De excuſa. ⁊ tēpo. earum.AXVII

3 2

Oſt finitā tutelā cognitio ſuſpecti tutoris quāuis pridemrecepta: ſoluit̉ª. ¶ Ulianꝰ¶Ihil ꝓponi cur ſcribereᵇ curator poſſitᵉ in cognitione ſuſpecti: qͦminus religio pretoris a pupillariſeruo detegēte fraudes inſtruatur.¶ Imꝑator adri. britaſio polionilegato lugdunēſi ī hec verba reſcripſit. Iſidorusº marcus qͣꝫuis filiuſfamilias ſit: tutor idoneus eē vr̄. pr̄aūt eiꝰ iccirco cauere non vult: vt filiū ſuū tutela eximat: ⁊ in hoc artificio ꝑſeuerauit. exiſtimo te huic fraudi recte occurſuꝝ: vt ⁊ filius ⁊ ipſead tutelam liberorum dementis gerendam compellatur.¶ Incipit liber. xxvij. ⁊ tertiꝰ huiꝰ.¶ De excuſatōibꝰ ⁊ tꝑibꝰ earum.TLpianus.Erēniusᵉ modeſtinus ignatio d̓xtroꝯſcribens libꝝ: vtmihi vr̄ vtiliſſimūquē d̓ excuſatiōe tutele ⁊ cure vocauiᶠ. hūc tibi miſi faciā aūt vt poſſibile erit d̓ his doctrinā manifeſtā: enarrans legaliaᵍ ingrecoꝝ voce. ⁊ ſi cognoſcā ineptaᶠad tranſferendum ea eē. Apponaꝫaūt dicēdoꝝⁱ narrationi ipſa leguꝫv̓baᵏ: ſi tn̄ eoꝝ erit neceſſitas. Dicēdū ē igit̉ pͥmū quos nō oportet creari. ¶ Libertinis pupillis ingenuosˡ non dabūt preſides tutores vl̓curatores: niſi oīmoda penuriaᵐ ẜꝫlocū illū libertoꝝ eſt. Libertinis enīlibertos ſolos oportere dari qui exeodem loco ſunt diui marci oratioiubet. ¶ Si aūt dabit̉ⁿ diuus ſeuerus impuberū curā habensº obliga

tū eū eē tutele: niſi iuſte rōnes reddiderit: reſcripſit. ¶ Nō pōt curatoreē ſpōſeᵖ ſponſus vt ſenatus dicit.Creatus aūt abſoluit̉. I DeꝫXcuſant̉q a tutela ⁊ cura ⁊ qui¶ A ſeptuagintaʳ annos cōpleuerit. ¶ Exceſſiſſe aūt oportꝫ ſeptuagintaʳ ānos tꝑe illo in qͦᶠ creant̉: autin quo ꝗs hereditatē adieritᵗ: aut inqͦ ꝯditio q̄ teſtōª inſcripta eſt: cōpleta eſt: non infra tēpora excuſatiōis.¶ Etas aūt ꝓbat̉: aut ex natiuitatis ſcripturaᵉ aut ex alijs demōſtratōibꝰʸ legitimisᶻ. ¶ Remittitª a tutela vel cura ⁊ filiorum multitudo.¶ Legitimosʰ aūt liberos eē oportet oēs ⁊ ſi nō ſint ī ptāte. ¶ Oportet aūt liberosᶜ viuos eē qn̄ tutorespr̄es dant̉. ¶ Qui enī antea deceſſerūtᵇ his nō connumerant̉. Neqꝫrurſus nocent: ꝗ poſtea moriunt̉. ⁊hoc īꝗt ꝯſtitutio diui ſeueri. hoc ātvr̄ ꝗdē dcm̄ eē d̓ tutore dato ẜm teſtamētū. Cōuenit aūt hoc ⁊ ī omnialioᶠ. ¶ Qui aūt in ventre eſt: ⁊ ſiin multisᵍ partibꝰ legis cōparat̉ ꝓiā noto: tn̄ neqꝫ in pn̄ti qōn neqꝫ īreliꝗsᵖ ciuilibꝰ muneribus ꝓdeſt patri. ⁊ hoc dictū eſt in ꝯſtitutione diuiſeueri. ¶ Non ſolū aūt filij remiſſionē tutele tribuunt ⁊ filie: ſed etiānepotes ex filijs maſculis nati maſculi ⁊ femine. Auxiliantur aūt tūcqn̄ patre eoꝝ mortuo illius locumcomplent auoª. ¶ Quotcūqꝫ aūtnepōtes fuerūt ex illo filio numerāturᵗ pro vno filio. hoc aūt ex ꝯſtitutionibus que de liberis loquunturpoſſibile eſt colligere. Nunqͣꝫ enimfacile eſt inuenire ꝙ de filijs loquat̉ꝯſtitutio: ſed d̓ liberis. Appellatio

