ſigno crucis ſe munit dicet̉ in ꝓhemio. v̓. ꝑtis.¶ De altari.Itare in eccleſia ꝓpter tria fit proutſub eius dedicacione dicet̉. Sciendūautem eſt ꝙ noe primus deinde iſaacabraham et iacob altaria edificaſſe leguntur que non aliud quā lapides erecti intelliguntur. ſuꝑ quos ſacrificia mactabāt que ſuppoſito igne cremabant. moyſes eciā fecit altare delignis ſethim. et idē altare timiamatis qd̓ veſtiuit auro puriſſimo ꝓut legit̉ exo. xxv. et. xxvij.et. xxix. c. vbi eciam ponit forma ip̄ius altaris.Salomon quoqꝫ ſic̄ legit̉. iij. regum. vij. c. propefinem altare aureum fabricauit. Ab his quideꝫantiquis patribꝫ altaria modernoꝝ ſumpſerūtexordium que in cornua quatuor erigunt̉ quoꝝquedam vnius ſunt lapidis quedam ex pluribusOcomponunt̉. nempe altaria et are aliquociēs indifferēter inueniunt̉ intereſt tamē. Nam altarequaſi altā res vl̓ alta ara dicit̉ in quo ſacerdotesincenſum adolebant. Ara quaſi area ideſt planavel ab ardore dicit̉ quia in ea ſacrificia ardebātEt nota ꝙ multipliciter in ſcripturis legit̉ altare vicꝫ ſuperius et inferius interius et exteriusquorum eciā quodlibet duplex eſt. Altare ſuperius eſt deus trinitas de quo legit̉. non aſcēdesad altare meū per gradus. eſt et altare ſuꝑiuseccleſia triumphans. de quo dicitur. tunc impones ſuper altare tuū vitulos. Altare aūt inferiꝰeſt eccleſia militās de quo legit̉. Si altare lapideū feceris michi nō edificabis illud de ſectis lapidibus. Eſt eciam altare inferius mēſa templide qua dicit̉. Conſtituite diem ſolennē in cōdenſis vſqꝫ ad cornu altaris. Et in. iij. regū. vij. dicit̉Quod ſalomon fecit altare aureum. Altare verointerius eſt cor mundū ꝓut infra dicet̉. Eſt eciāaltare interius fides incarnaciōis de qua iubet̉in exodo. Altare de terra facietis michi. Altareautē exterius eſt ara crucis hoc eſt altare holocauſti ſuper quo cremabat̉ ſacrificiū veſptinumVnde in canone miſſe dicit̉. Iube hec in ſublimealtare tuum ꝑferri ⁊cͣ. Altare eciā exterius ſūtecleſiaſtica ſacramēta de quibus dictū eſt. Altaria tua dn̄e virtutū ⁊cͣ. Rurſus altare eſt mortificacio noſtra ſeu cor noſtꝝ in quo carnales mōtus feruore ſpūſſancti ꝯſumunt̉. Secūdo altareeciā ſignificat eccleſiam ſpūalem. Quatuor eiuscornua ſigficant quatuor mundi plagas ꝑ quaseccleſia dilatat̉. Tercio ſignificat xp̄m ſine quomunꝰ nullū acceptabile patri offert̉. Vnde eccleſia ſolet oraciones ad patrē dirigere per criſtūQuarto ſignificat corpus domini ꝓut in partevj. ſub ti. de paraſceue dicet̉. Quinto ſignificatmenſā in qua cum diſcipulis conuiuatus eſt xp̄o¶ Sane legit̉ in exo. ꝙ in arca teſtamenti ſiue teſtimonij repoſita eſt teſtificacio ideſt tabule inquibꝫ ſcriptū erat teſtimoniū. Licet eciā quedārepoſita ibi teſtīonia dici poſſint et hoc ī teſtificacionem ꝙ legem naturalē in cordibus ſcriptāſuſcitauerat ī ſcriptis. Repoſita ē eciā ibi vrnaaurea plena