Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

nitas in celo ī terra noīat̉: eſt ad oꝑatōe vel creatōe.dicit̉ em̄ pater angeloꝝ creatōe: hoīm v̓o adoptatōe. ſꝫſic ſumit̉ eēntialit: pater ſtat ibi eēntialit̓. Contradyoni. formalis deitas eſt pr̄ filiꝰ ſpūſſct̄us .ſ. velut flores germīant̉ diuīa pat̓nitas filiatō data eſt nobiset ſuꝑ celeſtibꝰ ex pr̄iarchia ab oībꝰ ſegregata .i. filiarchia. a pr̄i archia filiarchia ſumutur notōnalit̓:ſumit̉ oīs pat̓nitas. a pr̄e perſonalit̓ dicto ſumit̉ oīspat̓nitas. Itē quedā ē relatō diuinaꝝ perſonaꝝ int̓ſe. quedā creature ad deū. ꝯſtat qd̓ r̄ſpectꝰ ꝑſonaꝝ prioreſt: qꝛ eſt ab eterno. alter v̓o non: qꝛ deꝰ eſt dn̄s ex tꝑe: ſꝫpater filij eſt ex tꝑe ſꝫ ab eterno: reſpectꝰ patris adfiliuꝫ ē priꝰ ꝙͣ reſpectꝰ dei ad creaturas. Sed reſpectuspatris eēntialit̓ dicti ē reſpectꝰ ad creaturas: ſumit̉oīs pat̓nitas a pat̓nitate perſonalit̓ dicta eēntialiter. Sꝫ ꝯtra ꝯtingit intellige̓ deū ſine trinitate ſicutph̓i intellexerūt. ꝯtingit intellige̓ creatōeꝫ abſqꝫ intellectu trinitatis. Sꝫ hoc intellecto ꝯtingit intellige̓ habitudinē creature ad deū: ſi pater eēntialit̓ dictꝰ dicithabitudinē ad creaturā: hoc pōt intelligi etiā ītellecta ꝑſonalitate pat̓nitate ꝑſonalit̓ dicta: ab hacpotiꝰ dicit̉ oīs pat̓nitas ꝙͣ ab illa ſine qua pōt intelligipat̓nitas filiatō ī creaturis. Ad pͥmum dicēduꝫ.priꝰ ſumit̉ in diuīs pat̓nitas ꝙͣ ī creaturis. ſic̄ dyo.dicit apl̓us. dicit em̄ dyoni. habēt cauſata cauſarumimagines ꝯtingētes. in ſe aūt cauſe a cauſatis ſegregāt̉ collocāt̉ ẜm ꝓprij pͥncipij ratōneꝫ. Ad qd̓ querit̉vtꝝ apl̓us ſūmat eēntialit̓ vel ꝑſonalit̓. qd̓ q̄rit̉ circahoc. vtꝝ pr̄ ẜm reſpectiue dr̄ ad creaturā: ſit priꝰ ẜmintelligētiā ꝙͣ ẜm dr̄ ad filiū. Dicēduꝫ dicit̉ pr̄eſt pͥncipiū filij: habet ordinē ad aliqd̓ priꝰ ſe. ſꝫ dicitur pr̄ eſt pͥncipiū ſpūſſct̄i habet aliū ordineꝫ ante ſe.ad hac .ſ. pater ē pͥncipiū filij: hic pr̄ eſt pͥncipiū creaturaꝝ: habꝫ vtriuſqꝫ ante ſe. Si quis vult reducē perordinē nature. in reducēdo ad pͥmū inuenit̉ intētio patris dicti ad filiū in intellectu pr̄is dicti ad creaturas.qꝛ filiꝰ ē pr̄ creature ſpūſſct̄us hꝫ a pr̄e ẜm pat̓. Ad aliud qd̓ opponit̉. ꝯtingit intellige̓ ſic̄ ph̓i intellexerūt creatōeꝫ trinitatē ꝑſonaꝝ. ꝯtingit intellige̓ pr̄eꝫ vt dic reſpectū ad creaturā: intellecto pr̄evt dic ꝑſonalit̓. Rn̄. aliud eſt dice̓ pr̄ eſt pr̄ creaturenalis: quā dicit̉ pͥncipiū creature irrōnalis. qꝛ dicitur pr̄ aliaꝝ creaturaꝝ a rōnali: tn̄ bn̄ dicit̉ pͥncipium vn̄ habūdat pr̄ a pͥncipio. Un̄ ſi