Liber
autē hec ⁊ ad nepotes extenditurª.¶ Numerū aūt liberoꝝ determinatūᵇ ꝯſtitutionibꝰ eſſe oꝫ vnicuiqꝫtūc cū creant̉ᵉ. nā ⁊ ſiᵈ poſt creationēgenerant̉ nō auxiliant̉: vt ꝯſtitutioinꝗt ſeueri ⁊ antonini. ¶ Ampliꝰautem ⁊ qui habet tres tutelas: auttres curas. aut commixtas tres curas ⁊ tres tutelas: ⁊ adhuc manentes. hoc ē nōdū excedētibꝰ etatē minoribꝰ: hi excuſant̉ᵉ ad tutelā vl̓ adcurā vocati. ¶ Sꝫ tn̄ ⁊ ſi curatorꝗs fuerit nō īpuberis ſꝫ furioſi ſeuꝓdigi: ī numeꝝ curarū ⁊ hec cōputabit̉ cura. Quod ſic ſe hr̄e docꝫ cōſtitutio ſeueri ⁊ antonini. Dicit eadēᵗ ⁊ nobilis vlpianusᵍ d̓ tutelis tribus.U Apianus.Riaᵛ oneraⁱ tutelarū dant excuſationē. ¶ Tria aūt oneraſic ſunt accipienda: vt nō numeruspupilloꝝ pl̓es tutelas faciat: ſꝫ pr̄imonioꝝ ſeꝑatioª. ⁊ iō ꝗ tribꝰ fratribus tutor datus ē: ꝗ īdiuiſum patrimoniū haberēt vel ꝗbuſdā tutor vl̓ꝗbuſdā curator vnā tutelā ſuſcepiſſe credit̉.Q Odeſtinus.Iximusⁱ tres hn̄tes tutelasad qͣrtā nō vocari. ¶ Queſitū ē igit̉. ſiꝗs duas habens tutelasdeinde ad tutelā tertiā vocatus appellaueritᵐ: ⁊ adhuc pēdēte iudicioappellatiōis ad quartā tutelā ꝓmouebit̉ⁿ: vtrū a qͣrta ſe excuſans memoriam faciet ⁊ tertieⁿ: aut oīno d̓mittet illaꝫº. Et a diuo ſeuero ⁊ antonino ꝯſtitutū inuenio non oportereʰ ad qͣrtā ꝓmoueri a tertia appellātē: ſꝫ pēdēte tertie creationis excuſatōe: illiꝰq finē expectare: terminūˡfuturuꝫ qͣrte creationis recta rōne.¶Si .n. ordine p̄poſtero qͣrtā ſuſcipiet: ꝗs eueniet vt poſt tertiā ſtātēᶠ iniuſta tertie appellatione apparēte qͣtuor oneribꝰ grauabit̉ extralegesᵗ. ¶ Si pr̄ in tribꝰ fuerit muneribꝰ aut tutele aut cure: filius eius
nō vexabit̉: ⁊ ita ꝯſtitutū eſt a diuoſeuero ⁊ anto. ¶ Hoc a āt ⁊ econtrarioˢ eſt ꝙ oꝫ filiosˣ tutelaꝝ remiſſionē pr̄i dare. Et rurſus vtriſqꝫ cōmunes .i. vnā filij ⁊ duas pr̄is. autecōuerſo. tūc aūt hec ita ſe habēt cūonus vni domuiʸ nō ſeparatisᶻ attingit. Scribitª aūt ⁊ vlpia. nobiliſſimus hec eadē. T Apianus.Riaᵇ onera in domo vna ſutficit eē. ꝓīde ſi pr̄ alicuiꝰ vl̓ filius vel frater ꝗ ē ī eiuſdē ptāte triaonera ſuſtineat: q̄ ad ꝑiculū pr̄is ſuiſpectēt: qꝛ volūtateᶜ eiꝰ adminiſtrat:oībꝰª excuſatio a tutela cōpetit: ſedſ nō volūtate pr̄is adminiſtret nōprodeſſeᵇ ſepe reſcriptum eſt.Iduasᵉ habēti QOde.