manna in teſtificacionem ꝙ panemdediſſet filijs iſrahel de celo. Et virga aaroninteſtīoniū ꝙ omnis poteſtas a deo eſt. Et deutronomiuꝫ in teſtimoniū pacti. quo dixerant omniaque dixerit nobis dn̄s faciemus. Et ob hoc dictaeſt arca teſtimonij vel teſtamēti. ob hoc eciā dictum eſt tabernaculū teſtimonij. Suꝑ arcā verofactum eſt ꝓpiciatorium. de quo dicet̉ in ꝓhemioquarte partis in cuius rei imitacionē in quibuſdam eccleſijs ſuꝑ altare collocat̉ arca ſeu tabernaculum in quo corpꝰ dn̄i et reliquie reponunt̉Precepit eciā dn̄s fieri cādelabꝝ ductile ex auro puriſſimo. exo. xxv. legit̉ in. iij. reg̓. c. viij. ꝙin arca federis aliud non eſt niſi due tabule lapidee quas poſuerat in ea moyſes ī oreb quādo pepigit fedus dominus cum filijs iſrahel cum egrederentur de terra egipti. Et nota ꝙ temꝑe ſilueſtri pape conſtantinus imꝑator conſtruxit baſilicam. latranenẜ. in qua poſuit arcam teſtamētiquā tytus imperator apportauerat de hieruſalēet candelabrū aureū cum. vij. infuſorijs lucernisin qua archa ſūt hec. annuli. et vectes auree. tabule teſtimonij. virga aaron māna. panes ordēacei. vrna aurea. veſtis inconſutilis. et arundo. etveſtimentū ſancti iohānis baptiſte et forpicescum quibus tonſus fuit ſanctus iohannes euāgēliſta. Sane homo ſi habet altare menſam candelabrum et arcam templū dei eſt. Oportꝫ ſiquidēeum altare habere vbi recte offerat et recte diuidat. Altare eſt cor noſtꝝ in quo debemꝰ offerre. Vnd̓ in exo. p̄cepit dominus in altari offeresholocauſta quia de corde debent ꝓcedere operaigne caritatis accenſa ¶ Holocauſta dicunt̉ abolon ꝙ eſt totum et tauinā qd̓ eſt incendiū vndehōlocauſta qͣſi ex toto incenſa. In iſto igit̉ altaridebemus recte offerre. et recte diuide. Recte offerimus quando bonū qd̓ cogitamus ad ꝑfectionem ꝑducimꝰ ſed nō recte diuidimꝰ ſi non diſcrete illud facimꝰ. qꝛ ſepe putat homo facere bonūet facit malū. et ſepe ex vna parte facit bonū etex alia ꝑte facit malum. et ita ip̄e edificat et ip̄edeſtruit. ſed tunc recte diuidimus. quando bonūquod facimus non nobis ſed ſoli deo attribuimꝰenſam quoqꝫ oportet hominē habere vt indepanes verbi dei ſumat. Per menſam ſacrā ſcripturam intelligimus de qua psͣ. Paraſti in ꝯſpectu meo menſam aduerſos eos qui tribulāt me. i.dediſti michi ſcripturā contra tēptacionē demoniacam oportꝫ vt hanc habeamus id eſt mēte reponamus vt panes verbi dei inde ſumamꝰ. Prodefectu huius panis dicit hieremias. Paruulipecierunt panem et non erat qui frangeret eis.Oportet eciā eum habere candelabrum vt bonisoperibus luceat. Candelabꝝ exterius illumināseſt opus bonū quod alios per bonum exemplumaccendit de quo dicit̉. Nemo accendit lucernā etponit eam ſub modio ſed ſupͣ candelabrū. lucerna iuxta verbū domini eſt bona intencio quia xp̄cdic̄. Lucerna ē oculus tuus. oculus vero eſt intēcio. Non debemus ergo pone̓ lucernā ſub modio