ſubratōe pͥncipij intellexerūt ph̓i: tn̄ ratōeꝫ eiꝰ habūdat intellexerūt. hec ē ratō habūdat pr̄ a pͥncipio. creaturaeſt ad imaginē reſpectu illiꝰ ad cuiꝰ imaginē ē. Un̄ ī reſpecta eiꝰ ē imago ad imagineꝫ: eſt pr̄. Un̄ pr̄ bn̄ dr̄pͥncipiū ſpūſſct̄i. tn̄ pr̄ eiꝰ. vterqꝫ intellectꝰ importatur ibi. Un̄ in xp̄o etiā iſlud ē filiꝰ ẜm ē ẜm eſt deus: reſpicit pr̄em. ſꝫ ẜm deꝰ reſpicit pr̄em. ſedẜm deꝰ: reſpicit pr̄em dictū ꝑſonalit̓. ẜm v̓o: reſpicit pr̄em dictū eēntialit̓ ad creaturā. Membrū ſecundūOnſequēter querit̉ quō nomē pr̄ de eēntia ceteris p̄dicat̉. Obijcit̉ ſic. pat̓ eſteēntia: eēntia eſt pr̄. Querit̉ vtꝝ hocnomē pr̄ p̄dicet̉ ẜm ſub̓aꝫ vel ẜm relatōꝫnam ſunt niſi iſta duo p̄dicamēta ī diuīs. em̄ ẜmſub̓aꝫ: qꝛ dicit̉ pr̄ ad ſe ſꝫ ad alium. ẜm relatōneꝫ. Itē boeciꝰ in li. de trini. intelligimꝰ pr̄em ac filiuꝫ acſpm̄ ſct̄m. de ip̄a trinitate ſub̓alit̓ dici. ſi em̄ ſub̓alit̓p̄dicaret̉: de ſingulis de oībꝰ ſingularit̓ dicēt̉. Itēidē in eodē. ad aliqd̓ dici manifeſtū ē. pr̄: alicꝰ piſſct̄us eſt.eſt. filiꝰ: alicuiꝰ filiꝰ. ſpūſſct̄us: alicuiꝰōtra ſi eēntia eſt dicat̉ pr̄: dicat̉icurqꝛ relatiuūnerās idē eſt. Iteꝫhec ēnit vnū: alteꝝ. Si ereēntia eſtſt falſuꝫ. relinquit̉ igi

tur eēntia eſt pr̄. pr̄ dicit̉ de eēntia. Itē ſiidemptitatē eēntia eſt pr. eſſentia ſit quid: ſi q̄fat̉ qd̓eſt eſſentia: ꝯueniēter rn̄det̉ pr̄. p̄dicat̉ in quid: inaliquid. ẜm ſubſtātiā. Itē dama. diuinitas naturāmanifeſtat: pr̄ ypoſtaſim. pr̄ p̄dicat ypoſtaſim. Sedypoſtaẜ dicit̉ ẜm ſub̓aꝫ ẜm relatōeꝫ: hoc nomenpater p̄dicat̉ ẜm ſub̓aꝫ. Itē hoc nomē pr̄ accipit̉ multis modis. qꝛ dicit̉ eēntia eſt pr̄. Item dicit̉ ꝑſona generans ē pater. Iteꝫ dicit̉ aliqua ꝑſona eſt pr̄ filij. Itemdicit̉ credo in deū patrē. Item dicit̉ pr̄ nr̄ qui es in cel̓que hoꝝ differētia? Ad hoc ſunt qui dicūt. hoc nomen pater ſignificat ypoſtaſim diuinaꝫ ꝓprietate.ideo cuꝫ dicit̉ eēntia eſt pater. ſenſus eſt. eēntia eſt ypoſtaẜ generās. actus generatōis vel ꝓprietas copulatur eēntie: ſꝫ ypoſtaẜ. vnde ſi argueret eſt generansmutaret p̄dicamētuꝫ quid in quo ſiue quomō hoc eſtdicamētuꝫ ſubſtātie in p̄dicamētuꝫ relatōis. Alij ſuntqui ꝯcedūt ad vocabulū ſignificet ypoſtaſimꝓprietate. ſꝫ ſicut in alijs facultatibꝰ dicit̉ vocabuluꝫaliud ſignificet aliud appellat: ita hic dicunt. verbigr̄ahoc nomē ſortes appellat ſortem. ſignificat ꝓpriā ip̄iꝰexiſtentiā. ita hoc nomē pater appellat patrē: ſignificat pat̓nitatē que eſt eius ꝓprietas. hi nūqͣ ꝯcedunt perſonam p̄dicari ſed tm̄ ſupponi. vt ſi dicam pater ē pat̓.hic