Ꝙ tutelas: alie due ſimul ſuꝑīducte fuerīt qͦ ordineᵇ: tertia auxiliabit̉ei ad remiſſionē qͣrte: ⁊ ſi īꝑator fuerit ꝗ qͣrtā iniūxerit aut tertiā. et eniꝫan̄qͣꝫ cognoſcat īꝑatoris mādata ꝓmotꝰ erit ad aliāᵉ. Si aūt ordo nōapparuerit: ſed in vna die due creationesᶠ ꝓponerent̉ in diuerſis creatisᶠ: non ꝗ creatus eſt: ſed ꝗ creauiteligetª quam oportet eū ſuſcipere.¶ Grāmatici. ſophiſteʰ. rhetoresmedici qui poyoijſe ideſt circuitoresⁱ vocant̉. quēadmodū a reliꝗsmuneribꝰᵏ: ita ⁊ a tutela: ⁊ a cura requiem habent. ¶ Eſt autem ⁊ numerus rhetorum in vnaquaqꝫ ciuitate qui vacationem muneruꝫ habent ⁊ hereſesˡ quedam propoſiteleges: qd̓ manifeſtuꝫ eſt ex epiſtolaantonini diui pij que ſcripta quideꝫeſt comiti aſie: vniuerſo autem orbi conueniens eſt cuius eſt capitulūſubiectum hoc. Minoresᵐ quideꝫciuitates poſſunt quinqꝫ medicosimmunes habere ⁊ tres ſophiſtas⁊ grāmaticos totidē. Maiores ātciuitates ſeptemⁿ qui curent: quatuor qui doceant vtrāqꝫᵇ doctrinā.Maximeᵖ aūt ciuitates decē medi
a ¶ Extēdit̉. vt. jͣ. de ver. fig. l. liberorum. ⁊. l. iuſta. ⁊. l. nomen. ac.b ¶ Determinatū. Rome tres. in Italia quatuor. in prouincijs ꝗnqꝫ: vt īſti. e.circa prin. ⁊. C. de his ꝗ nu. lilc ¶ Creantur .ſ. tutores.d ¶ Nam ⁊ ſi. al̓s nā ſi ⁊ bene eſt. al̓s non ſi ⁊ tunc abdatīn non. ſic. C. d̓teſta. ma. l. fi. §. ſinantem. ac.¶ Amplius. Due imperfecte excuſationes eiuſdē generiscōſtituunt vnā ꝑfectam. Bal.e ¶ Excuſant̉. hoc iō qꝛ iſte permixte ſunt eiuſdeꝫ generis. al̓sſecus: vt. jͣ. e. ſpādonē. §. ꝗ iura. ⁊. C. qui numero tutelaruꝫ.l. i. §. fi. ac.f ¶ Dicit eadē hoc ē indiciumad ſequentem. l. q̄ eſt vlpia.g ¶ Ulpianus. al̓s vlpiani .ſ.cōſtitutio .ſ. tractās d̓ tribꝰ ⁊cͣ.hy ¶ Ria. hec eſt latina.i ¶ Onera .i. tres oneroſe tutele ⁊ nō affectate: vt inſti..e. §. itē tria. ⁊ jͣ. e. ſpadonē. §.fi. ſi enī eſſent affectate nō inferunt onus: qꝛ portat̉ leuiter qd̓portat ꝗſqꝫ libēter: vt. sͣ. ſiquiscau. l. ij. §. fina. ⁊ sͣ. ex ꝗ. cauma. l. iij. ⁊ iiij. ⁊. v. ⁊ hoc eodēmō expōitur. C. ꝗ numero tu..l. i. vbi dicit nō d̓functorie. vlexpone illud vt ibi. ſed hoc nonk ¶ Separatio. ſic gͦ general̓rmuto. ac.intelligas ꝓ mō ſiue ꝓ cumulo debiti: ⁊ pro patrimonio nōpro numero ꝑſonarū: vt. sͣ. depac. l. maioreꝫ. ⁊. l. ſi plures. ⁊.C. ꝗ bo. ce. poſ. l. fi. ⁊ facit ad.l. iſtā. jͣ. ad tertul. l. ij. §. nō ſolū. ⁊ sͣ. e. l. excuſant̉. §. fi. ac.n̄e pedente: nil eſt innouāIximus. Appellatiodum. nec in cā in qua eſt appellatū: nec in alia que ſit de appēditijs ſuis. h. d. Bal.l ¶ Diximus. sͣ. in. l. excuſantur. §. fi. ⁊ hec ⁊ illa ſunt herennij ⁊ grece. ac.Appellauerit. lata ſnīaꝯͣ eū ſuꝑ excuſatione ꝓpoſita:alioqui ꝯtra: vt īſti. e. §. ꝗ aūt.