nocte ſurgerent. Iuxta illud prophete. Medianocte ſurgebam ⁊cͣ. et totum noctis officiuꝫ cōtinue cātaretur. Et plures adhuc illa hora ſurgunt. Quia vero quidā nocturnis delicijs pluſꝙ dei ſeruicijs vacantes inſtitucione huiuſmōinon ſeruabant cōſequēter ſtatutū eſt vt ſaltētemꝑe vltime nocturne omnes ſurgant. ¶ Pōteciam dici ꝙ quatuor ſunt eccleſie hoſtes. ſuꝑiores ideſt demones malignātes īferiores ideſthomines aduerſantes interiores id eſt cōcupiſcencie carnales. ⁊ exteriores id eſt illecebre ſeculares. De pͥmis inquit apl̓us. Nō eſt vob̓ colluctacio aduerſus carne et ſanguinem. ſꝫ aduerſus ſpūalia nequicie in celeſtibꝰ ¶ De ſecundispͣs. Supͣ dorſum meum fabricauerunt peccatores ꝓlō. im. ſi. De tercijs apoſtolus Caro cōcupiſcit aduerſus ſpiritum. Spiritꝰ autem adue̓ſus carnem. De quartis io. Nolite diligere mūdum neqꝫ ea que ſunt in mūdo. quia quicqͥt eſtin mundo. aut eſt ꝯcupiſcencia carnis aut oculorum aūt ſuꝑbia vite. Aduerſus hos quatuorhoſtes rectores eccleſie debent quatuor noctisvigilias ſollicite cuſtodire ¶ Nam paſtores cuſtodiebant vigilias noctis ſupra gregem ſuuꝫvidelicet cōticinium gallicimiuꝫ. intempeſtumet anteluciniū. in quibꝰ obſeſſe ciuitatis cuſtodes vigilant alternatim. Primam ergo vigiliami cuſtodire debent contra fallacias pͥmorumhoſtium. Secundam cōtra verſuciam ſecundorum. Terciam contra tercias. Quartam contraquartas. Et ideo nocturnuꝫ officiū in quatuoreſt partes diſtinctum. ſcꝫ in tres nocturnos etmatutinas laudes quod per quatuor noctis vigilias contra dictas quatuor hoſtium ꝑſecucōnes antiquitꝰ eccleſia decantabat Porro in memoriam illiꝰ laudabilis cōſuetudinis ⁊ deuocōnis ant iquoꝝ in temꝑe eſtiuali celebrat eccl̓ianocturnum officiū in temꝑe pͥme nocturne. licꝫquandoqꝫ tempeſtiuiꝰ. quod quidam vigiliasſub antiqūo nomine vocant et ſpecialiter feſtiuitatibꝰ beatorum iohannis baptiſte. petri etpauli ⁊ aſſumpconis beate marie que ſūt precipue illiꝰ temporis ſolēnitates ⁊ hoc facereincipiunt in ip̄o feſto beati Iohannis in crepuſculo. pro eo ꝙ ip̄e fuit finis veteris teſtam̄. ⁊micium noui. Romam eciam adhuc in omnibusp̄cipuis feſtiuitatibꝰ tocius anni in ſero dicūttres pſalmos et tres lcōnes quos vigilias vocant et in nocturnis idē repetūt et totū officiūmatutinum ꝑficiunt. Rurſus in memoriaꝫ dictedeuocionis antiquorū ter in nocte ſurgenciumTres nocturnos dicimus qui et inde nomen etoriginem habuerūt. Et nota ꝙ nocturna ne ponitur ꝓ hora. Sed nocturni. noꝝ. pro officio.vel nocturna ne. eſt collectio ꝑſa moꝝ qui dicuntur ante lectiones in dominica vel eciam inprofeſtis diebꝰ Nocturne in plurali. dicunturtempora in quibus pſalmi cantant̉. Nocturninoꝝ. dicunt̉. ix. pſalmi ⁊. ix. lectiones cum ſuisreſponſorijs in ſolēnitatibꝰ. ¶ Sane per noc-turnas excubias dyaboli vitamꝰ inſidias. et iōnocte ſurgētes currimus campanis auditis adeccleſiam veluti exercitus ad miliciā audito clāgore tubarum. Aulam igitur regiam ideſt eccleſiam ingredientes ad altare inclinamꝰ quiquaſi regem milites adoramꝰ eterni em̄ regismilites ſumus. Inclinantes autem trinam facimus oracionem dicentes ter. Pater noſter. ſermonem ad patrem et filium ⁊ ad ſpiritum ſanctum dirigentes. Cum ad patrem loquimur admedium altaris intencionē cordis et ſtatu corporis nos pn̄tamus ꝓpter patris potenciam ⁊noſtram ꝑſeueranciam. Cum ad filium loquim̉ad ſiniſtram altaris ꝑtem nos conuertimꝰ ꝓpter ip̄ius exinanicione ⁊ noſtri lapſus offenſionem. Cum ad ſpiritū ſanctuꝫ ad altaris dextrūtranſimus ꝓpter ipſius benignitatē. ⁊ noſtramgracie cōſecucionē. Quidam tamen ad hoc habent ſpeciales oraciones deinde quidam pſalmos graduales incipiunt de quibus dictū eſt īprohemio huiꝰ partis ¶ Sacerdos itaqꝫ nocturnum inchoans officiū a domino qui ē alphaet o ideſt pnͥcipium ⁊ finis. ⁊ bonoꝝ largītoromnium incipit. Et quonam ſcriptum eſt Io.xv. Sine me nichil poteſtis facere ⁊ os aꝑirepetit an̄ omnia fiducialiter ab eo qui dicit Aꝑios tuum et ego adimplebo illud. vt eī os aꝑiatad digne ipſum laudandum dicens. Domine labia mea aperies ⁊ os meum ⁊cͣ. quia nō eſt ſpecioſa laus dei in ore peccatoris niſi ipſe in laudem dei ſui ip̄ius os aperire dignetur. Iuxta ꝓphetam quare tu enarras iuſti. me. ⁊ aſſu. teſt.m. per os tuum ffinit eciam hoc officium in ip̄odeo dum dicitur. Deo gracias. vt inicium ⁊ finis circulariter referant̉ ad eum qui eſt alphaet o. Et quod dicitur aperies. ponitur tempꝰpro tēpore ideſt aperi Rurſus petit ſua labiaaperiri quoniā p̄dem in cōpletorio nos deo cōmendauimꝰ et os et pectꝰ ſigno crucis munientes cōcluſimꝰ. quare merito nunc eum p̄caturvt labia clauſa aꝑiat ad laudandum. Chorꝰ vero ad notandum armoniam nō mutata perſonareſpōdens dicit. Et os meum annū. lau. tū. Eſtenim vera armonia vt ſit credenciū cor vnum ⁊anima vna. Act. c. iiij. Et in tali vnitate deuslaudatur. ¶ Quia vero dyabolus dei laudē abhorret ꝓpter quod deum laudare volētem ſatagit impedire. Nam ꝯtēptus pharao ideſt dyabolus ſurgit in ſcādala. Ideo eccleſia ne ſuccubat ſtatim impetrata loquēdi licencia. orat dicens alta vocē Deus in adiutoriū meum intēdeChorus reſpondens dicit. Domine ad adiuuandum me feſtina. ¶ Sane p̄miſſis duobꝰ habitisvidelicet graciā per quam os aperitur. ⁊ dyabolo per auxiliuꝫ dei repulſo nihil aliud reſtātniſi laudare. Vnde ſtatim eccleſia laudans ſubicit Gloria patri ⁊cͣ. De quo in ꝓhemio dictumeſt ¶ Verum quia non ſufficit deū laudare niſieciam ad laudandum alios inuitemꝰ vt qui audit dicat veni. Apo. vltimo. Et cortina cortinā