolim milites fuerunt in eodem lococuꝫ reliꝗs priuatis eſſe credunturª.¶ Qui nimiꝝ ignominioſe dimiſſi ſunt: ſimiles his ꝗ nequequaꝫ militauerūt eſtimant̉ᵇ: ⁊ propter hoc:neqꝫ ip̄i habēt priuilegiū: neqꝫ filijeoꝝᵉ. ¶ Qui olimª fuerūt militestutores dati obligabunt̉ᵇ. ¶ Qn̄qꝫ aūt non complent ꝗdam militietempus: ⁊ tamē habēt reſtitutioneꝫtutelaꝝ. ſed eandemᵉ cum his ꝗ cōpleuerūt. ¶ Qui enim vigeſimuꝫannū militie exceſſit: ſimilis eſſe creditur ei ꝗ compleuit tempus militieʰ. Qui aūt infra hos ānos dimiſſus eſt non hꝫ continuamᵉ tutelarūimmunitatē: ſed ad tp̄s: quemadmodū ⁊ reliquoꝝ ciuiliū munerumremiſſionē hꝫᶠ. ¶ Qui enim infraꝗnqꝫ ānos a militia ſolutꝰ ē: nullāᵍſibi vēdicabit īmunitateꝫ. ¶ Quiaūt poſt ꝗnqꝫ ānos: vniꝰ āni hꝫ immunitatē. Qui āt poſt octo: biēnij.Qui aūt poſt duodecī: triēij. Quiaūt ꝗndecī: qͣdriēnij. Qui aūt poſtxxʰ. ſicut ſupra diximꝰ ꝯtinuo abſouet̉. ¶ Qui autē inter nocturnosᶠcuſtodes ꝗ ſunt romē militauerit:āni ſoliꝰ hꝫ remiſſionē. hi ātᵏ ſi honeſteⁱ abſoluti fuerint ſicut dictū eſtpropter egritudinem cauſariaꝫ vocataꝫ remiſſionē acceperint. Eſt .n.⁊ hec honeſtaᵐ. ¶ Qui eniꝫ ignominioſa potit̉ remiſſiōe: nō hꝫⁿ vacationē. ¶ Ueteranꝰ aūt eē crediturº nō ſolū legionariꝰ: ſed ⁊ omnis ꝗ qualitercunqꝫ militauitᵖ ⁊ honeſte: eſt ⁊ ipſe abſolutus: filiorum

a ¶ Creatio. al̓s cautio. ac.b ¶ Facta .i. nata .ſ. inimicitia aduerſus ⁊c̄. a quacunqꝫ parte prouenit culpa: ſꝫhic videt̉ ꝙ ꝓuenit a parte tutoris. ac.c ¶ Niſi ẜm teſtm̄. quo caſu ante facta videtur modo remitti ꝑ teſtamentum: ⁊ſic apparet ꝙ pater pupilli fuerit offenſus. ac.d ¶ Niſi priuſquā. al̓s eſt poſtꝙͣ ⁊ eſt bona. ⁊ eſt exceptio exceptionis. q. d. inimicitia dat excuſationem niſi in teſtamentario: ⁊ tunc nō niſi poſt teſtamētum eſt facta: quo caſu non poteſt dici remiſſa ꝑ teſtamentuꝫcuꝫ nec tunc erat nata: ſed poſtteſtamētum orta ſi diu ſtetit: ⁊potuit teſtamētuꝫ mutare ⁊ nōmutauit ſatis videtur remiſiſſe: vt ar. sͣ. de admi. tur. l. trestutores. ⁊ de confir. tu. l. in cōfirmando. ⁊. l. vtilitateꝫ. Alijhabent priuſquaꝫ. ⁊ tunc oportet ꝙ excipiat a primo dicto. §.inimicitia dat excuſationeꝫ: niſi prius ⁊cͣ. ſed certe tunc videtur eadeꝫ ſuperior exceptio: nā⁊ hic ⁊ ibi fuit ante teſtamētuminimicitia: ⁊ oportet tunc dicere ꝙ niſi ponitur hic expoſitiue. quaſi dicat niſi ẜm te ⁊c̄. i.priuſquam ſcriptum ſit ⁊c̄. ſicut al̓s. sͣ. de procu. l. niſi. ⁊ iōprima melior. ac.e ¶ Datus tutor. quia hic dixitdo qꝛ inimicus eſt. vel ex alijsconiecturis apparet ꝙ nō mutauit animum aduerſus eumquaſi ſumat vindictam modo dando ei labores. ⁊ facit. jͣ.de adimen. le. l. iiij. ⁊ sͣ. de arbi. l. lꝫ ⁊. C. ſi propter inimicitias creatio facta ſit. l. i.f ¶ Debito. ſi male geſſit: velſalteꝫ reddere rōnem. vel accipe mutuo pro pupillo: vel conuenietur a creditoribus pupilli. ac.