p̄dicat̉ ꝓprietas qua pater generat. ſed ſi dicā eſſentia eſt pater. hic p̄dicat̉ niſi terminꝰ. intelligit̉ em̄nomen pater articulo. Sed meliꝰ generaliꝰ dicēdum ad ſolutōem oīm obiectoꝝ. ẜm dicit̉ in li. de regulis fidei. hoc nomē pater de deo dictuꝫ. aut p̄dicatꝑſonā: aut ꝑſonalē ꝓprietatē: aut relatōeꝫ patris ad filium: aut relatōeꝫ ad creaturas ẜm creatōeꝫ: aut relatōnem pr̄is ad hoīeꝫ ẜm recreatōneꝫ. verbigr̄a dr̄ deitas eſt pr̄: hic p̄dicat̉ ꝑſona de vſia vt ſit ſenſus. deitaseſt pr̄ .i. ille qui generat. ẜm hoc ſubſtantiuat̉ hoc nomen pater ſub intellecto articulo. vt ſic exponat̉ gallice diuinitas eſt pater .i. ly pere. Nec mirandū ſi in diuinis ꝑſona p̄dicat̉: in naturalibꝰ p̄dicet̉ ignorantiā niſi rei ꝓprietas. In naturalibꝰ em̄ aliquid p̄dicatur inherentiā quādo aliquid oſtendit̉ alicui inherere vel ꝯuenire tāꝙͣ rei ꝓprietas. In diuinis v̓o vbi nihil inheret vel nihil ꝯcretum oſtēditur quid de quovel quid cui inhereat ſed quid ſit vel quomo ſe habeat.vt cum dicitur diuinitas eſt pater. hic non attenditurquid de diuinitate dicatur vel quid ei inhereat: cum nihil ei inſit: ſed potius quid ſit diuinitas. Unde ad interrogatōnem factam de diuinitate quid ipſa ſit: cōuenienter reſpōdetur pater. non em̄ dicere poſſumus ibip̄dicari relatōnem de diuinitate: cum diuinitas nec generans nec genita nec procedens ſit. nec relatōnes perſonales in diuinitate eſſe intelligūtur per quas deitasa patre et filio et ſpirituſancto diſtinguatur. perſonalis v̓o ꝓprietas predicatur cum reſpōdetur ad hanc interrogatōnem quis eſt deus generans: pater. vt ſimulintelligatur articulus nomen ſubſtantiuet̉. In naturalibus autem perſonalis proprietas dicitur propriusſtatus perſone qui attenditur ex concurſu ſubſtantialium accidentaliuꝫ rei. qui ſignatur hoc vocabulo ſocrates: hoc vocabulo plato. que etiam ꝓpria qualitasa grāmaticis dici ſolet. In diuinis aūt non ꝓprie ſedſimilitudinē pōt aſſignari ſtatus ꝑſonalis. vt ꝑſonalisꝓprietas patris dicatur eius ſingularis ſtatus que attendit̉ ex ꝯcurſu diuinitatis innaſcibilitatis paternitatis ſpirationis. nec etiam eſt veri nomīs ꝓprietas perſonalis ſed quaſi ꝑſonalis ꝓprietas. nec facit quid vel adaliquid ſed ꝯmūe. ſunt aūt ꝓpria vocabula ī ſacrapagina quibus iſti perſonales ſtatus deſignent̉: ſꝫ quedam circūlocutōes. vt deꝰ pater. deꝰ filius. deꝰ ſpirituſſanctꝰ. que reſpondēt̉ ad int̓rogatōeꝫ factā ꝗs. Relatio v̓o pr̄is ad filiū p̄dicatur rn̄det̉ ad int̓rogatōeꝫfactā quomō. vt ſi querat̉ quomō ſe hꝫ pr̄: ꝯueniēter