⁊ .jͣ. qn̄ appel. ſit. l. i. §. ſiꝗs. ⁊.jͣ. eo. ſcire. in prin.Promouebit̉ .i. vocetur.Faciet ⁊ tertie. q. d. excuſetſe propter tertiam.o ¶ Illā .ſ. qͣrtā. quaſi ipſo iure nō teneat vocatio: nec egeatexcuſatione. ac.¶ Nō oportere. ⁊ ſic videt̉ ꝙipſo iure interim nō teneat vocatio ad qͣrtā: ⁊ ſic interim pendēte cā appellatiōis non hꝫ neceſſe ſe excuſare: vt inſti. eo. §.itē maior. ⁊. jͣ. e. l. ſcire oportet.§. hec de his. ⁊. C. de appel. l.noīatōes. ſed demū lata ſnīa ꝯtra eū a qͣ nō appellauerat: vt ar. jͣ. e. ſi is ꝗ tres.q ¶ Illius. ſi hēs ſnīa plana eſt. ſi habes finem dic finis tertie.r ¶ Terminus eſt .i. terminatio eſt qͣrtę. nā ſi tenet̉ ī tertia nō tenet̉ in quarta: ſic⁊ al̓s video finē vnius cauſe eſſe initiuꝫ alterius: vt. C. de ordi. iudi. l. fi. ⁊ de fal.vbi.s ¶ Poſt ſtantē .i. poſt exiſtentem. t ¶ Extra leges .i. cōtra leges. nā cōtra leges eſt vt debeat grauari quarta tutela. ſiue ut uerius dicaꝫ p̄terlegē non ẜm legem. ſic ponit̉ contra pro preter: vt. sͣ. de pac. l. paciſci. ac. ⁊ facit.jͣ. eo. ſi duos in prin. ⁊ de ritu nup. l. ſiquis. §. ꝗd ergo ſi eum. ac.u ¶ Hoc aūt. econtrario. q. d. non in cōtrario idem eſt.x ¶ Filios. ꝗ ſunt in ptāte vt ſtatim ſubijcit. ut ⁊. jͣ. l. ꝓxi. ac.y ¶ Uni domui. ut qꝛ pr̄es cū filijs oīa cōia hn̄t ⁊ ſimul habitant: vt. sͣ. l. proxi.z ¶ Nō ſeꝑatis .ſ. domibꝰ. al̓s ſeꝑatiꝫ. ac. a ¶ Scribit. faciēdo. l. ſequēteꝫ.b ¶ Ria. hec eſt vlpi. ⁊ latina.c ¶ Quia voluntate. hoc dic vt. sͣ. de tutel. l. ſi filius. ⁊ de admi. tu. l. luciꝰ⁊ per hoc apparet ꝙ aliud dꝫ eſſe in magiſtratu ⁊ fideiuſſoribus tutoris: vt. jͣ. e..l. ſpadonem. §. ſed ciuitatis. ⁊ sͣ. de ritu nup. l. ſiquis tu. §. i. q̄ ſunt ꝯtrarie. ⁊ eſtrō qꝛ illi nō tenent̉: iō qꝛ cognouerunt tutelā. uel qꝛ eoꝝ voluntate geſta ſint. ſedhic pr̄ ſic: vnde perinde eſt ac ſi ipſe pater geſſerat. ar. sͣ. de admi. tu. l. ita aū
geſſiſſe. ⁊ sͣ. ne quis eū qui in ius uoc. vi. ex. l. ſi ꝗs in pͥn. vn̄ hic forte ſtatim cōueniri pōt: ſed ibi illi in ſubſidiū tātū excuſſo eo qui geſſit. ac.b ¶ Non ꝓdeſſe. lꝫ pr̄ de peculio teneat̉: ut. sͣ. de tutel. l. ſi filius. qꝛ etiamOmnibus. tam patri ꝙͣ filijs. ainuitus de eo obligat̉: ut. sͣ. de pecul. l. ſi ꝗs ſeruū. §. etiā. ⁊ quaſi filij pr̄imōiū reputat̉ nō pr̄is:ut. sͣ. d̓ pecu. l. peculiū.