¶ Amplius. Mota per calumniam non excuſat mouentem: nec eum opitulatur in alquo. h. d. Bal.g ¶ De ſtatu mouet. uel deomnibus bonis: uel plurimaparte: ut. jͣ. e. l. propterea. ⁊ inſtitu. e. §. item propter litem.Item idem eſt ſi a parte pupilli huic fuit queſtio ſtatus mota: vt inſti. eo. §. item is qui.h ¶ Calūnia. ut ita euitetr tutelam. ar. sͣ. ſiquis cau. l. ij. §. fi. ac.¶ De ruſticis. Qui habēt animi peritiā nō ſunt habendi ꝓ ruſticis. Bald.i ¶ Mediocritas .i. paupertas. ⁊ ſic facit. jͣ. l. proxi. ⁊ dic vt ibi. ac.citas .i. ſimplicitas noͣ. ſic. C. de teſta. l. fi. ac.l ¶ Interdū. nam diſtinguit̉ in pauꝑe: vt. jͣ. l. proxi. Item ⁊ in ruſtico: naꝫ ꝗdaꝫſunt ſagaces. ac.m ¶ Eius qui. ſi mō. alioꝗn recipienda eſt excuſatio: vt inſti. e. §. ſi mulier. ⁊ facit. C. de poſtu. l. ij. ⁊ de iudi. l. certi iuris. ar. ꝯͣ. jͣ. de re iudi. l. pom. §. vni. ⁊c̄.Aupertas. Qui allegat paupertatē debet illam ꝓbare. h. d. Bal.n E ¶ Panpertas. al̓s. §. al̓s. l. eſt.o ¶ Imparē .i. incōueniētē propter paupertatem. ⁊ eſt planū ſi ita pauper eſt vtoportet eum laborare. vt inde alat̉. al̓s dicitur pauper ꝗ non habet. l. aureos inbonis: ut. jͣ. de accu. l. nonnulli. aꝫ. uel dic qꝛ tantū nō habet in bonis quantumpupillus cui dat̉ tutor. ſed hic talis cum alijs tutoribus bene pōt adminiſtrare ſolus non: ut. C. de ꝑicu. tu. l. i. ſic ⁊ in aut̄. vt diffe. iudi. §. i. vbi ordinarius ſuſpectus non ſolus ſed cū ep̄o cognoſcit. Item propter paupertatem remouetur quādoqꝫ vt ſuſpectus: qn̄qꝫ non: ut. sͣ. ti. i. l. ſuſpectus. ⁊. l. ſuſpectum. Ac.Onitur quis ſub iure cōi. h. d. bal.Ed ⁊ ſi. Par in partē non habet priuilegium. tn̄ remoto priuilegio repop ¶ Honeſte. eſt .n. honeſta ⁊c̄. ut. sͣ. de his qui no. infa. l. ij. §. ignominie. ⁊ jͣ.de re mili. l. milites. §. miſſionum. ac.q ¶ Tutelarū. ēt poſtꝙͣ deſinit: vt. C. de excu. ve. l. i. ⁊. ij. ⁊ ar. jͣ. de decur. l. fi. ⁊de queſtio. l. vnius. §. ſeruus. ſed ar. cōtra in eo. ti. l. i. §. item numio.r ¶ Ordine. vt filios cōmilitonū. s ¶ Fuerunt veteranorum.t ¶ Infra annum. hoc ſpacium habent ad nouas tutelas vocati. al̓s ſtatim reaſſumant veterem: ut inſti. eo. §. item qui rei.