Radminiſtratio: ut inſti. e. §. ſiꝗs aūt. ⁊ nō ꝙ in duobus caſibus defenditꝗs ſe in cām ſuſpecti ꝑ ꝓcuratoreꝫ: ut. sͣ. de ꝓcu. l. non ſolū. §. fi. qd̓ eſt ꝯͣregulam. jͣ. de publi. iudi. l. pe. §. ad crimē. cōſtat aūt hoc eſſe publicumiudicium. ut. sͣ. e. l.ē noͣ hic ꝙ conſequit̉ quis ex eodeꝫ fcō premium ⁊ penam ſic.aſcrip. in teſtō. l. i. argu. ꝯtra. sͣ. de nego.ge. l. ſiue hervbi de hoc noͣ.Finita cā litis finitur īſtantia..h. d. Bar.a ¶ Soluit̉. ut ⁊ īſti. eo..§. ſed ſuſpecti. ⁊. C. e. l.i. qꝛ agi pōt tutele: ut. jͣ.de tutelis ⁊ rōnibus diſtra. l. niſi. ⁊. l. ſi tutor īfin. ⁊. l. ſeq. ⁊ oportet ꝙagi poſſet de iure ⁊ d̓ facto ad hoc vt ceſſet accuſatio ſuſpecti: vt. sͣ. e..l. iij. §. nūc videamus.⁊. §. q̄ri. ⁊. §. ſiꝗs abfuturꝰ. ⁊. §. ſi curator. azo.Itē noͣ ꝙ deſiſtēs ab accuſatione non incidit inturpil. ut. jͣ. ad turpill̓. l..i. §. ſuſpecti. Itē noͣ nōrefert qual̓r fiat accuſatio: dūmodo fiat remotio ſic. C. de inſti. ⁊ ſubſub cōdi. fac. l. iij. vbi d̓hoc dixi. ac.hil. A ẜuis puEpilli pōt inquiriīueſtigari de fraude tutoris. h. d. Bar.b ¶ Proponi. ſcribere..i. excipere ſic ponit̉. jͣ. d̓adulterijs. l. ſi maritus.§. preſcriptiones. ac.c ¶ Poſſit .ſ. cū effectuquia non pōt. vel poſſitideſt debeat ex neceſſitate. nam hic non hꝫ neceſſe facere: qꝛ ⁊ ſi opponatparū ꝓdeſſet: vt ar. sͣ. d̓admi. tu. l. ad inſtruendā. ⁊. jͣ. d̓ tutel. ⁊ ra. diſ..l. i. §. d̓ ẜuis. ⁊. C. d̓ admi. tur. l. lexqꝫ. §. i. ⁊ ar.contra. C. de teſti. l. ſeruos. ſed hoc ſpeciale fanore pupilloꝝ. ſic. sͣ. eo..l. tutor. §. p̄terea. ac.¶ Imperator. Pater cogit̉ ſe obligare profilio tutore ſi eſt neceſſe..h. d. Bar.d ¶ Iſidorus marcus ꝙͣuis ⁊c̄. quidam habēt hanc legē hic: ſed eſt ī textu. jͣ. ti. i. l. ſiquis inter tres. §. imperator. ac.n. Dictum eſt. sͣ. qui ⁊ a quibus conſtitu¶ De excuſationibus tutoantur tutores ⁊ curatores. hic qualiter conſtituti ſe excuſent: vt noͣ. C. e. īſumma Dy. Ray. ⁊ Bal.Erennius. ſub. ego. ⁊ noͣ ꝙ noſtri doctores intelligunt ꝙ ex legibus latinis antiquis herēnius fecit librum tranſferēdo ī grecum: ⁊ quia bn̄ cōpilauit reaſumptus eſt in latinum vt hic. ⁊facit pro eis quod eſt. jͣ. in grecorum uoce. ſed certe bene poteſtdici contra: ꝙ ex greco in latinuꝫ tranſtulit herennius. ⁊ dicesin grecorum .i. ex grecorum voce. ac.