⁊ facit. sͣ. l. proxi. ac.M p̄aret de ordineſerIduas. Ubi apuādus eſt ordo: ubi autēorit̉ dubiuꝫ in ordine ⁊per iudiceꝫ declarari. h..d. Bal.c ¶ Si duas. hec grecaeſt. ac.d ¶ Quo ordine .i. aliquo ordine. ita ꝙ vna pͥmo: alia poſteriori tēpore. uel lege īterrogatiue⁊ ibi īcipit rn̄ſio. ⁊ ſi imperator ⁊cͣ. ⁊ poſtea cuꝫdicit aut tertiaꝫ ſubaudive tertia ꝓdeſt ad excuſationē qͣrta ⁊ enim ⁊c̄.e ¶ Ad aliaꝫ .ſ. tertiā. ⁊noͣ de ordine ſeruando.ſic ⁊ sͣ. de fideicō. liber.l. generalit̓. §. ꝗd ergo.ſed arg. contra. jͣ. de ſolu. l. nec enim. ac.f ¶ Creationes .i. duaꝝtutelarum .i. duo decreſ ¶ Diuerſis creatis .i.ta. acin diuerſis creationibꝰeiuſdem ꝑſone. Dy.g ¶ Eliget .i. ſi ordo nōapparet eligit iudex: vthic. ⁊ arg. jͣ. de accu. l. ſiplures. al̓s cōmittit̉ ſorti: vt. sͣ. d̓ iudi. l. ī trib⁊. C. cōia dele. l. fi. in pͥnci. al̓s nihil valet qd̓ ſit:ut. jͣ. d̓ heredi. īſti. l. quiſoluendo. ⁊ sͣ. de uſufr..l. quotiēs. aliqn̄ cōmittitur pͥuato: ut. jͣ. ad trebellianuꝫ. l. heredes. §.fi. que oīa ſunt arg. contra. ſꝫ hoc ſit fauore pupillorū: ne diu ſtent ſinetutore. nam incertus tutor n̄ pōt eis dari: ut. sͣ.de teſta. tutel. l. tutor incertꝰ. ſꝫ ꝗd ſi a diuerſisdentur tertia ⁊ quarta:rn̄. ad ſuperioreꝫ recurrimus: vt ar. jͣ. de re iudi.l. duo. quod ītellige qꝛuterqꝫ ē originarius vl̓incola. al̓s prefertur originarius ut. jͣ. ad mu. l.libertus. §. preſcriptio. ⁊noͣ. C. de incol. l. ciues. lib. x. Dy. ⁊ facit hec. l. ad id quod noͣ. C. de edic.liui adri. l. fi. §. ſinant.¶ Sophiſte .i. dialectici. ac.i ¶ Circuitores. al̓s circuitores qui circuibant ciuitatem ſanādo egros ſicut ſullones uocantur ex eadem cauſa: ut. sͣ. de inſti. l. cuicunqꝫ. §. i. Iteꝫiſti uocantur parabolani quia multas habent parabolas: vt. C. de epūſ.⁊ cle. l. parabolani. ac.k ¶ Muneribus. a quibus ſunt īmunes: ut. C. de profeſſo. ⁊ medi. l. medicos. ⁊. l. fi. ⁊. jͣ. de mune. ⁊ ho. l. fi. §. fi. ac.l ¶ Eſt aūt. ⁊ hereſes. ſubaudi ſunt. q. d. quedam leges hereſes .i. diuidetes ciuitatem a ciuitate ut ſtatim dicit. ac.m ¶ Minores. tria genera ciuitatū ponit minores. maiores. ⁊ maxīas.Septem .ſ. medicos.o ¶ Utranqꝫ doctrinam .ſ. grammaticā ⁊ ſophiſticam .ſ. quatuor in qualibet. nam in minoribus conceſſi fuerunt tres. ac.p ¶ Maxime. quidam dicunt maximas romam ueterem ⁊ nouaꝫ qd̓ nōplacet: qꝛ ibi alius ē numerus: vt. C. de ſtudi. liber. vr. ro. l. i. ⁊. jͣ. d̓ pul.vr. cōſtanti. l. i. li. xi. ſed uocabis hic maxīas metropolitanas: ut. jͣ. ſtatꝭ.