Fortior. ex vna ꝑte dānum eſt ex alia ꝑte labor vitatur.x ¶ Numerū annoꝝ. vt. sͣ. e. l. excuſat̉. in pͥn. ac.Tale puta liberoꝝ numerus. ut. jͣ. e. l. §. i. ⁊ alie cauſe q̄ ibi ſequunt̉.z ¶ Hec āt .ſ. locū hꝫ. ꝙ nō excuſet̉.a ¶ Creduntur. appellatione ergo filij nepotes non continent̉. ut ⁊ inſti.qui da. tu. poſ. §. fi. ⁊ facit. jͣ. e. l. nō tm̄. §. illiēſibus. ⁊. §. fi. ⁊. l. adminiſtrātes. §. fi. ⁊. l. ſpadonem. §. ſi aūt liberi. ⁊. jͣ..e. l. pe. ⁊ d̓ re mili. l. iij.⁊ sͣ. de tutel. l. etiam.b ¶ Qui. eſtimant̉. niſiin caſu: vt. jͣ. §. ſꝫ ⁊ ignominia. ac.c ¶ Neqꝫ eoꝝ filij. īnuitfilium militis non ignominia miſſi: poſſe excuſari propter patreꝫ. proquo eſt. sͣ. e. l. tria. ſꝫ falſum eſt: ut. jͣ. de vaca.mu. l. in honoribus. §.vacationum. ac.a ¶ Qui olim. ſubaudiilli qui olim. ⁊c̄. ac.b ¶ Obligabunt̉. habebant tn̄ executionem qveterani eſſent: ſic ⁊ sͣ.eo. l. i. §. ſi autem dabitur. ac.¶ Quandoqꝫ. Cōplens militie tēpus prefixuꝫ a principe: vel al̓shabet īmunitatem ꝑpetuā: nō cōplēs nō hꝫ immunitatē ꝑpetuā. ſꝫ īterdū nullaꝫ īterduꝫ tꝑalẜm mēſurā tēporis quoſeruiuit. h. d. bal.c ¶ Sed eādem .i. ẜm illud qd̓ habent ꝗ īpleuerunt. al̓s ſed eadē .i. eadem habēt pͥuilegia quehabent qui compleuerunt vel eandem immunitatem uel eandem remiſſionem: non tn̄ ita ꝑpetuā quādoqꝫ vt ſubijcit: ⁊ facit. C. de his quinon imple. mili. l. i. ij. ⁊iij. Ac.d ¶ Tēpus militie. certum in quo erat aſſumptus quod erat uel maius uel minus. xx. annoe ¶ Continuam .i. perpetuam. que eum ſemꝑ comitetur.f ¶ Habet .ſ. ad tempus.g ¶ Nullā. ea rōne ꝙ fuerit miles: ſed qꝛ reipu. cā abfuit: habet annumꝗ dat̉ alijs reuertentibus ẜꝫ py. ſed Ray. nec annū dat vel eius aliquaꝫpartē. ſꝫ azo. dicit ꝙ hꝫ annū ⁊ tres mēſes .i. quartā partē ꝗnqꝫ annorū:ſicut pro portione vides in ſequentibus ꝙ quilibet habet quartam partēeius temporis quo fuit in militia. illud tamen videtur econtra ꝙ qui fuitper. xx. annos in militia non habet quartam partem: ſed perpetuam habet remiſſionem.Poſt. xx. al̓s. xv. al̓s. xvi.i ¶ Qui aūt īter nocturnos. quibus peſt prefectus vigiluꝫ: vt. sͣ. de offi.pre. vi. l. i. ij. ⁊. iij. Ac.k ¶ Hi aūt .ſ. qui militant inter nocturnos cuſtodes: anni habent remiſſionem ⁊c̄.CHoneſte. qꝛ compleuerunt tempus in quo fuerunt aſſumpti ſicut ditum eſt de militibus abſentibus. sͣ. proxi. §. quandoqꝫ. Uel etiam nō cōpleuerunt propter egritudinem ⁊c̄. lꝫ huic. §. ſic contra. jͣ. §. plane. ubi ꝑpetuam dat excuſationem. ſo. vt ibi. ac.m ¶ Boneſta. licentiatio. ut. C. de re mili. l. cauſaria. ac.n ¶ Nō hꝫ. ſed tamen vbiqꝫ pōt manere: niſi in his locis in quibus ſpecialiter artet̉: vt. C. de re mili. l. iij. li. xij. Item nec in vrbe nec in ſacro cōmitatu: ut. jͣ. de re mi. l. milites. §. miſſionuꝫ. ⁊. jͣ. ꝓxi. §. nec alibi vbi impęrator ſit: vt. sͣ. de his qui no. infa. l. ij. §. ignominie.o ¶ Ueteranus. creditur. ut hēat remiſſionē: ⁊ noͣ ꝙ hic eſt primum m.ꝙ qualitercunqꝫ ⁊c̄. uel melius ibi. ſed oīs ⁊cͣ.p ¶ Militauit. puta in alia vel in alio numero militum non in legione.q Eruꝫ. eius .ſ. qui ſimil̓r militauit ⁊ honeſte fuit ⁊ ipſe abſolutus.