ſ ¶ Uocaui. ego herēnius modeſtinus.g ¶ Legalia .i. leges ipſas. ⁊ noͣ ꝙ innuit ꝙ primo fuerūt leges ī latino:dicit voce grecoꝝ. ⁊ dicit tranſferendum. ſed certe aliqͣ prius ī latino: ⁊aliqua prius in greco. hoc tn̄ eſt ꝙ a grecis habuerunt originē vt inſti. d̓iure na. §. ⁊ non ineleganter. ſic̄ in qͣlibet artiuꝫ: vt in principio ſui tractatus dicit priſcianus. tn̄ conſtat hanc legum compoſitionem in latino prius fuiſſe conſcriptam: vt. C. de uete. iure enu. l. ij. §. hoc autem quod abinitio. in fine prime colūne ẜm azo. ⁊. h. eſt ergo melior alia expoſitio. ⁊dic tranſferendum de greco in latinum. ac.h ¶ Inepta. qꝛ ſepe nō pōt bn̄ fieri trāſlatio de vna lingua in aliam.i ¶ Dicendorum .i. eorum que ſum dicturus. h.3 ¶ Uerba. latina. ut dicunt. melius dic greca. nam ⁊ al̓s hoc frequenterſit ꝙ verba greca ponunt̉ in legibus latinis: vt pꝫ. sͣ. de contrahen. emp.l. i. §. pe. ⁊ in multꝭ alijs locis: vt īſti. de ꝯͣhē. ēp. vbi hēmus grecuꝫ. ac.

eorū: ut. jͣ. e. l. cuml ¶ Libertinis. ingenuos. nec illos ꝗ hn̄t ius annulorumex or̄one. ac. m ¶ Penuria. neceſſitas legē nō hꝫ. ſic noͣ. sͣ. de of. conſu. l. i..§. is aūt.n ¶ Dabit̉ .ſ. ingenuus. libertino tutor .ſ. de fcō̓. tenet de iure:ut hic niſi ſe excuſet: ut. C. e. l. iij. ⁊ sͣ. de tu. ⁊ cu. da. ab his. l. pupillo. §. i. nammulta fieri nō debent: fcā tn̄ tenent ut. jͣ. qn̄ ap. ſit. l. i. §. biduum. ⁊ sͣ. de ferijs. l..i. ⁊ ibi noͣ.o ¶ Curā habēs. īpubeꝝ. naꝫmulta tractauit iſte de vtilitate impubeꝝ: ⁊ de of. tu. ⁊ cur.vt. jͣ. de rebus eoꝝ ꝗ ſub tu. vl̓cura. ſunt. l. i.p ¶ Nō pōt. ſpōſe. nec vxorismaritꝰ: vt īſti. e. §. pe. ⁊ ip̄o iure nulla eſt datio. ⁊ improprieibi ponit̉ v̓bū excuſatiōis: vt ⁊.jͣ. eo. ti. l. itē maior. ⁊ ſiꝗdē pͥmo erant coacta ſponſalia velmr̄imoniū veꝝ eſt ꝙ dari nonpōt. ⁊ ſi det̉ forte abn̄s ⁊ ignorās peret aliuꝫ loco ſui cōſtituivt. C. e. l. ampliſſimi. ⁊. l. lꝫ. ⁊de interdic. ma. l. cū ꝓponas.ſi autē pͥmo ſit datus non pōtpoſtea cōtrahere cū illa vel ſpōſalia vel mr̄imoniū: vt. C. d̓ īterdic. ma. ꝑ totuꝫ. ⁊ sͣ. de ritunup. ſi ꝗs tutor. in pͥn. ⁊. §. quāuis. ꝓcuratorē. aūt cōſtat maritum poſſe eſſe ſue vxoris velſponſe: vt. C. de ꝓcur. l. ij. ⁊. l.maritus.Xcuſantur. Hic tractatur quot annis debet eſſe⁊ quot filios hēat quis vt excuſet̉ a tutela. Bar.q ¶ Excuſant̉. ⁊ hec eſt greca.r ¶ Septuaginta. in alio ꝑſonali publico munere. lx. vt. C.qui etate lib. x. l. fi.