cetera que de nouo et veteri teſta. in eccleſialegunt̉ p̄ter cantum. magna ex ꝑte ordinauitquod opus expletum idem hieronimꝰ romā miſit et a damaſo papa canoniſatū eſt et p̄ceptūa cunctis eccleſijs obſeruari et appropriatū eſtip̄i damaſo ꝓpter auctoritatē ſuam quam interpoſuit. Conſequēter tamen beatꝰ gregoriꝰ etgelaſius. oraciones et cantꝰ addiderunt ⁊ lectionibus et euangelijs. Reſponſoria coaptauerūt. Gradualia vero Tractꝰ et alleluia ambroſius gelaſiꝰ et gregorius. ad miſſam cantari inſtituerūt. Pleriqꝫ qͦꝫ alij doctores eccleſie. aliqua alia ſuꝑaddidiſſe noſcunt̉. Sancti etenimpatres. non ſimuſ omnia ad decorem officij pertinencia. ſed diuerſa diuerſis temporibꝰ ordinauerunt. Vnde et miſſe incepcio tres habuitvarietates. Aliquando enim alectione inchoabatur. ꝓut fit hodie in ſabbato ſancto Poſteaceleſtinus papa pͣs. ad miſſe introitū dici inſtituit. Gregoriꝰ vero introitꝰ cum cantu ordinauit. Legitur in vitā beati eugenij ꝙ duꝫ adhucofficium ambroſianū magis quam gregorianūab eccleſia ſeruaret̉. Adrianus papa. ꝯciliū conuocauit vbi ſtatutuꝫ eo ꝙ gregorianū deberꝫvniuerſaliter obſeruari ad quod Carolꝰ imꝑator omnes clericos minis ⁊ ſupplicijs per diuerſas ꝓuincias cogebat. libros ambroſiani officijcomburens. Beatꝰ vero eugeniꝰ. ad cōciliumquoddam ꝓpter hoc cōuocatum veniens inueītipſum concilium per triduum iam ſolutum inducens dominū papam ꝙ omnes prelatos qui cōcilio interfuerāt ⁊ iam per tres dies receſſerātreuocaret. Concilio igitur iterum congregatōomnium patrum fuit vna ſentēcia ꝙ miſſale anibroſianū et gregorianū ſuper altare beati petri apoſtoli ponerēt̉ plurimoꝝ epiſcoporumſigillis munita et fores eccleſie clauderent̉ etip̄a tota nocte oracioni inſiſterent vt dominusper aliquod ſignū indicaret quod hoꝝ magisab eccleſia ſeruari vellet. ſicqꝫ ꝑ omnia factumeſt Mane igitur eccleſiam intrantes vtrūqꝫmiſſale ſuper altare apertuꝫ inuenerūt. vel vtalij aſſerunt miſſale gregorianū penitꝰ diſſolutum et hūc illucqꝫ diſperſum inuenerūt. Ambroſianū vero ſolūmodo apertum ſuper altarein eodem loco vbi poſitum fuerat inueneruntquo ſigno edocti ſunt diuinitꝰ. gregorianumofficium per totū mundum diſpergi. ambroſianum vero tantuꝫ in ſua eccleſia obſeruari deberet. et ſic vſqꝫ hodie obſeruat̉. Siquidē temꝑekaroli imꝑtoris officium ambroſianum precipue dimiſſum eſt. ⁊ gregorianū imꝑiali autoritate plurimū adiuuante diuulgatum Ambrolianus enim multa inſtituit iuxta ritum grecoruꝫ vt dicet̉ infra vbi de ymnis agetur. Vtautem muſce morientes abigant̉ et mens orantis ſer enet̉. vt digne cum deo loquatur ⁊ vt ſimēte non orauerit. dominus in furore non īraſcatur. ſed miſereatur. Ideo laudabili cōſuetudine inductum eſt vt ſaceidos an̄ canonicaruꝫhorarum inicia. et in fine dominicam oracionēet an̄ horas Beate marie. ⁊ ī fine aue maria ⁊cͣ.voce ſubmiſſa p̄mittat Vnde in concilio geruden̄. de con. di. v. id ſemꝑ ſtatutum eſt. vt eciāpoſt ſingulas horas dicatur. ne dyabolꝰ decorde ſacerdotis rapiat. ſi quod boni ibi ſeminatūeſt. Vnde in pͥmitiua eccleſia poſt quanilibꝫ horam alta voce abſqꝫ alia oracione dicebat̉. qd̓adhuc eccleſia lateran̄. dicitur obſeruare. Quidam eciam in fine horarū dicunt Dominus detnobis ſuam paceꝫ. De hac dominica oracōe ſubprima et ſub veſperis dicetur ¶ Quia vero dominus ait in euangelio. Sine me non poteſtisfacere quicꝙͣ. Ideo in ſingulis diuenis horisſacerdos incipit. Deus inadiutoriū meum intēde. et ſingule finiunt̉ per deo gracias. ⁊ ſic inicium et finis referunt̉ ad idem ſcꝫ ad deum. quieſt alpha et o ideſt principiū ⁊ finis. xxxv. di.ab exordio. Dicendo igitur. Deus in adiutoriūmeū intende Mater eccleſia inuitat omnes. Iuxͣillud. Venite filij audite me. qd̓ ideo introductum eſt quoniā dum archa domini ad portandum leuabatur. dicebat moyſes. Exurge deusideſt exurgere fac. et diſſipentur inimici tui etfugeant qui oderunt te a facie tua Sic ⁊ ſacerdos noſter dicit. Deus in adiutoriū meum intēde. hoc eſt preſta michi auxiliū in reſurgendoa peccatis. et cōtra varios immicos qui tua circundant eccleſiam. Per arcam em̄ intelligitureccleſia. que vſqꝫ in finem circūdabitur a perſecutoribus. ſiue apertis. ſiue occultis. ſicut metarca ab inimicis circūdabatur. Orat ergo ſace̓dos ne inimici ꝑualere valeant. aliquos a cetufidelium per aſtuciam forſitan ſeꝑando. Cumenim ꝑſecūcio iuſte ſit a leone id eſt a dyabolo.impetū id eſt manifeſte ſeuiente vel adoracōneideſt a dyabolo. ī inſidijs id eſt occulte ꝑſequēte. om̄s clament Deus in adiutoriū meū intēde¶ Pretētea cum ſecundū apoſtolū in dei nomine omnia facienda ſint. merito eſt ab eo inchoādum ¶ Circa hoc notandū eſt ꝙ contingit tribus modis peccare videlicet corde. ore. et oꝑeIdeoqꝫ tribꝰ diuerſis modis hore inchoanturvidelicet cōpletoriuꝫ per conuerte nos deꝰ cōtra peccatum cordis. Nocturne per domine labia mea aperies contra peccatu oris. Alie vero om̄es diei hore. per deus in adiutoriuꝫ me.contra peccatū operis. Et quoniam in peccatocordis et oris eſt aliquid operis. ideo in oībushoris tam nocturnis ꝙͣ diurnis dicit̉. Deus inadiutoriū meum intende. contra peccatū oꝑisMonachi vero dicunt. primo in nocturnis. Deus in adiuto. me. inten. et poſtea domine labiamea aperies. qꝛ ſine adiutorio dei. nec cor. neclabia ad ipſius laudem aperire valeant. Io. xvSine me nihil poteſtis facere. ¶ Interea veroſacerdos cum dicit. Deus in adiutori. me. intē.ſigno crucis ſe munit. ad effugandam illius virtute. quemlibet dyaboli verſuciam et poteſtatem. valde em̄ timet ſignum crucis. Vn̄ Criſo.