ſ ¶ In quo: creat̉. a iudice vela lege. ac.t ¶ Adierit. īſtitutꝰ: qꝛ tunc incipit tutela reſtamētaria: ut. sͣ.de teſta. tutel. l. tutores. ⁊. l. ſinemo. niſi ī caſu vt ibi dicitur⁊ gloſauit hic. R. ⁊ Ioan .ſ.neceſſario īſtituto: vel ipſo herede tutore dato.u ¶ In teſtō. caute dic̄ in teſtōqꝛ a iudice nō pn̄t dari ſub condi. vt noͣ. sͣ. ti. i. l. iij. §. q̄ri p̄t.⁊ ea exn̄te īcipit eſſe tutor: vt h̓⁊ sͣ. de teſt. tu. l. ſi ꝗs ſub cōdi.in pͥn. ⁊. l. tutor datus in pͥn. ⁊inſti. de attil. tu. in prin.x ¶ Scriptura .i. ꝓfeſſiōe natalium de qua habes. sͣ. de ſta.ho. imperator. ⁊. C. de li. cā. l. nec omiſſam. ac.y ¶ Demonſtrationibus. al̓s ꝓbationibus. ⁊ ita in libro dn̄i. ac.z ¶ Legitimis. teſtibus vel īſtrumētis: ut. C. de fide īſtru. l. ī exercēdis. ⁊ ēt mr̄ intali cā admittit̉: vt. sͣ. de ꝓba. l. ēt mr̄is. ⁊ facit ad hoc. l. fi. eo. ti. nō tn̄ dicas ẜmazo. ꝙ ex his natalibus fiat plena ꝓbatio: ſed inducit p̄ſumptiones ⁊ etiā ꝓbationē plenā faciunt cū alijs indicijs: qꝛ ⁊ q̄ nō ꝓſunt ſingula multa iuuāt: vt. C. deꝓba. l. rōnes. ⁊. l. inſtrumēta. ⁊. l. non epiſtolis. ⁊. l. non nudis.a ¶ Remittit .i. relaxat. ac.b ¶ Legitimos. ⁊ naturales. nam nec ſoli naturales proſunt vt hic. nec legitimitm̄: vt adoptiui .ſ. pr̄i adoptiuo: lꝫ pr̄i naturali ſic: vt īſti. eo. in prin. niſi forte datus ſit auo vel ꝓauo vt tunc ꝓſint adoptanti. ar. īſti. de adop. §. ſed hodie.c ¶ Liberos .ſ. viuos. ac.d ¶ Deceſſerunt. vel etiaꝫ capti ſunt ab hoſtibus. ut. C. qui numero li. l. ij. li. x.Item hoc eſt verū niſi in acie deceſſerint: vt inſti. eo. in pͥn. ⁊ .jͣ. e. l. bello.e ¶ Hoc autē .ſ. qd̓ dictum eſt de mortuis.f ¶ Alio. datiuo vel legitimo. yr.g ¶ In multis. quotiens d̓ eius cōmodis agit̉: vt. sͣ. de ſta. ho. l. ꝗ in vtero. ⁊. jͣ.de acꝗ. here. cum quidam. §. i. ac.h ¶ In reliquis. ut ſi vocet̉ ad honores vbi ꝓſunt filij iam nati ad implendumnumerū annorū: ut. sͣ. de mino. l. ij. ⁊. jͣ. de mu. ⁊ ho. l. ad rē. nō tn̄ ꝓſunt ad recipiēdam adminiſtrationem rerū ſuarū: ut. C. de in integ. reſti. l. ij. ⁊ d̓ admini.tu. l. de his. ⁊. C. qui ⁊ aduerſus quos. l. i. Item ꝓſunt ad excuſationem ꝑſonaliū munerū filij nati: ut. C. li. x. de his qui numero. li. l. iij. ⁊ fi.i ¶ Nō ſolū. illiꝰ locū. fac̄. C. de his ꝗ nu. li. l. iij. li. x. k ¶ Auo. iſti nepotes.l ¶ Numerant̉. ſic inſti. de here. ab inteſta. §. cum filiu-